ΕΛ.ΑΣ.: Δεύτερη στις δημοσκοπήσεις, χαμηλά στην κοινωνική κινητοποίηση

Η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη συμπληρώνει σχεδόν δύο μήνες πολιτικής παρουσίας έχοντας ήδη καταλάβει τη δεύτερη θέση στις περισσότερες δημοσκοπικές μετρήσεις. Η πρώτη αυτή δυναμική προσφέρει συγκρατημένη αισιοδοξία στο επιτελείο του Αλέξη Τσίπρα, χωρίς να έχει ακόμη αποδειχθεί ότι μεταφράζεται σε σταθερούς δεσμούς με την κοινωνία.

Ο αρχικός ενθουσιασμός γύρω από ένα νέο κόμμα και η επιστροφή ενός πρώην πρωθυπουργού δημιουργούν ευνοϊκό επικοινωνιακό περιβάλλον. Η πραγματική αντοχή του εγχειρήματος θα κριθεί όταν υποχωρήσει η επίδραση της πολιτικής επανεμφάνισης και οι πολίτες αρχίσουν να αξιολογούν αναλυτικά το πρόγραμμα, τα πρόσωπα και τις θέσεις της ΕΛ.ΑΣ.

Οι ανοικτές εκδηλώσεις του νέου φορέα δεν εμφανίζουν προς το παρόν τη συμμετοχή που χαρακτήριζε τον ΣΥΡΙΖΑ στις περιόδους της μεγάλης εκλογικής του ανόδου. Η σύγκριση μπορεί να είναι πρόωρη, αποτελεί όμως σαφές προειδοποιητικό μήνυμα για το επιτελείο Τσίπρα.

Η δημοσκοπική δεύτερη θέση δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με οργανωμένη κοινωνική βάση. Ένα κόμμα μπορεί να καταγράφει υψηλή πρόθεση ψήφου μέσα σε συνθήκες απογοήτευσης από τους υπάρχοντες πολιτικούς φορείς και παράλληλα να στερείται ισχυρών οργανώσεων, τοπικών δικτύων και στελεχών με πραγματική επιρροή.

Η ηγεσία της ΕΛ.ΑΣ. προσπαθεί να κρατήσει ελεγχόμενες τις προσδοκίες και τις εσωτερικές πιέσεις. Η γραμμή που ακολουθεί προβλέπει ότι η πόρτα δεν κλείνει για πρόσωπα με πολιτική διαδρομή στον ΣΥΡΙΖΑ, χωρίς να θεωρείται κανείς εκ των προτέρων βέβαιος υποψήφιος ή κάτοχος κομματικής θέσης.

Η τακτική αυτή επιτρέπει στον Αλέξη Τσίπρα να διατηρεί τον πλήρη έλεγχο του χρόνου και του τρόπου των προσχωρήσεων. Παράλληλα, περιορίζει την εικόνα μιας άτακτης μεταφοράς ολόκληρου του παλιού ΣΥΡΙΖΑ στο νέο πολιτικό σχήμα.

Το πρώτο σοβαρό τεστ θα πραγματοποιηθεί στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, όπου αναμένεται να παρουσιαστεί το πρόγραμμα της ΕΛ.ΑΣ. Μέχρι τότε, τα στελέχη του κόμματος θα συνεχίσουν τις περιοδείες και τις επαφές με κοινωνικούς και παραγωγικούς φορείς σε ολόκληρη τη χώρα.

Η ΔΕΘ θα αποτελέσει το σημείο μετάβασης από τη γενική πολιτική παρουσίαση στις συγκεκριμένες δεσμεύσεις. Η οικονομία, η ακρίβεια, η φορολογία, η δημόσια υγεία, η Παιδεία και η εξωτερική πολιτική θα πρέπει να αποτυπωθούν σε θέσεις που θα αντέχουν σε δημόσιο έλεγχο και σύγκριση.

Το όριο του 20% και η αναζήτηση προσώπων στην περιφέρεια

Οι δημοσκοπήσεις του φθινοπώρου θα επηρεάσουν σε μεγάλο βαθμό τη συγκρότηση των ψηφοδελτίων. Στο επιτελείο του πρώην πρωθυπουργού θεωρούν ότι μια επίδοση κοντά στο 20% θα ενισχύσει την εικόνα σταθερού δεύτερου πόλου και θα επιτρέψει περισσότερο επιλεκτικές εντάξεις.

Μια αισθητά χαμηλότερη καταγραφή μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερο άνοιγμα προς πρώην βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ, ιδιαίτερα προς πρόσωπα που διαθέτουν τοπικά δίκτυα και προσωπική εκλογική επιρροή.

Η επιλογή αυτή έχει υψηλό πολιτικό ρίσκο. Για τους πρώην βουλευτές σημαίνει οριστική αποχώρηση από τον χώρο με τον οποίο εξελέγησαν. Για τον Αλέξη Τσίπρα δημιουργεί τον κίνδυνο το νέο κόμμα να εμφανιστεί ως ανασυσκευασμένη εκδοχή του ΣΥΡΙΖΑ, με τις ίδιες εσωτερικές συγκρούσεις και τα ίδια πολιτικά βάρη.

Τα στελέχη της ΕΛ.ΑΣ. αποφεύγουν επίσημα την ονοματολογία και παραπέμπουν στην επιτροπή ψηφοδελτίων, η οποία θα καθορίσει τα πολιτικά, κοινωνικά και δεοντολογικά κριτήρια των υποψηφιοτήτων.

Η μεγαλύτερη ανάγκη εντοπίζεται στην περιφέρεια, όπου το νέο κόμμα εμφανίζει χαμηλότερη οργανωτική παρουσία και περιορισμένη συμμετοχή στις εκδηλώσεις του. Η εικόνα είναι διαφορετική από τα μεγάλα αστικά κέντρα, στα οποία ο Αλέξης Τσίπρας διατηρεί ισχυρότερη αναγνωρισιμότητα και ευκολότερη πρόσβαση σε προοδευτικά ακροατήρια.

Για τον λόγο αυτόν, οι πληροφορίες επιμένουν ότι ο Βασίλης Κόκκαλης βρίσκεται κοντά στην ένταξή του στα ψηφοδέλτια της ΕΛ.ΑΣ. στη Λάρισα. Η συγκεκριμένη υποψηφιότητα θα προσέφερε στον νέο φορέα κοινοβουλευτική εμπειρία και εκλογικά ερείσματα σε μια περιοχή όπου χρειάζεται ισχυρή τοπική παρουσία.

Στον κύκλο των προσώπων που φέρονται να βρίσκονται κοντά στον πρώην πρωθυπουργό περιλαμβάνεται και ο Διονύσης Καλαματιανός, ο οποίος αποχώρησε από τον ΣΥΡΙΖΑ στηρίζοντας την προοπτική πολιτικής συμπόρευσης με τον Αλέξη Τσίπρα.

Η περίπτωσή του αποκαλύπτει τις δυσκολίες της πολιτικής ομογενοποίησης. Ο ανεξάρτητος βουλευτής τάχθηκε στη Βουλή κατά των ιδιωτικών πανεπιστημίων, ενώ η ΕΛ.ΑΣ. έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν θα καταργήσει όσα λειτουργούν με βάση τον νόμο Πιερρακάκη.

Η θέση του νέου κόμματος προβλέπει ριζική αλλαγή του θεσμικού πλαισίου, ενίσχυση των ακαδημαϊκών προϋποθέσεων και προστασία της ασφάλειας δικαίου για τους φοιτητές που έχουν ήδη εγγραφεί. Η απόσταση από την πλήρη κατάργηση είναι σαφής και δημιουργεί πολιτική τριβή με πρόσωπα που διατηρούν την παραδοσιακή θέση της Αριστεράς.

Η διαμόρφωση κοινής γραμμής πριν από την ένταξη νέων στελεχών είναι απαραίτητη. Σε διαφορετική περίπτωση, η ΕΛ.ΑΣ. κινδυνεύει να εμφανίσει από την αρχή την πολυφωνία και τις αντιφάσεις που συνέβαλαν στην αποσύνθεση του ΣΥΡΙΖΑ.

Ο κίνδυνος επιστροφής στο παρελθόν και η δύσκολη κομματική ειρήνη

Η υπερβολικά μεγάλη είσοδος πρώην στελεχών του ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να αλλάξει το δημόσιο αφήγημα του νέου κόμματος. Αν οι προσχωρήσεις ξεπεράσουν έναν περιορισμένο αριθμό, ο Αλέξης Τσίπρας θα καλείται διαρκώς να εξηγεί για ποιο λόγο εγκατέλειψε τον προηγούμενο πολιτικό φορέα και δημιούργησε έναν νέο με μεγάλο μέρος του ίδιου προσωπικού.

Η Κουμουνδούρου αναμένεται να αξιοποιήσει αυτή την αντίφαση σε υψηλούς τόνους. Οι πρώην σύντροφοι του Αλέξη Τσίπρα θα επιχειρήσουν να συνδέσουν την ΕΛ.ΑΣ. με τις κυβερνητικές και οργανωτικές αποτυχίες της περιόδου του ΣΥΡΙΖΑ, ακυρώνοντας το επιχείρημα μιας καθαρής νέας αρχής.

Πηγές του ΣΥΡΙΖΑ εκτιμούν ότι ο πρώην πρωθυπουργός οικοδομεί συστηματικά μια δημόσια ταυτότητα αποσυνδεδεμένη από το κόμμα που ο ίδιος ηγήθηκε για πολλά χρόνια. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσουν και τη διαφορετική θέση της ΕΛ.ΑΣ. για τα μη κρατικά πανεπιστήμια.

Το νέο σχήμα επιχειρεί να απευθυνθεί σε ευρύτερα κεντροαριστερά και μετριοπαθή ακροατήρια. Η μετακίνηση αυτή μπορεί να ενισχύσει την εκλογική του βάση, εγκυμονεί όμως τον κίνδυνο να αποξενώσει ψηφοφόρους που περίμεναν μια περισσότερο παραδοσιακή αριστερή πολιτική γραμμή.

Ένα ακόμη κρίσιμο στοίχημα είναι η εσωτερική ειρήνη. Ο Αλέξης Τσίπρας γνωρίζει από την προηγούμενη εμπειρία του ότι οι ισχυρές κομματικές ομάδες, οι προσωπικές στρατηγικές και οι οργανωμένες μειοψηφίες μπορούν να παραλύσουν τη λειτουργία ενός κόμματος.

Η συνύπαρξη των στελεχών που βρίσκονται από την αρχή στην ΕΛ.ΑΣ. με πρώην βουλευτές, τομεάρχες και κομματικούς παράγοντες του ΣΥΡΙΖΑ θα απαιτήσει αυστηρούς κανόνες και καθαρές πολιτικές συμφωνίες.

Οι τοπικές υποψηφιότητες αποτελούν ήδη δύσκολες εξισώσεις. Σε περιφέρειες όπου υπάρχουν ισχυρά νέα στελέχη και πρώην κορυφαία πρόσωπα του ΣΥΡΙΖΑ, η επιλογή των ψηφοδελτίων μπορεί να προκαλέσει ανταγωνισμούς πριν ακόμη ξεκινήσει επίσημα η προεκλογική περίοδος.

Ενδεικτική είναι μια πιθανή συνύπαρξη της τομεάρχου Παιδείας Ιωάννας Λαλιώτου και της Όλγας Γεροβασίλη στην Άρτα. Μια τέτοια επιλογή θα απαιτούσε λεπτούς χειρισμούς, καθώς θα έφερνε στον ίδιο εκλογικό χώρο ένα πρόσωπο της νέας κομματικής δομής και ένα ιστορικό στέλεχος της διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ.

Η τελική απάντηση θα δοθεί στην κάλπη. Μέχρι τότε, όμως, οι δημοσκοπήσεις θα καθορίζουν τον ρυθμό των προσχωρήσεων, τη συγκρότηση των ψηφοδελτίων και την ισορροπία ανάμεσα στην ανανέωση και στην επιστροφή γνώριμων προσώπων.

Η ΕΛ.ΑΣ. έχει κερδίσει την πρώτη μάχη της δημοσιότητας και της δημοσκοπικής κατάταξης. Δεν έχει ακόμη αποδείξει ότι διαθέτει σταθερή κοινωνική βάση, οργανωμένη παρουσία σε ολόκληρη τη χώρα και εσωτερική συνοχή.

Μετά το τέλος του αρχικού πολιτικού ενθουσιασμού, ο Αλέξης Τσίπρας θα κριθεί για το αν δημιούργησε πραγματικά έναν νέο φορέα ή αν ανασύνθεσε τον παλιό ΣΥΡΙΖΑ με διαφορετικό όνομα και προσεκτικότερη επικοινωνιακή συσκευασία.