Έγκριση 5,3 δισ. για το Κοινωνικό Ταμείο Κλίματος

Το ελληνικό Εθνικό Σχέδιο για το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα εισέρχεται σε τροχιά υλοποίησης, μετά την έγκριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, κινητοποιώντας συνολικούς πόρους ύψους 5,3 δισ. ευρώ. Το πρόγραμμα, το οποίο χαρακτηρίζεται ως το μεγαλύτερο έως τώρα σε χρηματοδότηση εθνικό σχέδιο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, στοχεύει στην αντιμετώπιση της ενεργειακής και μεταφορικής φτώχειας, στην ενίσχυση της κοινωνικής στέγασης και στον εκσυγχρονισμό των βιώσιμων μεταφορών.

Η έγκριση αυτή έρχεται να επιβεβαιώσει την προετοιμασία της χώρας, όπως αναφέρεται σε κοινή ανακοίνωση των Γραφείων Τύπου της Αντιπροεδρίας της Κυβέρνησης και του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει την ποιότητα και την αρτιότητα των παρεμβάσεων, γεγονός που επιτρέπει την άμεση ενεργοποίηση των κονδυλίων για την ενίσχυση ευάλωτων νοικοκυριών και πολύ μικρών επιχειρήσεων. Οι πόροι, ύψους 4,8 δισ. ευρώ πλέον ΦΠΑ, θα κατευθυνθούν σε επενδύσεις ενεργειακής αναβάθμισης κτιρίων, στην κοινωνική στέγαση και στην αναβάθμιση των δημόσιων και ιδιωτικών μεταφορών.

Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, έκανε λόγο για ένα μεγάλο πρόγραμμα έργων με πολλαπλά οφέλη για το περιβάλλον, τη στέγαση και τις μεταφορές, υπογραμμίζοντας τον κοινωνικό χαρακτήρα του σχεδιασμού. Από την πλευρά του, ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Νίκος Παπαθανάσης, χαρακτήρισε την έγκριση ως "εθνική επιτυχία", αποτέλεσμα μεθοδικής προετοιμασίας και επιτυχούς διαπραγμάτευσης με τους ευρωπαίους εταίρους. Ο ίδιος τόνισε ότι το πρόγραμμα απαντά στο ερώτημα για την επόμενη μέρα μετά το Ταμείο Ανάκαμψης, μετατρέποντας την οικονομική μεγέθυνση σε μόνιμο κοινωνικό μέρισμα.

Δέσμη 25 παρεμβάσεων και άμεση έναρξη το 2026

Το σχέδιο περιλαμβάνει μια δέσμη 25 παρεμβάσεων, οι οποίες αναμένεται να ξεκινήσουν άμεσα, εντός του 2026, και να ολοκληρωθούν έως το 2032. Οι δράσεις αφορούν περίπου 1,5 εκατομμύριο νοικοκυριά και 70.000 πολύ μικρές επιχειρήσεις, με έμφαση στην ενεργειακή αναβάθμιση 62.000 κατοικιών και 10.000 επιχειρήσεων μέσω προγραμμάτων "Εξοικονομώ". Παράλληλα, προβλέπεται η εγκατάσταση 280.000 αντλιών θερμότητας και ηλιακών θερμοσιφώνων, καθώς και η κατασκευή 2.800 νέων κοινωνικών κατοικιών για ευάλωτα νοικοκυριά.

Στον τομέα των μεταφορών, δρομολογείται η προμήθεια νέων ηλεκτρικών λεωφορείων και συρμών μετρό, ενώ θεσπίζεται πρόγραμμα "κοινωνικού leasing" για ηλεκτρικά οχήματα με χαμηλό μίσθωμα, που δεν θα ξεπερνά τα 150 ευρώ μηνιαίως. Το μέτρο αυτό, με προϋπολογισμό 170 εκατ. ευρώ, στοχεύει σε 15.000 ωφελούμενα νοικοκυριά, με μέγιστη επιδότηση έως 12.500 ευρώ, προσαυξημένη για οικογένειες με μέλος ΑμεΑ. Επιπλέον, προβλέπεται επιδοτούμενη αγορά ή μίσθωση ηλεκτρικών επαγγελματικών οχημάτων για μικρές επιχειρήσεις και 100% επιδότηση για ατομικά μέσα μετακίνησης ατόμων με αναπηρία.

Έργα υποδομών και ενίσχυση των δημόσιων συγκοινωνιών

Εντός του 2026, ξεκινά η κατασκευή κοινωνικών κατοικιών, με την αξιοποίηση πρώην στρατοπέδων σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και Πάτρα, με στόχο τη δημοσίευση διαγωνισμού για περίπου 2.350 διαμερίσματα. Παράλληλα, αναζητούνται δημόσια κτίρια για μετατροπή σε οικιστική χρήση, προσθέτοντας περίπου 400 ακόμη κατοικίες, με συνολικό προϋπολογισμό που αναμένεται να φτάσει τα 490 εκατ. ευρώ. Στο μέτωπο της ενεργειακής αναβάθμισης πολύ μικρών επιχειρήσεων, διατίθενται 395 εκατ. ευρώ για την ωφέλεια περίπου 12.000 επιχειρήσεων, με στοχευμένες παρεμβάσεις σε κτιριακό κέλυφος και εξοπλισμό.

Σημαντική ώθηση αναμένεται να λάβουν οι δημόσιες αστικές συγκοινωνίες σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, με την προμήθεια 211 νέων ηλεκτρικών λεωφορείων. Από αυτά, τα 101 θα ενισχύσουν τον στόλο του ΟΑΣΑ και τα 110 του ΟΑΣΘ, με προτεραιότητα σε περιοχές με αυξημένες μεταφορικές ανάγκες, όπως η Δυτική Αττική και η Δυτική Θεσσαλονίκη. Η προσθήκη αυτή αναμένεται να μειώσει τον χρόνο αναμονής στις στάσεις κατά 15% και να συμβάλει στη μείωση του λειτουργικού κόστους κατά 35 εκατ. ευρώ. Επιπλέον, θεσπίζεται πρόγραμμα επιδότησης 20.000 ευρώ για την αντικατάσταση συμβατικών ταξί με ηλεκτρικά, με προϋπολογισμό 68 εκατ. ευρώ, το οποίο ξεκινά από Αθήνα και Θεσσαλονίκη και θα επεκταθεί σε όλη την επικράτεια. Για τα προσβάσιμα ταξί ΑμεΑ, η επιδότηση ανέρχεται σε 29.000 ευρώ.

Οι δράσεις του 2027 και η μακροπρόθεσμη στρατηγική

Από το 2027, το πρόγραμμα διευρύνεται με την ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών για ευάλωτα νοικοκυριά, με προϋπολογισμό 1,7 δισ. ευρώ. Παράλληλα, δημιουργούνται δεκατρία one stop shops, ένα ανά περιφέρεια, για την παροχή πληροφοριών και συμβουλών, ενώ προβλέπεται η δωρεάν έκδοση Πιστοποιητικών Ενεργειακής Απόδοσης για 200.000 νοικοκυριά. Η αύξηση του επιδόματος θέρμανσης κατά 100 ευρώ ετησίως για 780.000 δικαιούχους, από το 2027 έως το 2032, αποτελεί μια ακόμη παρέμβαση για την απορρόφηση του ενεργειακού κόστους.

Στον τομέα των υποδομών, δρομολογείται ο εκσυγχρονισμός 15 φοιτητικών εστιών σε μεγάλα αστικά κέντρα, αυξάνοντας τη δυναμικότητα κατά 36,5% για περίπου 5.600 φοιτητές. Επίσης, προβλέπεται η αναβάθμιση 10 παλαιών συρμών της γραμμής 1 του Μετρό, η πλήρης προσβασιμότητα σε όλους τους σταθμούς της γραμμής και η προμήθεια 12 νέων συρμών για τις γραμμές 2 και 3. Η ανάπτυξη υπηρεσιών Μεταφορών Κατά Παραγγελία σε Αττική, Θεσσαλονίκη και περιφερειακούς δήμους, καθώς και η κάλυψη αναγκών μεταφοράς μαθητών με αναπηρία, ενισχύουν την κοινωνική συνοχή. Τέλος, το πρόγραμμα περιλαμβάνει την εγκατάσταση 4.400 δημόσια προσβάσιμων σημείων φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων και τη δημιουργία τεσσάρων νέων γραμμών δημοτικής συγκοινωνίας στον Δήμο Αθηναίων, καλύπτοντας κενά τοπικής μετακίνησης.