Ελληνοτουρκικά και ενεργειακή διπλωματία στη Νέα Υόρκη

Η Νέα Υόρκη μετατρέπεται αυτές τις ημέρες στο επίκεντρο της παγκόσμιας διπλωματίας, καθώς η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ διεξάγεται σε ένα περιβάλλον έντονης γεωπολιτικής αναταραχής. Τα πολλαπλά πολεμικά μέτωπα, η ενεργειακή ανασφάλεια και οι νέοι ανταγωνισμοί μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων διαμορφώνουν ένα σκηνικό συνεχών ανακατατάξεων. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, τα ελληνοτουρκικά αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς Αθήνα και Άγκυρα επιχειρούν να προβάλουν τις θέσεις τους και να αξιολογήσουν τις διεθνείς τους συμμαχίες.

Η ελληνική πλευρά δεν αναμένει απαραίτητα μια συνάντηση μεταξύ του Κυριάκου Μητσοτάκη και του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Το ενδιαφέρον της Αθήνας επικεντρώνεται στις κινήσεις του Τούρκου προέδρου στη Νέα Υόρκη και κυρίως στις επαφές του με ηγέτες τρίτων χωρών, οι οποίες ενδέχεται να επηρεάσουν τις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο.

Το μήνυμα της Αθήνας είναι σαφές

Ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, έθεσε εκ νέου το πλαίσιο της ελληνικής θέσης: για την Αθήνα, η οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) αποτελεί τη μοναδική ελληνοτουρκική διαφορά που μπορεί να οδηγηθεί ενώπιον διεθνούς δικαιοδοσίας. Παράλληλα, το ελληνικό μήνυμα προς την Άγκυρα είναι ότι η Αθήνα επιδιώκει σταθερότητα, ειρήνη και σχέσεις καλής γειτονίας στην Ανατολική Μεσόγειο, χωρίς εκπτώσεις σε ζητήματα κυριαρχίας και κυριαρχικών δικαιωμάτων. Το ίδιο μήνυμα αναμένεται να μεταφέρει ο πρωθυπουργός στις επαφές του με τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ και άλλους αξιωματούχους, καθώς και στην ομιλία του στη Γενική Συνέλευση.

Η Λιβύη στο μικροσκόπιο

Μία από τις κινήσεις που παρακολουθεί στενά η Αθήνα είναι η συνάντηση του Τούρκου προέδρου με τον πρόεδρο του Προεδρικού Συμβουλίου της Λιβύης, Μουχάμαντ αλ-Μενφί. Η τουρκική πλευρά επιχειρεί να ενισχύσει την επιρροή της στη Λιβύη και να διατηρήσει μια προνομιακή σχέση, η οποία συνδέεται άμεσα με το τουρκολιβυκό μνημόνιο και τις τουρκικές αξιώσεις στην Ανατολική Μεσόγειο. Για την Αθήνα, επομένως, κάθε κίνηση της Άγκυρας στη Λιβύη δεν αντιμετωπίζεται ως μια απλή διπλωματική επαφή, αλλά εξετάζεται μέσα στο συνολικό γεωπολιτικό παζλ της περιοχής.

Το βλέμμα και στην Ουάσιγκτον

Στο μικροσκόπιο βρίσκεται επίσης μια ενδεχόμενη συνάντηση Ερντογάν–Τραμπ. Εφόσον πραγματοποιηθεί, το ζήτημα των F-35 αναμένεται να βρεθεί στην ατζέντα, καθώς η Τουρκία επιδιώκει την επιστροφή της στο πρόγραμμα των αμερικανικών μαχητικών. Η Αθήνα παρακολουθεί την εξέλιξη, όχι μόνο για το εξοπλιστικό σκέλος, αλλά και επειδή κάθε μεταβολή στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις επηρεάζει ευρύτερα τις ισορροπίες στην περιοχή.

Το Παρίσι είναι διαφορετική υπόθεση

Ιδιαίτερο βάρος έχει για την Αθήνα και η γαλλική παράμετρος. Η Ελλάδα επιδιώκει σταθερά μια στενή στρατηγική σχέση με τη Γαλλία και το τελευταίο διάστημα το Παρίσι έχει αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη σημασία λόγω της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου. Η συμμετοχή του γαλλικού επενδυτικού ομίλου Meridiam ως πλειοψηφικού μετόχου στον Great Sea Interconnector και η εμπλοκή της γαλλικής Nexans στην κατασκευή και πόντιση του καλωδίου δίνουν στο έργο έντονη γαλλική διάσταση. Παράλληλα, Αθήνα, Λευκωσία και Παρίσι έχουν εντείνει τον συντονισμό τους για την επανεκκίνηση των εργασιών.

Και εδώ βρίσκεται ένα από τα πλέον ενδιαφέροντα σημεία της ελληνικής στρατηγικής: Η Αθήνα δεν αντιμετωπίζει το καλώδιο μόνο ως ενεργειακό έργο. Η επανεκκίνηση των ερευνών και η πορεία προς την πόντιση συνδέονται αναπόφευκτα με τη γεωπολιτική πραγματικότητα της Ανατολικής Μεσογείου.

Το καλώδιο ως τεστ

Η επανεκκίνηση των εργασιών αναμένεται να αποτελέσει ένα κρίσιμο τεστ. Οι επόμενες κινήσεις αφορούν τις θαλάσσιες έρευνες και τις απαραίτητες βυθομετρήσεις για την οριστικοποίηση της πορείας του καλωδίου. Στο τραπέζι βρίσκεται και η έκδοση της σχετικής ελληνικής NAVTEX, ενώ σύμφωνα με πληροφορίες που έχουν δημοσιευθεί, το Παρίσι και η Αθήνα έχουν συμφωνήσει στο πλαίσιο της ενημέρωσης των παράκτιων κρατών για τις έρευνες, οι οποίες θα πραγματοποιηθούν από πλοίο υπό γαλλική σημαία. Η γαλλική εμπλοκή αποκτά έτσι ευρύτερη σημασία. Η Αθήνα επιδιώκει η σχέση με το Παρίσι να λειτουργήσει ως σταθερός στρατηγικός άξονας σε μια περιοχή όπου η ενέργεια, η ασφάλεια και τα κυριαρχικά δικαιώματα έχουν πλέον γίνει συγκοινωνούντα δοχεία.

Τρεις πόλεμοι και ένα μεγάλο γεωπολιτικό παζλ

Μέσα σε όλα αυτά, η Ελλάδα βρίσκεται μπροστά σε ένα εξαιρετικά σύνθετο διεθνές περιβάλλον. Ο πόλεμος στην Ουκρανία, η κρίση στη Μέση Ανατολή και οι ευρύτερες συγκρούσεις συμφερόντων γύρω από την ενέργεια και το διεθνές εμπόριο δημιουργούν ένα σκηνικό συνεχών ανακατατάξεων. Και μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Αθήνα επιχειρεί να κρατήσει ανοικτούς τους διαύλους με την Άγκυρα, αλλά ταυτόχρονα να ενισχύσει τις συμμαχίες της. Με το Παρίσι να αποτελεί έναν από τους βασικούς στρατηγικούς εταίρους, την Ουάσιγκτον να παραμένει κρίσιμος παράγοντας και την Ανατολική Μεσόγειο να βρίσκεται στο επίκεντρο των ενεργειακών σχεδιασμών, η ελληνική διπλωματία γνωρίζει ότι οι επόμενες κινήσεις δεν θα κριθούν μόνο στις συναντήσεις που θα γίνουν στη Νέα Υόρκη. Θα κριθούν κυρίως από το τι θα συμβεί μετά τη Νέα Υόρκη. Και εκεί το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου μπορεί να αποδειχθεί κάτι περισσότερο από ένα ενεργειακό έργο: ένα πραγματικό τεστ για τις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο.