Έγκριση 2,3 δισ. ευρώ για πράσινη μετάβαση νησιών

Το επενδυτικό πρόγραμμα του Ταμείου Απανθρακοποίησης των Νήσων έλαβε την έγκριση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων. Η εξέλιξη αυτή ξεκλειδώνει πόρους συνολικού ύψους 2,3 δισεκατομμυρίων ευρώ, οι οποίοι προορίζονται για τον ενεργειακό και περιβαλλοντικό εκσυγχρονισμό της νησιωτικής χώρας. Πρόκειται για ένα χρηματοδοτικό εργαλείο ειδικά σχεδιασμένο για την Ελλάδα, το οποίο θέτει στο επίκεντρο τις ηλεκτρικές διασυνδέσεις, την ανάπτυξη καθαρής ενέργειας, την εγκατάσταση συστημάτων αποθήκευσης και την προώθηση της ηλεκτροκίνησης.

Τέσσερις άξονες παρέμβασης για τα νησιά

Οι εγκεκριμένες δράσεις διαρθρώνονται σε τέσσερις βασικούς πυλώνες, καθένας από τους οποίους στοχεύει σε διαφορετική πτυχή του ενεργειακού μετασχηματισμού. Το μεγαλύτερο μέρος των κονδυλίων, ύψους 1,1 δισεκατομμυρίου ευρώ, κατευθύνεται σε έργα ηλεκτρικών διασυνδέσεων και συναφών ενεργειακών υποδομών. Οι περιοχές που θα επωφεληθούν άμεσα είναι τα Δωδεκάνησα, οι Κυκλάδες και τα νησιά του Βορειοανατολικού Αιγαίου, όπου η σύνδεση με το ηπειρωτικό σύστημα αναμένεται να αλλάξει ριζικά το ενεργειακό τοπίο.

Παράλληλα, ποσό ύψους 977 εκατομμυρίων ευρώ πρόκειται να διατεθεί για την υλοποίηση έργων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας με ταυτόχρονη εγκατάσταση συστημάτων αποθήκευσης. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανάπτυξη φωτοβολταϊκών συστημάτων αυτοκατανάλωσης, τα οποία μπορούν να τοποθετηθούν σε ένα ευρύ φάσμα κτιριακών εγκαταστάσεων. Αυτό περιλαμβάνει κατοικίες, ξενοδοχειακές μονάδες, χώρους εστίασης, εμπορικά καταστήματα, γραφεία, νοσοκομεία, δομές φροντίδας, σχολεία, δημόσια κτίρια, καθώς και αγροτικές εγκαταστάσεις και καλλιεργήσιμες εκτάσεις.

Για την ενίσχυση της υδροδότησης και της διαχείρισης των υδάτινων πόρων, προβλέπονται επιπλέον 200 εκατομμύρια ευρώ για την κατασκευή φραγμάτων και ταμιευτήρων πολλαπλού σκοπού. Τέλος, ένα ποσό της τάξεως των 56 εκατομμυρίων ευρώ θα επενδυθεί στη δημιουργία υποδομών φόρτισης για ηλεκτρικά οχήματα, συμβάλλοντας στην ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου δικτύου μεταφορών χαμηλών εκπομπών.

Ο κομβικός ρόλος των διασυνδέσεων

Τα έργα ηλεκτρικής διασύνδεσης αποτελούν τον ακρογωνιαίο λίθο του προγράμματος, καθώς η ολοκλήρωσή τους αναμένεται να ενοποιήσει τα νησιωτικά ηλεκτρικά συστήματα με το εθνικό δίκτυο της ηπειρωτικής χώρας. Αυτή η τεχνική αναβάθμιση θα επιτρέψει τον περιορισμό της λειτουργίας των πετρελαϊκών μονάδων παραγωγής, οι οποίες σήμερα αποτελούν την κύρια πηγή ηλεκτροδότησης σε πολλά νησιά. Παράλληλα, θα αυξηθεί η δυνατότητα ενσωμάτωσης καθαρής ενέργειας στο σύστημα και θα ενισχυθεί σημαντικά η ασφάλεια εφοδιασμού.

Οι θετικές επιπτώσεις αναμένεται να αποτυπωθούν και στο ενεργειακό κόστος για τους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις. Η μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα δημιουργεί νέες προοπτικές για την ανταγωνιστικότητα της τοπικής οικονομίας και την αναβάθμιση του τουριστικού προϊόντος των νησιών. Ταυτόχρονα, η ανάπτυξη έργων ΑΠΕ με συστήματα αποθήκευσης ενισχύει την ενεργειακή αυτονομία των περιοχών και προσφέρει μεγαλύτερη ευελιξία στη διαχείριση του ηλεκτρικού φορτίου.

Χρηματοδότηση και επόμενα βήματα

Οι εκτιμώμενοι πόροι του Ταμείου ανέρχονται σήμερα σε περίπου 2 δισεκατομμύρια ευρώ, με το ποσό αυτό να βασίζεται στις τρέχουσες τιμές των δικαιωμάτων εκπομπών στο Ευρωπαϊκό Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών. Το τελικό ύψος των διαθέσιμων κεφαλαίων δεν είναι σταθερό και θα εξαρτηθεί από τη διακύμανση της τιμής των δικαιωμάτων καθ' όλη τη διάρκεια λειτουργίας του προγράμματος. Το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, σε συνεργασία με τους αρμόδιους φορείς, εισέρχεται πλέον στη φάση εξειδίκευσης των επιμέρους έργων και προετοιμάζει την υλοποίηση των εγκεκριμένων παρεμβάσεων.

Ο βασικός στόχος παραμένει η ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και ανθεκτικότητας των νησιών, η μείωση του ανθρακικού τους αποτυπώματος και η επιτάχυνση της πράσινης μετάβασης σε εθνικό επίπεδο. Ο Ευρωπαίος Επίτροπος για το Κλίμα, το Μηδενικό Ισοζύγιο Εκπομπών και την Καθαρή Ανάπτυξη, Βόπκε Χούκστρα, χαρακτήρισε την ολοκλήρωση του σχεδιασμού ως ένα σημαντικό βήμα, τονίζοντας ότι πλέον «είναι η ώρα να υλοποιηθεί το Πρόγραμμα στην πράξη». Ο ίδιος υπογράμμισε ότι το Ταμείο αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αξιοποίησης των εσόδων από το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών για τη χρηματοδότηση καθαρής ενέργειας, με άμεσο όφελος για τους καταναλωτές στα ελληνικά νησιά, οδηγώντας σε καθαρότερη ηλεκτρική ενέργεια, βελτιωμένες διασυνδέσεις και σύγχρονες υποδομές φόρτισης.

Από την πλευρά του, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, έκανε λόγο για ένα σημαντικό βήμα στην ενεργειακή μετάβαση της χώρας. Όπως ανέφερε, μετά το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, η Ελλάδα εξασφαλίζει ένα ακόμη ισχυρό χρηματοδοτικό εργαλείο που μετατρέπει τον ενεργειακό σχεδιασμό σε συγκεκριμένα, υλοποιήσιμα έργα για τους πολίτες. Ο κ. Παπασταύρου υπογράμμισε ότι βασική επιδίωξη είναι οι νησιώτες να αποκτήσουν τις ίδιες δυνατότητες και το ίδιο επίπεδο ενεργειακής ασφάλειας με τους πολίτες της ηπειρωτικής Ελλάδας. Το όραμα αυτό περιλαμβάνει πιο αυτόνομα και ασφαλή νησιά, προσιτή ενέργεια για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, καθώς και μεγαλύτερη αξιοποίηση του ηλιακού και αιολικού δυναμικού της χώρας.

Κλείνοντας, ο υπουργός αναφέρθηκε στην έννοια της «ενεργειακής δημοκρατίας», επισημαίνοντας ότι στόχος είναι κανένας πολίτης και κανένα νησί να μην μείνει πίσω σε αυτή τη μετάβαση. Εξέφρασε, δε, τις ευχαριστίες του προς τον υφυπουργό Νίκο Τσάφο για την πολύτιμη συνδρομή του στην ολοκλήρωση αυτού του εγχειρήματος.