Σε νέα φάση πληθωριστικών πιέσεων εισέρχεται η ελληνική οικονομία, καθώς η γεωπολιτική αστάθεια στη Μέση Ανατολή αναζωπυρώνει την αβεβαιότητα γύρω από το ενεργειακό κόστος και επηρεάζει ευρύτερα την οικονομική δραστηριότητα. Οι ανατιμήσεις αρχίζουν να διαχέονται σε βασικές κατηγορίες αγαθών και υπηρεσιών, πιέζοντας τα εισοδήματα, την κατανάλωση και τις προοπτικές ανάπτυξης.
Τα τελευταία στοιχεία για τον Απρίλιο επιβεβαιώνουν την επιδείνωση του οικονομικού περιβάλλοντος. Σύμφωνα με τη Eurostat, ο εναρμονισμένος πληθωρισμός στην Ελλάδα αυξήθηκε στο 4,6%, από 3,4% τον Μάρτιο, με βασικό παράγοντα την ενέργεια, η οποία κατέγραψε άνοδο 21,9%. Την ίδια περίοδο, ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη διαμορφώθηκε στο 3%, δείχνοντας ότι η ελληνική οικονομία δέχεται ισχυρότερες πιέσεις από τον μέσο ευρωπαϊκό όρο.
Η ενέργεια επαναφέρει την ακρίβεια στο προσκήνιο
Οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου, που κινούνται πλέον σταθερά πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, ενισχύουν τους φόβους για παρατεταμένη περίοδο αυξήσεων. Η ενεργειακή αβεβαιότητα λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής κόστους, επηρεάζοντας τις μεταφορές, την παραγωγή, τη στέγαση και τελικά τις τιμές στο ράφι.
Σε αυτό το πλαίσιο, τα προκαταρκτικά δεδομένα δείχνουν περαιτέρω επιτάχυνση του δείκτη τιμών καταναλωτή, με τις τελικές ανακοινώσεις να αναμένονται από την ΕΛΣΤΑΤ την Παρασκευή 8 Μαΐου. Η εικόνα που διαμορφώνεται προκαλεί προβληματισμό, καθώς οι πληθωριστικές πιέσεις φαίνεται να αποκτούν μεγαλύτερο εύρος και διάρκεια.
Η επιδείνωση αποτυπώνεται ήδη στις αναθεωρήσεις των προβλέψεων. Το οικονομικό επιτελείο, στην ετήσια έκθεση προόδου προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκτιμά πλέον την ανάπτυξη στο 2% και τον πληθωρισμό στο 3,2%. Η Τράπεζα της Ελλάδος αναθεώρησε ανοδικά την πρόβλεψή της στο 3,1%, ενώ το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο τοποθετεί τον πληθωρισμό στο 3,5%.
Αναθεωρήσεις προβλέψεων και διαρθρωτικές αδυναμίες
Οι εκτιμήσεις αυτές συγκλίνουν σε ένα βασικό συμπέρασμα: η ελληνική οικονομία παραμένει ευάλωτη στα εξωτερικά σοκ, κυρίως λόγω της υψηλής εξάρτησης από την ενέργεια και της περιορισμένης ανθεκτικότητας απέναντι στις διεθνείς αναταράξεις. Η άνοδος του κόστους ενέργειας μεταφέρεται γρήγορα στην αγορά, περιορίζοντας τα περιθώρια των επιχειρήσεων και επιβαρύνοντας άμεσα τα νοικοκυριά.
Την ίδια ώρα, οι αυξημένες τιμές περιορίζουν την αποτελεσματικότητα των μέτρων στήριξης που έχουν ήδη ενεργοποιηθεί. Τα 800 εκατ. ευρώ που έχουν διατεθεί για την ενίσχυση των ευάλωτων νοικοκυριών ενδέχεται να αποδειχθούν ανεπαρκή, εφόσον οι ανατιμήσεις συνεχιστούν. Αντίστοιχα, το νέο πακέτο των 200 εκατ. ευρώ που σχεδιάζεται για το τέλος Μαΐου εκτιμάται ότι θα έχει περιορισμένη επίδραση σε περιβάλλον επίμονης ακρίβειας.
Πιέσεις σε τρόφιμα, στέγαση και μεταφορές
Τα στοιχεία της αγοράς ενισχύουν την εικόνα έντονης επιβάρυνσης. Οι μετρήσεις δείχνουν ότι ο πληθωρισμός τον Απρίλιο κινείται κοντά στο 5%, από 3,9% τον Μάρτιο, με σημαντικές αυξήσεις σε κατηγορίες που επηρεάζουν άμεσα τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.
Τα τρόφιμα κατέγραψαν άνοδο 4,5%, ενώ η στέγαση αυξήθηκε κατά 5,7%, επιτείνοντας την πίεση σε νοικοκυριά με περιορισμένο διαθέσιμο εισόδημα. Παράλληλα, οι αυξήσεις στα καύσιμα και στις μεταφορές, μαζί με τις ανατιμήσεις σε βασικά είδη διατροφής, δείχνουν ότι ο πληθωρισμός δεν περιορίζεται σε μεμονωμένους τομείς της οικονομίας.
Η πορεία του δείκτη από την αρχή του έτους αποτυπώνει τη δυναμική της νέας ανόδου. Από 2,5% τον Ιανουάριο, ο πληθωρισμός κινήθηκε στο 2,7% τον Φεβρουάριο, ανέβηκε στο 3,9% τον Μάρτιο και πλέον προσεγγίζει το 5% τον Απρίλιο. Η εξέλιξη αυτή εντείνει την αβεβαιότητα για τα νοικοκυριά, τις επιχειρήσεις και τη συνολική αναπτυξιακή πορεία της χώρας.
