Ευρωκοινοβούλιο: Ναι στην κατάργηση της ρήτρας αναστολής του CBAM

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε την Τρίτη, με ψηφοφορία στην ολομέλεια, την κατάργηση της ρήτρας που προέβλεπε τη δυνατότητα αναστολής του Μηχανισμού Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM) σε περιπτώσεις απότομης και σοβαρής αύξησης των τιμών των εισαγόμενων προϊόντων. Η απόφαση αυτή σηματοδοτεί την έναρξη μιας κρίσιμης διαπραγματευτικής περιόδου με το Συμβούλιο, καθώς οι ευρωβουλευτές υιοθετούν μια σαφώς πιο αυστηρή στάση από τις κυβερνήσεις των κρατών-μελών, οι οποίες επιμένουν στη διατήρηση ενός μηχανισμού έκτακτης ανάγκης.

Ο ευρωπαϊκός «φόρος άνθρακα», ο οποίος τέθηκε σε εφαρμογή την 1η Ιανουαρίου, επιβάλλει χρέωση για τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα σε εισαγόμενα αγαθά υψηλής έντασης άνθρακα, όπως ο χάλυβας, το τσιμέντο και τα λιπάσματα. Στόχος του μέτρου είναι η αποτροπή του αθέμιτου ανταγωνισμού εις βάρος των ευρωπαϊκών βιομηχανιών, οι οποίες ήδη επιβαρύνονται με το κόστος του περιβαλλοντικού τους αποτυπώματος στο πλαίσιο του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (ETS).

Με την ψήφο τους, οι ευρωβουλευτές τάχθηκαν υπέρ της διαγραφής της διάταξης που επέτρεπε την προσωρινή εξαίρεση προϊόντων υπό «σοβαρές και απρόβλεπτες συνθήκες». Αντί της αναστολής του μέτρου, το Κοινοβούλιο προτείνει τη διοχέτευση των εσόδων από τα συνοριακά τέλη για τη χρηματοδοτική στήριξη των πληγέντων βιομηχανικών κλάδων, ενισχύοντας έτσι την πράσινη μετάβαση χωρίς να διακυβεύεται η ανταγωνιστικότητα.

Στα άκρα η διαπραγμάτευση για το «φρένο» και τις νέες κατηγορίες

Το τελικό τοπίο αναμένεται να ξεκαθαρίσει στις επικείμενες διαπραγματεύσεις μεταξύ των κρατών-μελών και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τη διαμόρφωση του οριστικού πλαισίου, το οποίο προβλέπει παράλληλα την επέκταση του φόρου σε τελικά προϊόντα, όπως τα πλυντήρια ρούχων και τα ανταλλακτικά αυτοκινήτων. Οι κυβερνήσεις της Ε.Ε. επιμένουν στη διατήρηση του μηχανισμού έκτακτης αναστολής, θέτοντας ως όριο μια πιθανή αύξηση της τιμής ενός προϊόντος άνω του 50% εντός εξαμήνου. Το μέτρο είχε προταθεί πέρυσι από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εν μέσω πιέσεων από τη Γαλλία για την εξαίρεση των λιπασμάτων προς ελάφρυνση του αγροτικού κόστους. Ωστόσο, η πρόταση προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στην αγορά, με εκπροσώπους της βιομηχανίας να προειδοποιούν ότι τυχόν «πισωγυρίσματα» θα υπονομεύσουν τις πράσινες επενδύσεις και θα αφήσουν απροστάτευτη την εγχώρια παραγωγή.

«Στοιχείο-κλειδί» το αλουμίνιο – Κλείνουν τα παράθυρα εισφοροδιαφυγής

Παράλληλα, οι ευρωβουλευτές ψήφισαν την αυστηροποίηση των κανόνων για το αλουμίνιο, μειώνοντας το όριο εφαρμογής του φόρου από τους 50 στους 5 μετρικούς τόνους ανά φορτίο. Η αλλαγή αυτή στοχεύει στον εγκλωβισμό εισαγωγών υψηλής αξίας και χαμηλού βάρους εξαρτημάτων, όπως μέρη αυτοκινήτων, πόρτες και φωτοβολταϊκά πάνελ. Επιπλέον, το Κοινοβούλιο άναψε το «πράσινο φως» για την υπαγωγή στον φόρο και του ανακυκλωμένου αλουμινίου (scrap) μετά την κατανάλωση. Η παράλειψή του από το αρχικό πλαίσιο είχε ξεσηκώσει κύμα ανησυχίας στην ευρωπαϊκή βιομηχανία, καθώς υπήρχε ο φόβος ότι ξένοι προμηθευτές θα διοχέτευαν μαζικά σκραπ για να παρακάμψουν τους δασμούς, αποκτώντας συγκριτικό πλεονέκτημα τιμής.

«Οι επιχειρήσεις μας θα καταβροχθιστούν ζωντανές αν δεν επιλυθούν αυτά τα κενά», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Πολ Βος, γενικός διευθυντής της ένωσης European Aluminium, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για άμεση και αποτελεσματική αντιμετώπιση των στρεβλώσεων στην αγορά.