Εγκύκλιος για ακραία φαινόμενα στο ΕΣΥ

Σαφείς οδηγίες προς τα δημόσια νοσοκομεία και τις μονάδες Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας απέστειλε το Υπουργείο Υγείας, θέτοντας σε εφαρμογή ενιαίο πλαίσιο προετοιμασίας για ακραία φαινόμενα που συνδέονται με την κλιματική κρίση.

Η εγκύκλιος, την οποία υπογράφει η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας Ειρήνη Αγαπηδάκη, αφορά το σύνολο των υγειονομικών δομών της χώρας: νοσοκομεία, Κέντρα Υγείας, Περιφερειακά Ιατρεία και ΤΟΜΥ. Στόχος είναι η οργάνωση, ο συντονισμός και η επιχειρησιακή ετοιμότητα του συστήματος υγείας απέναντι σε κινδύνους που πλέον εμφανίζονται με μεγαλύτερη συχνότητα και ένταση.

Στο επίκεντρο βρίσκονται οι καύσωνες, οι δασικές πυρκαγιές και τα επεισόδια μεταφοράς αφρικανικής σκόνης, φαινόμενα που κατά τη θερινή περίοδο μπορούν να προκαλέσουν αυξημένη προσέλευση ασθενών, επιδείνωση χρόνιων νοσημάτων και πρόσθετη πίεση σε δομές που ήδη λειτουργούν συχνά στα όρια των δυνατοτήτων τους.

Το σχέδιο προβλέπει επίσης μέτρα για τεχνολογικά συμβάντα, όπως η κατάρρευση κρίσιμων υποδομών, καθώς και για υγειονομικούς κινδύνους που μπορεί να προκύψουν από μαζική προσέλευση περιστατικών λόγω περιβαλλοντικών συνθηκών ή από έξαρση λοιμωδών νοσημάτων, όπως ζωονόσοι, νοσήματα που μεταδίδονται από διαβιβαστές, τροφιμογενή και υδατογενή νοσήματα.

Οι προβλεπόμενες δράσεις συγκροτούν το βασικό επιχειρησιακό πλαίσιο για τη διασφάλιση της συνέχειας λειτουργίας των υγειονομικών μονάδων. Η εφαρμογή τους γίνεται οριζόντια, με ευθύνη των διοικήσεων και των επιστημονικών υπευθύνων, γεγονός που μεταφέρει πλέον την ευθύνη από τη γενική διαπίστωση του κινδύνου στην πρακτική προετοιμασία κάθε δομής.

Ετοιμότητα, υποδομές και σχέδια εκκένωσης

Η εγκύκλιος ζητά συνεχή μέριμνα για την τεχνική υποστήριξη και την αποκατάσταση της ασφάλειας των κτηριακών και ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων. Προβλέπει επίσης τον ορισμό Συντονιστή Ετοιμότητας, ο οποίος θα έχει την ευθύνη εποπτείας και συντονισμού σε συνθήκες κρίσης.

Οι υγειονομικές μονάδες καλούνται να καθορίσουν εναλλακτικές διαδρομές πρόσβασης, σημεία διαλογής περιστατικών, γνωστά ως triage, καθώς και χώρους υποδοχής πληγέντων και ευάλωτων ομάδων. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην εκπόνηση ή επικαιροποίηση σχεδίων εκκένωσης, με σαφή χαρτογράφηση των οδεύσεων διαφυγής.

Παράλληλα, προβλέπονται τακτικές ασκήσεις ετοιμότητας για σενάρια πυρκαγιάς, διακοπής λειτουργίας κρίσιμων συστημάτων ή εκκένωσης. Το προσωπικό πρέπει να ενημερώνεται για τους θερινούς κινδύνους και για τον τρόπο αντίδρασης σε περιπτώσεις μαζικής προσέλευσης ασθενών ή λειτουργικής πίεσης στις δομές.

Κεντρικό σημείο της εγκυκλίου αποτελεί η εξασφάλιση αυτόνομης λειτουργίας κρίσιμων συστημάτων για τουλάχιστον 72 ώρες. Σε αυτό το πλαίσιο περιλαμβάνονται γεννήτριες, υδατοδεξαμενές και άλλες υποδομές που επιτρέπουν σε μια μονάδα υγείας να συνεχίσει να λειτουργεί ακόμη και σε συνθήκες διακοπής ηλεκτροδότησης, υδροδότησης ή πρόσβασης.

Ενημέρωση, συνεργασίες και μέτρα πρόληψης

Η χρήση μεγαφωνικών συστημάτων πρέπει να γίνεται αποκλειστικά για σαφείς οδηγίες προς ασθενείς, συνοδούς και προσωπικό, αποφεύγοντας κωδικοποιημένες ανακοινώσεις που μπορεί να προκαλέσουν σύγχυση ή πανικό. Η ενημέρωση θα πρέπει να προέρχεται από επίσημους φορείς, όπως το Υπουργείο Υγείας, οι ΥΠΕ και ο ΕΟΔΥ, και να μεταφέρεται άμεσα στο προσωπικό.

Η επικοινωνία με τα μέσα ενημέρωσης θα γίνεται μόνο από εξουσιοδοτημένα πρόσωπα, ενώ τα δελτία Τύπου θα εκδίδονται κατόπιν έγκρισης των αρμόδιων υπηρεσιών. Η πρόβλεψη αυτή δείχνει ότι το υπουργείο επιχειρεί να περιορίσει την ασυντόνιστη πληροφόρηση σε περιόδους κρίσης, όπου η σύγχυση μπορεί να επιβαρύνει ακόμη περισσότερο τη λειτουργία των δομών.

Η εγκύκλιος προβλέπει ακόμη τη σύναψη ή επικαιροποίηση μνημονίων συνεργασίας με ΟΤΑ και άλλους φορείς για ζητήματα πρόσβασης, υδροδότησης, τροφοδοσίας και τεχνικής υποστήριξης. Περιλαμβάνει επίσης διαδικασίες ασφαλούς μεταφοράς ασθενών με τη συνδρομή του ΕΚΑΒ σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης.

Τέλος, το Υπουργείο Υγείας υπογραμμίζει την ανάγκη αυστηρής τήρησης μέτρων πρόληψης για τα κουνούπια. Στις οδηγίες περιλαμβάνονται καθαρισμός στάσιμων υδάτων, αποψιλώσεις, ψεκασμοί και χρήση προστατευτικών μέτρων, σύμφωνα με τις ισχύουσες εγκυκλίους.

Η αποστολή της εγκυκλίου αναγνωρίζει ότι η κλιματική κρίση δεν αποτελεί θεωρητική απειλή, αλλά παράγοντα άμεσης πίεσης για το δημόσιο σύστημα υγείας. Το κρίσιμο ζήτημα, πλέον, είναι αν οι οδηγίες θα μετατραπούν σε πραγματική ετοιμότητα, με προσωπικό, πόρους, τεχνική επάρκεια και σαφή ευθύνη εφαρμογής σε κάθε νοσοκομείο και κάθε μονάδα Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας.