Η φορολογική μεταχείριση των συνταξιούχων με παιδιά αναδεικνύει ένα ζήτημα που αφορά τον τρόπο υπολογισμού του φόρου στις μηνιαίες συντάξεις. Ο ΕΦΚΑ προχωρά σε παρακράτηση φόρου με βάση τις γενικές φορολογικές κλίμακες, χωρίς να ενσωματώνει τη φορολογική ελάφρυνση που προβλέπεται για τα προστατευόμενα τέκνα.
Το αποτέλεσμα είναι οι συνταξιούχοι που έχουν παιδιά να φορολογούνται κατά τη διάρκεια του έτους με τους ίδιους συντελεστές που ισχύουν για φορολογούμενους χωρίς τέκνα. Η έκπτωση που προβλέπεται από τη φορολογική νομοθεσία αποδίδεται τελικά κατά την εκκαθάριση της φορολογικής δήλωσης την επόμενη χρονιά.
Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία για όσους απέκτησαν παιδιά σε μεγαλύτερη ηλικία και συνταξιοδοτούνται ενώ τα παιδιά τους εξακολουθούν να σπουδάζουν. Η νομοθεσία του ασφαλιστικού φορέα δεν προβλέπει προσαύξηση σύνταξης για προστατευόμενα τέκνα, παρότι αντίστοιχα οικογενειακά επιδόματα ή προσαυξήσεις ισχύουν για εργαζόμενους στον ιδιωτικό και στον δημόσιο τομέα.
Στον ιδιωτικό τομέα εφαρμόζεται προσαύξηση 5% ανά παιδί, ενώ στο Δημόσιο προβλέπονται συγκεκριμένα ποσά οικογενειακής ενίσχυσης. Οι συνταξιούχοι δεν λαμβάνουν αντίστοιχη παροχή, ούτε προβλέπεται επίδομα γάμου, παρότι για τα εργαζόμενα ζευγάρια υπάρχει οικογενειακό επίδομα.
Η φορολογική νομοθεσία προβλέπει μειωμένους συντελεστές για γονείς με παιδιά. Για εισοδήματα από 10.001 έως 20.000 ευρώ ο συντελεστής μειώνεται κατά δύο μονάδες για ένα παιδί και κατά τέσσερις για δύο παιδιά. Αντίστοιχη μείωση ισχύει και για την επόμενη φορολογική κλίμακα εισοδήματος.
Παρά τις προβλέψεις αυτές, ο ΕΦΚΑ συνεχίζει να παρακρατεί φόρο χωρίς να λαμβάνει υπόψη τα τέκνα κατά την μηνιαία καταβολή των συντάξεων. Οι σχετικές ελαφρύνσεις εμφανίζονται μόνο μετά την εκκαθάριση της φορολογικής δήλωσης, με καθυστέρηση που μπορεί να φτάσει τους 12 έως 18 μήνες.
Παράλληλα, οι ετήσιες αυξήσεις στις αποδοχές λόγω πληθωρισμού επηρεάζουν τη φορολογική επιβάρυνση των οικογενειών, καθώς οι φορολογικές κλίμακες δεν αναπροσαρμόζονται με τον ίδιο ρυθμό. Η μεταβολή αυτή οδηγεί σε υψηλότερη φορολογία ακόμη και σε περιπτώσεις μικρής αύξησης εισοδήματος.
Αντίστοιχο αποτέλεσμα παρατηρείται και στα οικογενειακά επιδόματα. Με τις αλλαγές στο εισόδημα ή την εφαρμογή αντικειμενικών κριτηρίων για ελεύθερους επαγγελματίες, αρκετές οικογένειες μετακινούνται σε διαφορετικές εισοδηματικές κατηγορίες και λαμβάνουν μικρότερο επίδομα τέκνων.
Ενδεικτική είναι η περίπτωση οικογένειας με δύο ανήλικα παιδιά και συνολικό εισόδημα κοντά στον κατώτατο μισθό. Με ετήσιο εισόδημα περίπου 19.900 ευρώ το ζευγάρι εντασσόταν στη δεύτερη εισοδηματική κατηγορία του ΟΠΕΚΑ και λάμβανε μηνιαίο επίδομα 140 ευρώ.
Μετά τη μισθολογική αύξηση που εφαρμόστηκε την άνοιξη του 2025, το ετήσιο εισόδημα ξεπέρασε τις 20.000 ευρώ. Η αλλαγή αυτή οδήγησε τη συγκεκριμένη οικογένεια σε διαφορετική εισοδηματική κατηγορία και το επίδομα μειώθηκε στα 84 ευρώ τον μήνα.
Στην πράξη, η καθαρή αύξηση αποδοχών που προέκυψε από τις μισθολογικές αλλαγές αντισταθμίστηκε από τη μείωση της παροχής για τα παιδιά, γεγονός που επηρεάζει το τελικό διαθέσιμο εισόδημα της οικογένειας.
