Εκτόξευση διώξεων για προσβολή Προέδρου στην Τουρκία

Ο αρθρογράφος της τουρκικής εφημερίδας Karar, Taha Akyol, παρουσιάζει στοιχεία που καταδεικνύουν μια άνευ προηγουμένου αύξηση των διώξεων για το αδίκημα της προσβολής του Προέδρου στην Τουρκία, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Η ανάλυση βασίζεται σε επίσημα δεδομένα και αποκαλύπτει μια σημαντική μεταβολή στην εφαρμογή του νόμου σε σύγκριση με το παρελθόν.

Σύμφωνα με τον Akyol, κατά την περίοδο του κοινοβουλευτικού συστήματος, ο αριθμός των υποθέσεων για το εν λόγω αδίκημα παρέμενε σχετικά σταθερός, με περίπου 400 υποθέσεις ετησίως, ανεξαρτήτως του πολιτικού προσώπου που κατείχε το ανώτατο αξίωμα του Προέδρου της Δημοκρατίας. Αυτή η εικόνα, ωστόσο, φαίνεται να έχει αλλάξει ριζικά τα τελευταία χρόνια.

Τα στοιχεία που επικαλείται ο αρθρογράφος είναι αποκαλυπτικά: από το 2014 έως το 2020, οι τουρκικές αρχές διενήργησαν περίπου 160.000 έρευνες και προχώρησαν σε 35.500 διώξεις για το αδίκημα της προσβολής του Προέδρου. Ο αριθμός αυτός είναι δραματικά υψηλότερος σε σχέση με τις προηγούμενες δεκαετίες, υποδηλώνοντας μια συστηματική και εντατική εφαρμογή του συγκεκριμένου νόμου.

Αλλαγή στην καταγραφή των στατιστικών στοιχείων

Ένα κρίσιμο σημείο που αναδεικνύει ο Taha Akyol είναι η αλλαγή στον τρόπο καταγραφής των στατιστικών δεδομένων από το τουρκικό Υπουργείο Δικαιοσύνης. Από το 2022, το υπουργείο σταμάτησε να δημοσιεύει ξεχωριστά στοιχεία για την προσβολή του Προέδρου, ενσωματώνοντάς την σε μια ευρύτερη κατηγορία που περιλαμβάνει τα εγκλήματα κατά των συμβόλων της κρατικής κυριαρχίας και της αξιοπρέπειας των κρατικών θεσμών. Σε αυτό το πλαίσιο, ο αριθμός των ερευνών παρουσιάζει αύξηση από 50.553 το 2019 σε 82.992 το 2025, γεγονός που καταδεικνύει την κλιμάκωση του φαινομένου.

Ο αρθρογράφος επισημαίνει ότι, παρά τον μεγάλο αριθμό ερευνών και διώξεων, πολλές από αυτές τις υποθέσεις καταλήγουν είτε σε αθώωση είτε σε αναστολή έκδοσης καταδικαστικής απόφασης. Ωστόσο, η ίδια η ύπαρξη ενός τόσο μεγάλου αριθμού υποθέσεων δημιουργεί ένα κλίμα φόβου και αυτολογοκρισίας, όπως υποστηρίζει. Ενδεικτικό παράδειγμα αποτελεί η πρόσφατη σύλληψη ενός 16χρονου με την κατηγορία της προσβολής του Προέδρου, ένα περιστατικό που αναδεικνύει την έκταση που έχει λάβει η εφαρμογή του νόμου.

Ο Taha Akyol προχωρά σε μια ιστορική αναδρομή, υπενθυμίζοντας ότι το αδίκημα της προσβολής του Προέδρου θεσπίστηκε αρχικά με σκοπό την προστασία ενός πολιτικά ουδέτερου Προέδρου της Δημοκρατίας. Ωστόσο, όπως τονίζει, στη σημερινή πραγματικότητα, ο νόμος αυτός χρησιμοποιείται για να παρέχει πρόσθετη νομική προστασία σε έναν Πρόεδρο που είναι ταυτόχρονα και αρχηγός ενός πολιτικού κόμματος. Αυτή η μεταβολή στον ρόλο του θεσμού, σύμφωνα με τον αρθρογράφο, έχει μετατρέψει το εν λόγω αδίκημα σε ένα εργαλείο άσκησης πίεσης και φίμωσης της κριτικής, με ανησυχητικές επιπτώσεις για το κράτος δικαίου στη χώρα.