Εκλογές σε Βερολίνο και Μεκλεμβούργο: Η δοκιμασία Μερτς και η άνοδος AfD

Οι σημερινές κρατιδιακές εκλογές στο Βερολίνο και στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, στις οποίες καλούνται να ψηφίσουν περίπου 4,5 εκατομμύρια πολίτες, θα περνούσαν, υπό συνηθισμένες συνθήκες, σχεδόν απαρατήρητες σε εθνικό επίπεδο. Ωστόσο, το πολιτικό τοπίο στη Γερμανία έχει μεταβληθεί άρδην, καθιστώντας αυτές τις τοπικές αναμετρήσεις εξαιρετικά κρίσιμες. Η άνοδος της ακροδεξιάς Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD), τα συνεχή αρνητικά ρεκόρ των Χριστιανοδημοκρατών (CDU), η οικονομική στασιμότητα, οι γεωπολιτικές αναταράξεις και η αβεβαιότητα γύρω από την καγκελαρία του Φρίντριχ Μερτς συνθέτουν ένα εκρηκτικό μείγμα.

Το στοίχημα του Φρίντριχ Μερτς στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία

Στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, ένα μικρό πρώην ανατολικογερμανικό κρατίδιο στις ακτές της Βαλτικής, διακυβεύεται ενδεχομένως η πολιτική επιβίωση του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το κόμμα του, το CDU, μόλις που καταφέρνει να ξεπεράσει το όριο του 5% για την είσοδο στο τοπικό κοινοβούλιο, ένα αποτέλεσμα που θα ήταν αδιανόητο για την εκλογική περιφέρεια της Άνγκελα Μέρκελ. Ο κ. Μερτς έχει ήδη συγκαλέσει έκτακτη συνεδρίαση της Εκτελεστικής Επιτροπής του κόμματος για σήμερα το απόγευμα, με όλα τα σενάρια να παραμένουν ανοιχτά.

Αντιθέτως, η AfD διεκδικεί την πρωτιά από το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SPD) της πρωθυπουργού Μανουέλα Σβέσιγκ, με ποσοστά που αγγίζουν το 36%. Η καμπάνια της κ. Σβέσιγκ, με τίτλο «Η γυναίκα εναντίον του μπλε» (Die Frau gegen Blau), μια σαφής αναφορά στο χρώμα της AfD, στοχεύει να αποδείξει ότι διατηρεί τον έλεγχο του κρατιδίου και ότι δεν παρασύρεται από τα εθνικά προβλήματα του κόμματός της.

Το Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, με πληθυσμό 1,6 εκατομμυρίων κατοίκων και σύνορα με την Πολωνία, είναι το πιο αραιοκατοικημένο κρατίδιο της Γερμανίας. Παρουσιάζει το χαμηλότερο ποσοστό αλλοδαπών (6,5-7,8%, κυρίως Ουκρανοί και Πολωνοί) και ανεργία στο 8%, σχεδόν διπλάσια από τον εθνικό μέσο όρο. Φιλοξενεί 16 εθνικά πάρκα, εκατοντάδες παραθαλάσσια ξενοδοχεία και κάμπινγκ, αποτελώντας ιδανικό προορισμό διακοπών για τους πολίτες της πρώην Ανατολικής Γερμανίας.

Παράλληλα, το κρατίδιο έχει σημαδευτεί από μια από τις πιο σκοτεινές σελίδες της γερμανικής επανένωσης: τον Αύγουστο του 1992 στο Ρόστοκ-Λίχτενχαγκεν, νεοναζί πολιόρκησαν και πυρπόλησαν συγκρότημα διαμερισμάτων όπου διέμεναν Βιετναμέζοι εργάτες και Ρομά, με τις επευφημίες 3.000 ατόμων και την αμηχανία των αρχών. Το σύνθημα «Η Γερμανία στους Γερμανούς – Έξω οι ξένοι!» επιστρέφει ανατριχιαστικά 24 χρόνια μετά, υπό τη σημαία της AfD.

Ο επικεφαλής υποψήφιος της AfD, Λάιφ-Έρικ Χολμ, πρώην ραδιοφωνικός παραγωγός, αξιοποιεί την επικοινωνιακή του δεινότητα και επιμένει στο αφήγημα «εμείς εδώ κάτω και αυτοί εκεί πάνω που δεν μας καταλαβαίνουν». Προτείνει τη δημιουργία «Ομάδας Δράσης Απελάσεων» και σώματος με αναφορές στην αμερικανική ICE, ενώ για την ενέργεια προτείνει την επαναλειτουργία του Nord Stream 2 και των πυρηνικών σταθμών. Στην παιδεία, δίνει έμφαση στις επιδόσεις αντί στην ενσωμάτωση.

Βερολίνο: Μια πόλη-νησί αντιμέτωπη με τις προκλήσεις

Το Βερολίνο δεν μπορεί να ενταχθεί στα κριτήρια της υπόλοιπης Γερμανίας. Πολύχρωμο, εναλλακτικό, πολυπολιτισμικό και γεμάτο αντιφάσεις, είναι συναρπαστικό για τους επισκέπτες αλλά δύσκολο για τους κατοίκους, με τεράστια δημοσιονομικά προβλήματα. Ενδεικτικά, το 2026 ξεκίνησε με έλλειμμα 4,6 δισεκατομμυρίων ευρώ. «Το Βερολίνο είναι φτωχό, αλλά σέξι», είχε δηλώσει ο δήμαρχος Κλάους Βόβεραϊτ το 2003. Τελευταία, ωστόσο, η πόλη φαίνεται να χάνει και το δεύτερο χαρακτηριστικό της: τον εσωτερικό της ρυθμό και την ατμόσφαιρα που προσέλκυε χιλιάδες ανθρώπους από όλο τον κόσμο.

Το σημαντικότερο πρόβλημα είναι η στέγαση, καθώς ο πληθυσμός αυξήθηκε ταχύτερα από τις υποδομές, ενώ οι κάτοικοι προστατεύουν σθεναρά τους εναπομείναντες ανοιχτούς χώρους από την οικοδόμηση.

Η στέγη και τα ενοίκια αποτελούν το επίκεντρο της καμπάνιας της υποψήφιας της Αριστεράς, Ελίφ Εράλπ, η οποία παρουσιάζεται ως η γερμανική απάντηση στον Ζοχράν Μαμντάνι της Νέας Υόρκης. Με μοντέρνα εμφάνιση, έντονο κόκκινο κραγιόν και σκληρή αντικαπιταλιστική ρητορική, προτείνει την κοινωνικοποίηση συγκροτημάτων κατοικιών. Οι δύο πολιτικοί έχουν ανταλλάξει απόψεις, ενώ ο στρατηγικός σύμβουλος του Μαμντάνι επισκέφθηκε το Βερολίνο για να τη συμβουλεύσει. Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, η κ. Εράλπ έχει σοβαρές πιθανότητες να γίνει η πρώτη τουρκικής καταγωγής δήμαρχος του Βερολίνου, όπου διαμένει η μεγαλύτερη τουρκική κοινότητα εκτός Τουρκίας.

Την ίδια στιγμή, ο υποψήφιος του CDU, Στέφαν Έβερς, έχει επιτύχει ένα μικρό «θαύμα», καθώς ακολουθεί την Αριστερά με διαφορά μίας μονάδας, παρότι μπήκε στην κούρσα μόλις τον Αύγουστο, όταν είχε γίνει σαφές ότι ο απερχόμενος δήμαρχος Κάι Βέγκνερ βρισκόταν σε ελεύθερη πτώση. Ο κ. Βέγκνερ δεν ανέκαμψε ποτέ από το σκάνδαλο της πενθήμερης διακοπής ρεύματος για 100.000 κατοίκους στις αρχές του προηγούμενου έτους, όταν τον βρήκε στο γήπεδο του τένις.

Ο κ. Έβερς, γερουσιαστής Οικονομικών του Βερολίνου, δηλώνει συντηρητικός και ομοφυλόφιλος, κλείνοντας το μάτι σε δεξιά και αριστερά. «Είμαι συντηρητικός και αυτό είναι καλό», λέει, παραφράζοντας τη δήλωση του Κλάους Βόβεραϊτ «Είμαι ομοφυλόφιλος και αυτό είναι καλό» από το 2001. Προτάσσει την ανάγκη κανόνων και σεβασμού για όλους, δίνοντας έμφαση στην ασφάλεια και την καθαριότητα της πόλης, ενώ προειδοποιεί για την «καταστροφή» που θα επέλθει εάν η πόλη περιέλθει σε κυβέρνηση Αριστεράς-SPD-Πρασίνων.

Η απήχηση της δημοκρατίας και οι προκλήσεις για το μέλλον

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Στέφαν Κορνέλιους, για τον οποίο λέγεται ότι είναι το alter ego του Φρίντριχ Μερτς, χαρακτήρισε πρόσφατα τις δυσάρεστες δημοσκοπήσεις ως «μη σοβαρές». Ωστόσο, μια από αυτές αξίζει ιδιαίτερης προσοχής: σύμφωνα με έρευνα του Ινστιτούτου Forsa για τα δίκτυα n-tv/RTL, το 32% των Γερμανών δηλώνει δυσαρεστημένο από «τη δημοκρατία στη Γερμανία και το πολιτικό σύστημα, όπως θεμελιώνεται στο Σύνταγμα», ενώ το 68% εκφράζει αντίθετη άποψη. Στις ανατολικές περιοχές, μόλις το 51% δηλώνει ικανοποιημένο από το πολίτευμα και το 48% το επικρίνει. Μεταξύ των ψηφοφόρων της AfD σε εθνικό επίπεδο, τα ποσοστά είναι 41% και 59% αντίστοιχα.

Η αποτύπωση της στιγμής, όπως θα έλεγε ο κ. Κορνέλιους, ρίχνει νέο φως στα όσα συμβαίνουν τους τελευταίους μήνες στις γερμανικές κάλπες. Η δημοκρατία τείνει να χάσει το κύρος της, ενώ μεγάλο τμήμα του πληθυσμού την έχει ήδη απορρίψει. Για αυτόν τον λόγο, οι σημερινές εκλογές, αν και αφορούν μόλις το 6% του συνολικού πληθυσμού της Γερμανίας, έχουν πολλαπλάσια βαρύτητα: για το μέλλον του καγκελάριου, αλλά κυρίως για τη μελλοντική κατεύθυνση της χώρας.