Έκθεση ΕΚ: Αυταρχική η Τουρκία, όχι ένταξη στην ΕΕ

Σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συνεδρίαση της Ολομέλειας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο, ο εισηγητής της έκθεσης για την Τουρκία, Νάτσο Σάνσεθ Αμόρ, προχώρησε σε μια σειρά από καίριες διαπιστώσεις που αναδεικνύουν το βαθύ χάσμα μεταξύ της Άγκυρας και των ευρωπαϊκών θεσμών. Ο κ. Αμόρ, μέλος των Σοσιαλιστών από την Ισπανία, υπογράμμισε με έμφαση ότι η διαδικασία ένταξης της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μπορεί να επανεκκινηθεί υπό τις παρούσες συνθήκες, σηματοδοτώντας μια σαφή και κατηγορηματική στάση απέναντι στην τουρκική κυβέρνηση.

Η εν λόγω έκθεση, η οποία είχε ήδη λάβει έγκριση από την Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στα τέλη Απριλίου, αναμένεται να τεθεί σε ψηφοφορία στην Ολομέλεια την επόμενη ημέρα, έπειτα από μια περίοδο εντατικής κατάθεσης τροπολογιών. Ο εισηγητής, κατά τη διάρκεια της ομιλίας του, αναφέρθηκε σε μια δεκαετή αναμονή για θετικές εξελίξεις από την πλευρά της Τουρκίας, η οποία, όπως τόνισε, δεν έχει υλοποιηθεί. Αντιθέτως, κατέγραψε μια "απόλυτη έλλειψη βούλησης" συμμόρφωσης με τις θεμελιώδεις ευρωπαϊκές αρχές και αξίες.

Ο κ. Αμόρ προχώρησε ακόμη περισσότερο, χαρακτηρίζοντας την Τουρκία ως "μια πραγματικά αυταρχική χώρα", θέτοντας το ρητορικό ερώτημα για το ποια θέση μπορεί να έχει μια τέτοια χώρα εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Παράλληλα, αναγνώρισε την ύπαρξη μιας κοινωνίας πολιτών στην Τουρκία που επιθυμεί δημοκρατία και όχι απολυταρχισμό, εκφράζοντας την ανησυχία του ότι η ΕΕ δεν πρέπει να σκοτώσει και την τελευταία ελπίδα αυτών των ανθρώπων. Ωστόσο, κατέστησε σαφές ότι το κράτος δικαίου και τα ανθρώπινα δικαιώματα αποτελούν αδιαπραγμάτευτες προϋποθέσεις για οποιαδήποτε ενταξιακή διαδικασία, η οποία, όπως είπε, "ορθώς έχει παγώσει" και δεν μπορεί να επανεκκινηθεί χωρίς ουσιαστικές αλλαγές στην εσωτερική κατάσταση της χώρας.

Ιδιαίτερη μνεία έγινε στις πρόσφατες κρατήσεις και φυλακίσεις στην Τουρκία, με τον εισηγητή να καταγγέλλει τη σύλληψη του δημάρχου Κωνσταντινούπολης, Εκρέμ Ιμάμογλου, καθώς και τον συστηματικό εκφοβισμό ακτιβιστών. Οι πρακτικές αυτές, σύμφωνα με τον κ. Αμόρ, αποτελούν τροχοπέδη για κάθε πρόοδο και υπονομεύουν κάθε προοπτική εξομάλυνσης των σχέσεων.

Στο πλαίσιο της γεωπολιτικής ανάλυσης, ο εισηγητής υπογράμμισε την αναγκαιότητα οικοδόμησης ενός λειτουργικού πλαισίου συνύπαρξης με την Τουρκία, επισημαίνοντας ότι σε αυτή την προσπάθεια η Ελλάδα και η Κύπρος συνιστούν κρίσιμους και αναπόσπαστους πυλώνες. Τα ζητήματα ασφάλειας και άμυνας παραμένουν κομβικά, ωστόσο, όπως τόνισε, εξακολουθούν να υφίστανται σοβαρά ελλείμματα εμπιστοσύνης και αποκλίσεις από τις αρχές της καλής γειτονίας, τα οποία πρέπει να αντιμετωπιστούν με ουσιαστικό και ειλικρινή τρόπο.

Από την πλευρά της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η Επίτροπος Διεύρυνσης, Μάρτα Κος, επιβεβαίωσε τις σοβαρές ανησυχίες που αποτυπώνονται στην έκθεση, αναγνωρίζοντας παράλληλα την Τουρκία ως "βασικό εταίρο, σύμμαχο στο ΝΑΤΟ και υποψήφια χώρα". Η κ. Κος ανέφερε ότι, παρά τον στρατηγικό στόχο της ένταξης, δεν έχει υπάρξει απτή πρόοδος στο κράτος δικαίου και τις θεμελιώδεις ελευθερίες, ενώ αντίθετα παρατηρείται μια σαφής οπισθοδρόμηση από το 2018 και μετά.

Η Επίτροπος αναφέρθηκε εκτενώς στη φυλάκιση του δημάρχου Κωνσταντινούπολης, καθώς και στις διώξεις πολιτικών, δημοσιογράφων και επιχειρηματιών, οι οποίες επηρεάζουν αρνητικά τον πολιτικό πλουραλισμό. Υπογράμμισε κατηγορηματικά ότι χωρίς ουσιαστική πρόοδο στο κράτος δικαίου, δεν θα υπάρξει δυνατότητα επανέναρξης των ενταξιακών διαπραγματεύσεων, στέλνοντας ένα σαφές μήνυμα προς την Άγκυρα.

Παράλληλα, η κ. Κος σημείωσε ότι οι σχέσεις ΕΕ-Τουρκίας αναζωογονούνται σε τομείς κοινού ενδιαφέροντος, όπως η διαχείριση των μεταναστευτικών ροών, όπου η Τουρκία φιλοξενεί περίπου 2,3 εκατομμύρια πρόσφυγες, το εμπόριο, όπου αποτελεί τον 5ο μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο της ΕΕ, και η τελωνειακή ένωση. Κλείνοντας, η Επίτροπος τόνισε ότι η ΕΕ έχει στρατηγικό συμφέρον για τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο και για μια αμοιβαία επωφελή σχέση με την Τουρκία, λαμβάνοντας υπόψη και τις ευρύτερες γεωπολιτικές ισορροπίες, με την Ελλάδα και την Κύπρο να διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο.