Ελλάδα στα αρχεία Επστάιν: Φιλανθρωπία, ελίτ και οι σκοτεινές διασταυρώσεις της ισχύος

Τα νέα έγγραφα του αμερικανικού Υπουργείου Δικαιοσύνης, τα λεγόμενα «αρχεία Επστάιν», ανοίγουν εκ νέου ένα εξαιρετικά ευαίσθητο και πολιτικά φορτισμένο κεφάλαιο, στο οποίο εμφανίζεται και η Ελλάδα. Σε σχετική αναζήτηση, η χώρα μας καταγράφεται 1.525 φορές, μέσα από αναφορές που αφορούν μετακινήσεις με ιδιωτικά μέσα, διακοπές, θαλάσσιες διαδρομές στο Αιγαίο και χρήση εταιρικών σχημάτων που παρείχαν αυξημένη διακριτικότητα σε πρόσωπα της διεθνούς ελίτ.

Τα έγγραφα προέρχονται από το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ και αφορούν το δίκτυο επαφών και δραστηριοτήτων του Τζέφρι Επστάιν. Το υλικό δεν περιλαμβάνει κατηγορίες ή αποδείξεις εγκληματικής εμπλοκής για τρίτα πρόσωπα, ωστόσο καταγράφει κοινωνικές και επιχειρηματικές επαφές, μεταξύ αυτών κύκλους της ελληνικής ομογένειας, επιχειρηματικά δίκτυα και μεγάλους φιλανθρωπικούς οργανισμούς με έδρα τη Νέα Υόρκη.

Ελληνικά ονόματα και θεσμική αποσαφήνιση

Στο δίκτυο επαφών του Επστάιν και της στενότατης συνεργάτιδάς του Πέγκι Σίγκαλ εμφανίζονται και ελληνικά ονόματα. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η Όλγα Γερουλάνου-Βότη, ταμίας του μη κερδοσκοπικού σωματείου ELIZA, ο σύζυγός της George Votis, μέλος του αμερικανικού σκέλους του οργανισμού και ιδρυτής της Techniplas, ο επιχειρηματίας Μίλτος Μουζάκης της Magna Group AE, καθώς και η Καλλιόπη Καρέλα Ρένα, επίσης συνδεδεμένη με το ELIZA στις ΗΠΑ.

Είναι κρίσιμο να τονιστεί ότι η απλή αναφορά ονομάτων σε emails, επαφές ή κοινοποιήσεις (CC) δεν στοιχειοθετεί ποινική ή ηθική ευθύνη. Τα ίδια τα έγγραφα του Υπουργείου Δικαιοσύνης διευκρινίζουν ρητά ότι δεν προκύπτει εγκληματική εμπλοκή από την καταγραφή αυτών των στοιχείων. Παρ’ όλα αυτά, η δημοσιοποίησή τους προκαλεί εύλογη κοινωνική και θεσμική συζήτηση.

Φιλανθρωπία ως βιτρίνα και το πολιτικό ερώτημα

Ο προβληματισμός δεν αφορά τα πρόσωπα καθαυτά, αλλά τη διαρκή «συνύπαρξη» φιλανθρωπικών δομών –ιδίως εκείνων που ασχολούνται με την προστασία παιδιών– με ισχυρά οικονομικά και κοινωνικά δίκτυα. Η περίπτωση Επστάιν έχει αποδείξει ότι η φιλανθρωπία μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο κύρους, πρόσβασης και εξωραϊσμού δημόσιου προφίλ, ιδιαίτερα όταν συνδέεται με διεθνή φόρα, think tanks και παγκόσμια δίκτυα επιρροής.

Το γεγονός ότι ένα ίδρυμα «για παιδιά» ή ένας φιλανθρωπικός οργανισμός εμφανίζεται στα αρχεία Επστάιν δεν σημαίνει αυτομάτως εμπλοκή σε παράνομες ή ειδεχθείς πράξεις. Ωστόσο, αναδεικνύει ένα σοβαρό πολιτικό και θεσμικό ζήτημα: πόσο διαφανείς είναι αυτές οι διασταυρώσεις και ποιοι μηχανισμοί ελέγχου υπάρχουν όταν η κοινωνική προσφορά συναντά την οικονομική και γεωπολιτική ισχύ;

Γνωρίζοντας το αποδεδειγμένο ποιόν και τη μεθοδικότητα με την οποία ο Επστάιν αξιοποιούσε φιλανθρωπικές δομές παγκοσμίως ως «βιτρίνα», το ερώτημα δεν μπορεί να αποφευχθεί. Πόσο τυχαίες είναι αυτές οι συνδέσεις και πόσο επαρκώς ελέγχονται; Τα αρχεία δεν καταδικάζουν, αλλά φωτίζουν ένα πεδίο όπου η διαφάνεια δεν είναι απλώς ηθική απαίτηση, αλλά θεσμική αναγκαιότητα.