Ενεργειακή κρίση: Η Ευρώπη διαφωνεί, τα νοικοκυριά πληρώνουν

Χωρίς ενιαία απάντηση στο αυξανόμενο ενεργειακό κόστος παραμένει η Ευρωπαϊκή Ένωση, την ώρα που οι επιβαρύνσεις μεταφέρονται στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς, στη βιομηχανική παραγωγή και στην ανταγωνιστικότητα της οικονομίας. Η νέα δοκιμασία αναδεικνύει ξανά την απόσταση ανάμεσα στις διακηρύξεις ευρωπαϊκού συντονισμού και στις αποφάσεις που απαιτεί η κρίση.

Στη χθεσινή συνεδρίαση των υπουργών Ενέργειας στο Λουξεμβούργο κυριάρχησαν οι αποκλίνουσες θέσεις των κρατών-μελών. Ολοκληρωμένη κοινή λύση για τον περιορισμό του ενεργειακού κόστους δεν προέκυψε, με τις διαφωνίες να διατηρούν ανοιχτό το ζήτημα της προστασίας καταναλωτών και επιχειρήσεων.

Η αδυναμία συνεννόησης εκδηλώνεται σε μια περίοδο κατά την οποία η άνοδος των ενεργειακών τιμών ανατροφοδοτεί τον πληθωρισμό. Παράλληλα, η αβεβαιότητα για την απασχόληση και οι επίμονες κοινωνικές ανισότητες περιορίζουν τις αντοχές μεγάλου μέρους του ευρωπαϊκού πληθυσμού.

Παρότι η ενεργειακή επάρκεια και η στήριξη των καταναλωτών προβάλλονται ως προτεραιότητες, παραμένει η σύγκρουση για την κατανομή των οικονομικών βαρών. Διαφορετικές είναι και οι προσεγγίσεις για τα μέτρα που μπορούν να εφαρμοστούν εντός του ευρωπαϊκού κανονιστικού πλαισίου.

Η άνοδος της ενέργειας ανατροφοδοτεί την ακρίβεια

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, ο ετήσιος πληθωρισμός τόσο στην ευρωζώνη όσο και στο σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης διαμορφώθηκε τον Σεπτέμβριο στο 3,8%, έναντι 3,2% τον Αύγουστο. Η μεταβολή καταγράφει την ενίσχυση των πιέσεων στις τιμές.

Εντονότερη ήταν η επιτάχυνση στο ενεργειακό σκέλος. Στην ευρωζώνη, ο αντίστοιχος πληθωρισμός έφτασε το 18,9%, από 14,3% τον προηγούμενο μήνα. Στην Ελλάδα, η δυσμενέστερη εικόνα επιβαρύνει περαιτέρω νοικοκυριά που ήδη αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες κάλυψης των αναγκών τους.

Οι συνέπειες εκτείνονται σε κάθε στάδιο της οικονομικής δραστηριότητας. Η παραγωγή, οι μεταφορές, η τροφοδοσία της αγοράς και τα λειτουργικά έξοδα των επιχειρήσεων επηρεάζονται από τις ενεργειακές ανατιμήσεις, με τις επιβαρύνσεις να περνούν τελικά σε αγαθά και υπηρεσίες.

Το ακριβότερο φυσικό αέριο και η αύξηση του κόστους παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας δημιουργούν διαδοχικές πιέσεις στην αγορά. Για τα ελληνικά νοικοκυριά, η νέα αναταραχή προστίθεται στο συσσωρευμένο βάρος της ακρίβειας και της ενεργειακής φτώχειας.

Εκατομμύρια πολίτες εκτεθειμένοι στη φτώχεια και στο κρύο

Τα στοιχεία της Eurostat για το 2025 καταγράφουν το μέγεθος της κοινωνικής ευαλωτότητας στην Ελλάδα. Σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού βρισκόταν το 27,5% του πληθυσμού, περίπου 2,8 εκατομμύρια άνθρωποι. Ο αντίστοιχος μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση ήταν 20,9%.

Ακόμη πιο αποκαλυπτική είναι η εικόνα στη θέρμανση των κατοικιών. Το 18,1% των κατοίκων της Ελλάδας δήλωνε οικονομική αδυναμία να εξασφαλίσει επαρκώς ζεστό σπίτι, έναντι 8,8% στην ΕΕ. Το ελληνικό ποσοστό ήταν υπερδιπλάσιο του ευρωπαϊκού και το υψηλότερο μεταξύ των κρατών-μελών στον συγκεκριμένο δείκτη.

Η έκταση του προβλήματος αφήνει σημαντικό τμήμα της κοινωνίας εκτεθειμένο σε κάθε νέα ενεργειακή ανατίμηση. Οι ήδη περιορισμένοι οικογενειακοί πόροι καλούνται να απορροφήσουν πρόσθετες αυξήσεις σε μια βασική ανάγκη.

Πριν από τη σύνοδο, ο επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν προειδοποίησε ότι σχεδόν 50 εκατομμύρια Ευρωπαίοι αδυνατούν να θερμάνουν επαρκώς τις κατοικίες τους. Η προειδοποίηση αποτυπώνει το ανθρώπινο κόστος της κρίσης και το βάρος της ευρωπαϊκής καθυστέρησης για πολίτες που δυσκολεύονται ήδη να καλύψουν τις στοιχειώδεις ανάγκες τους.