Τη δημιουργία υπουργείου Έρευνας, Καινοτομίας και Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης προτίθεται να ανακοινώσει επίσημα ο Πρωθυπουργός, με στόχο την ένταξή του στον επικείμενο ανασχηματισμό. Ο χρονισμός τοποθετείται σε ουδέτερη περίοδο, μετά την πλήρη εκτόνωση του ζητήματος με τους αγρότες και την έκδοση του πορίσματος της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας.
Η πρωτοβουλία εντάσσεται στον σχεδιασμό του Μεγάρου Μαξίμου για επανεκκίνηση του κυβερνητικού έργου. Παράλληλα, αναμένεται να αξιοποιηθεί επικοινωνιακά στο πλαίσιο μιας ευρύτερης διαχείρισης της δημόσιας ατζέντας, η οποία περιλαμβάνει σκάνδαλα, κινητοποιήσεις αγροτών και ζητήματα ακρίβειας.
Για τις λεπτομέρειες του νέου υπουργείου εργάζεται ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος. Το σχήμα προβλέπεται να λειτουργήσει ως συνδετικός κρίκος ανάμεσα στα μεγάλα πανεπιστήμια, με έμφαση και στα ιδιωτικά, και στον επιχειρηματικό τομέα, συμπεριλαμβανομένων εταιρειών υψηλής τεχνολογίας και υποδομών δεδομένων. Στο πλαίσιο αυτό, ο Άκης Σκέρτσος βρίσκεται σε εβδομαδιαία επικοινωνία με καθηγητές και επιστήμονες για τον συντονισμό του εγχειρήματος.
Το νέο υπουργείο σχεδιάζεται να αναλάβει αρμοδιότητες από το υπουργείο Ανάπτυξης και το υπουργείο Παιδείας. Συγκεκριμένα, προβλέπεται η μεταφορά της Γενικής Γραμματείας Έρευνας και Καινοτομίας, στην οποία μέχρι πρόσφατα γενικός γραμματέας ήταν ο Τάσος Γαϊτάνης, καθώς και της Γενικής Γραμματείας Ανώτατης Εκπαίδευσης από το υπουργείο Παιδείας.
Σημαντικό ρόλο στον σχεδιασμό αναμένεται να διαδραματίσουν τα μη κρατικά πανεπιστήμια. Η λίστα των ξένων πανεπιστημίων που έχουν υποβάλει αίτηση για παρουσία στην Ελλάδα διευρύνεται. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται το Αμερικανικό Κολλέγιο Ελλάδος – Deree, το οποίο έχει ανακοινώσει την πρόθεσή του να καταθέσει αίτηση με στόχο την έναρξη λειτουργίας μη κρατικού ΑΕΙ εντός του 2026, σε συνεργασία με μεγάλο αμερικανικό εκπαιδευτικό ίδρυμα.
Ο αμερικανικός παράγοντας εκτιμάται ότι θα έχει βαρύνοντα ρόλο και στους τομείς της καινοτομίας και της έρευνας, σε συνέχεια της ενίσχυσης των ελληνοαμερικανικών σχέσεων στον ενεργειακό τομέα. Το πεδίο αυτό έχει αποτελέσει αντικείμενο συζητήσεων της πρέσβη των ΗΠΑ, Kimberly Guilfoyle, με αρμόδια υπουργικά στελέχη και ιδίως με τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου. Σύμφωνα με πληροφορίες, σχετική κατεύθυνση υποστηρίζεται και από τη διοίκηση Trump, στο πλαίσιο της προώθησης αμερικανικών εταιρειών στην ευρωπαϊκή και την ελληνική αγορά.
Πέρα από την αμερικανική παρουσία, εντός του 2026 αναμένεται να επανέλθουν με νέες αιτήσεις και βρετανικά πανεπιστήμια. Στη λίστα περιλαμβάνονται τα East London και Queen Margaret σε συνεργασία με το Μητροπολιτικό Κολλέγιο, το London Metropolitan University με το City Unity College στην Αθήνα, το Πανεπιστήμιο Derby με το Mediterranean College, το Πανεπιστήμιο West London με το ελληνικό κολέγιο BCA, το Πανεπιστήμιο του Essex με το Aegean College, το γαλλικό Paris 13 – Sorbonne Paris Nord με το Institution d’ Etudes Francophones (IdEF) και το βρετανικό Greater Manchester με το New York College.
Στόχος του νέου υπουργείου είναι η διασύνδεση της αγοράς εργασίας με τα πανεπιστήμια και την ερευνητική δραστηριότητα, καθώς και η επιστροφή στην Ελλάδα ακαδημαϊκού και επιστημονικού προσωπικού που μετανάστευσε τα χρόνια της κρίσης. Ανάγκη για εξειδικευμένο και υψηλής κατάρτισης προσωπικό έχουν εκφράσει μεγάλες επιχειρήσεις και εταιρείες του εξωτερικού που δραστηριοποιούνται ή επιθυμούν να δραστηριοποιηθούν στη χώρα.
Η εμπειρία από τη σύσταση νέων υπουργικών δομών δείχνει ότι η πλήρης λειτουργία τους απαιτεί χρόνο. Ενδεικτικά αναφέρονται τα παραδείγματα του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας και του υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, τα οποία χρειάστηκαν εκτεταμένη περίοδο προσαρμογής.
Σε ό,τι αφορά τη στελέχωση της πολιτικής ηγεσίας, εκτιμάται ότι το νέο υπουργείο, κατά την έναρξη λειτουργίας του, θα τεθεί υπό την ευθύνη του Άκη Σκέρτσου, με ανοιχτό το ενδεχόμενο ανάθεσης σε πανεπιστημιακό διεθνούς κύρους ή σε πολιτικό πρόσωπο με συγκεκριμένη εμπειρία.
