Ελληνικές ενεργειακές επιχειρήσεις: Πρωταγωνιστές στις εξαγωγές

Οι ελληνικές ενεργειακές επιχειρήσεις αναδεικνύονται σε βασικό προμηθευτή όλων των κύριων μορφών ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων των πετρελαιοειδών, της ηλεκτρικής ενέργειας και του φυσικού αερίου, για τις χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Αξιοποιώντας τη στρατηγική γεωγραφική τους θέση, την τρέχουσα γεωπολιτική συγκυρία, τα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα της εγχώριας παραγωγής και μεταποίησης, καθώς και τη συνολική στρατηγική που χαράσσεται σε πολιτικό επίπεδο για την ενεργειακή διπλωματία, οι παραγωγοί, οι έμποροι και οι διαχειριστές δικτύων στρέφουν το ενδιαφέρον τους στην αξιοποίηση των εξαγωγικών ευκαιριών στην ευρύτερη περιοχή.

Ο κλάδος των διυλιστηρίων και η εξαγωγική του δυναμική

Στον παραδοσιακά εξαγωγικό κλάδο των διυλιστηρίων, οι ισχυρές επιδόσεις συνεχίστηκαν και το 2025. Η Helleniq Energy, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στη γενική συνέλευση των μετόχων, εξήγαγε την τελευταία τριετία κατά μέσο όρο 8 εκατομμύρια τόνους ετησίως. Ειδικότερα στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, οι εξαγωγές ξεπερνούν τα 2 εκατομμύρια τόνους ετησίως, με σημαντικές ποσότητες να κατευθύνονται προς το Μαυροβούνιο (288 εκατ.), τη Σερβία (123 εκατ.), τη Βουλγαρία (245 εκατ.), την Κύπρο (449 εκατ.) και τη Βόρεια Μακεδονία (953 εκατ.). Αποφασιστικής σημασίας για την ενίσχυση αυτής της δραστηριότητας ήταν η επανέναρξη λειτουργίας του αγωγού Θεσσαλονίκης - Σκοπίων VARDAX, ο οποίος μεταφέρει ντίζελ κίνησης για την τοπική και την ευρύτερη αγορά της περιοχής.

Παράλληλα, η Motor Oil εξήγαγε το 2025 8,8 εκατομμύρια μετρικούς τόνους καυσίμων, ενώ οι πωλήσεις στην εσωτερική αγορά πλησίασαν τα 4 εκατομμύρια μετρικούς τόνους. Από την ανάλυση των στοιχείων όγκου πωλήσεων της εταιρείας, διαφαίνεται ο έντονα εξαγωγικός της χαρακτήρας, καθώς οι πωλήσεις εξωτερικού, συμπεριλαμβανομένης και της ναυτιλίας, ανήλθαν για το 2025 στο 74,17% επί του συνολικού όγκου, έναντι 80,58% το 2024. Ο όμιλος εξάγει σε περισσότερες από 65 χώρες και διαθέτει παρουσία στη λιανική αγορά σε Κύπρο, Σερβία, Βόρεια Μακεδονία, Μαυροβούνιο, Αλβανία και Κροατία.

Η εντυπωσιακή μεταστροφή στην ηλεκτρική ενέργεια

Στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας, καταγράφεται μια εντυπωσιακή μεταστροφή του συστήματος από εισαγωγικό σε εξαγωγικό, με επιδόσεις που συγκαταλέγονται στις κορυφαίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ακόμα και σε απόλυτες τιμές. Σύμφωνα με δεδομένα που έχει παρουσιάσει ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκος Τσάφος, το 2019 η χώρα εισήγαγε περίπου 10 TWh, ποσότητα που αντιστοιχούσε στο 18% των αναγκών της. Το 2024 η Ελλάδα έγινε οριακά καθαρός εξαγωγέας, ενώ το 2025 οι εξαγωγές έφθασαν τις 3 TWh. Το 2026, η χώρα μας είναι, σε απόλυτους αριθμούς, ο 5ος μεγαλύτερος καθαρός εξαγωγέας ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη.

Σε χρηματικούς όρους, την περίοδο 2014-2019, η Ελλάδα δαπανούσε περίπου 300 εκατομμύρια ευρώ ετησίως για εισαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας. Το 2025, το έλλειμμα μετατράπηκε σε εμπορικό πλεόνασμα ύψους 262 εκατομμυρίων ευρώ. Μάλιστα, στο πρώτο τετράμηνο του 2026, το πλεόνασμα έφθασε τα 341 εκατομμύρια ευρώ, ξεπερνώντας ήδη την επίδοση ολόκληρης της προηγούμενης χρονιάς.

Η ανάπτυξη των εξαγωγών φυσικού αερίου

Στο φυσικό αέριο, οι εξαγωγές μέσω του ελληνικού συστήματος το 2025 τριπλασιάστηκαν σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά, φθάνοντας τις 8,6 τεραβατώρες. Προηγήθηκε το ρεκόρ του 2023 με 16,7 τεραβατώρες, αλλά και μια σημαντική κάμψη το 2024, όταν οι εξαγωγές περιορίστηκαν στις 2,9 τεραβατώρες. Η ανάπτυξη συνεχίστηκε και το 2026, καθώς στο πρώτο εξάμηνο οι εξαγωγές τριπλασιάστηκαν, φθάνοντας τις 8,72 TWh, έναντι 2,86 TWh την αντίστοιχη περσινή περίοδο.

Η εξαγωγική δραστηριότητα στον τομέα του φυσικού αερίου υποστηρίζεται από τη στρατηγική ανάπτυξης του "κάθετου διαδρόμου" εφοδιασμού της περιοχής. Το φυσικό αέριο εισάγεται στη χώρα μας σε υγροποιημένη μορφή, αεριοποιείται και στη συνέχεια εξάγεται στις γειτονικές χώρες. Κομβικής σημασίας ήταν η συμφωνία που επιτεύχθηκε τον Μάρτιο μεταξύ των Διαχειριστών των συστημάτων μεταφοράς Ελλάδας, Βουλγαρίας, Ρουμανίας, Μολδαβίας και Ουκρανίας με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η συμφωνία αυτή οδήγησε σε μείωση του κόστους μεταφοράς και βελτίωση της ανταγωνιστικότητας του διαδρόμου. Ήδη, στις δημοπρασίες που πραγματοποιήθηκαν την περασμένη εβδομάδα για τη δέσμευση δυναμικότητας εξαγωγών τα επόμενα χρόνια, οι ενδιαφερόμενες εταιρίες δέσμευσαν σχεδόν τη μισή δυναμικότητα μέχρι το 2030.