Ενδοοικογενειακή βία: 14.519 καταγγελίες σε οκτώ μήνες – Πότε χρειάζεται βοήθεια

Η κακοποίηση μέσα σε μια σχέση μπορεί να αρχίσει πριν από οποιοδήποτε περιστατικό σωματικής βίας. Η απαίτηση για συνεχή ενημέρωση, η παρακολούθηση των επικοινωνιών, ο περιορισμός των κοινωνικών επαφών και ο θυμός απέναντι στην άρνηση της συντρόφου μπορούν να συγκροτήσουν ένα σταδιακά εντεινόμενο μοτίβο ελέγχου.

Η Κατερίνα Ασλάνογλου, ψυχολόγος στο Κέντρο Διοτίμα, περιγράφει στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων τις συμπεριφορές που χρειάζονται προσοχή και εξηγεί γιατί η αποχώρηση από μια κακοποιητική σχέση απαιτεί συχνά εξειδικευμένη υποστήριξη. Το Κέντρο Διοτίμα παρέχει υπηρεσίες σε γυναίκες που αντιμετωπίζουν έμφυλη βία.

Στις πρώιμες ενδείξεις περιλαμβάνεται η έντονη ζήλια που συνοδεύεται από κτητικότητα. Ο σύντροφος απαιτεί να γνωρίζει διαρκώς πού βρίσκεται η γυναίκα, ποιον συναντά και πώς διαθέτει τον χρόνο της, περιορίζοντας την προσωπική της αυτονομία.

Ανάλογη προσοχή χρειάζεται η προσπάθεια απομάκρυνσής της από φίλους, συγγενείς και πρόσωπα εμπιστοσύνης. Η αποδυνάμωση αυτών των δεσμών μπορεί να στερήσει από τη γυναίκα ένα σημαντικό δίκτυο υποστήριξης και να ενισχύσει την εξάρτησή της από τον σύντροφο.

Ο έλεγχος του κινητού τηλεφώνου, των λογαριασμών στα κοινωνικά δίκτυα και των προσωπικών συνομιλιών, μαζί με την απαίτηση παράδοσης κωδικών πρόσβασης, αποτελούν επίσης προειδοποιητικές συμπεριφορές. Στην ίδια κατηγορία εντάσσεται η συστηματική απαξίωση, ακόμη και όταν οι προσβολές καλύπτονται πίσω από τον χαρακτηρισμό του «αστείου».

Η ψυχολόγος επισημαίνει ακόμη τις απειλές, τον εκφοβισμό και την καταστροφή αντικειμένων ως αντίδραση σε διαφωνίες ή στην τοποθέτηση ορίων. Ο περιορισμός της πρόσβασης σε χρήματα, η επιβολή οικονομικής εξάρτησης και η παραβίαση σεξουαλικών ή άλλων προσωπικών ορίων συμπληρώνουν τις ενδείξεις που απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή.

Κομβικό στοιχείο είναι ο τρόπος με τον οποίο ένας άνθρωπος αντιμετωπίζει τη διαφωνία της συντρόφου του. Η αντίδρασή του όταν εκείνη αρνείται κάτι ή υπερασπίζεται ένα προσωπικό όριο μπορεί να αποκαλύψει την προσπάθεια επιβολής πάνω στις επιλογές της.

Η παρουσία όλων αυτών των συμπεριφορών μαζί δεν αποτελεί προϋπόθεση για την αναγνώριση του προβλήματος. Επίσης, μια μεμονωμένη συμπεριφορά δεν αρκεί για να προβλεφθεί μελλοντική σωματική βία. Η ουσία βρίσκεται στη διαμόρφωση ενός επαναλαμβανόμενου μοτίβου επιβολής, στην έντασή του και στην πιθανή κλιμάκωσή του.

Οι αδιάκοπες τηλεφωνικές κλήσεις, η απαίτηση ενημέρωσης για κάθε μετακίνηση και η υπερβολική ζήλια ενδέχεται να παρουσιάζονται ως εκδηλώσεις αγάπης. Η κ. Ασλάνογλου τονίζει ότι μια υγιής σχέση επιτρέπει την αυτονομία, τη διαφωνία και την άρνηση, χωρίς να στηρίζεται στον φόβο.

Οι ενδείξεις υψηλότερου κινδύνου και η περίοδος του χωρισμού

Στην εκτίμηση σοβαρότερου κινδύνου βαρύνουν ιδιαίτερα το ιστορικό σωματικής βίας και οι απειλές θανάτου ή τραυματισμού. Η πρόσβαση σε όπλο, η καταδίωξη, η επίμονη παρακολούθηση και η παραβίαση περιοριστικών μέτρων αποτελούν επίσης κρίσιμες ενδείξεις.

Η προσπάθεια αποχώρησης ή το διάστημα αμέσως μετά τον χωρισμό μπορεί να απαιτούν αυξημένη προσοχή, ιδίως όταν έχουν προηγηθεί βία, απειλές και έλεγχος. Οι συνεχείς κλήσεις, ο εκφοβισμός και η πίεση για επανασύνδεση μπορούν να συνιστούν συνέχιση της κακοποιητικής συμπεριφοράς.

Η ευθύνη της βίας βαρύνει αποκλειστικά τον δράστη. Η ψυχολόγος διευκρινίζει ότι ο χωρισμός δεν αποτελεί την αιτία της βίας, απορρίπτοντας την απόδοση ευθύνης στη γυναίκα που επιδιώκει να απομακρυνθεί.

Η συμβουλή να εγκαταλείψει απλώς τη σχέση είναι ανεπαρκής. Όπου υπάρχει δυνατότητα, η αποχώρηση χρειάζεται προετοιμασία με εξειδικευμένες υπηρεσίες. Ο σχεδιασμός πρέπει να συνεκτιμά τις ιδιαίτερες συνθήκες, την παρουσία παιδιών, τα πρόσωπα που μπορούν να προσφέρουν βοήθεια και τους κινδύνους που ενδέχεται να παραμείνουν μετά τη διακοπή της σχέσης.

Οι καταγγελίες ενδοοικογενειακής βίας και η πρόσβαση σε βοήθεια

Τα στοιχεία της Ελληνικής Αστυνομίας για το διάστημα Ιανουαρίου–Αυγούστου 2026 καταγράφουν 14.519 καταγγελίες περιστατικών ενδοοικογενειακής βίας και 8.920 συλλήψεις για συναφή αδικήματα.

Στο ίδιο οκτάμηνο καταγράφηκαν ως δράστες αδικημάτων της νομοθεσίας για την ενδοοικογενειακή βία 14.978 πρόσωπα. Από αυτά, 11.950 ήταν άνδρες και 3.028 γυναίκες.

Από τον Μάρτιο του 2023, όταν τέθηκε σε λειτουργία το Panic Button, μέχρι τις 31 Αυγούστου 2026 είχαν εγγραφεί στην εφαρμογή 15.113 γυναίκες και 1.470 άνδρες. Οι ενεργοποιήσεις της είχαν οδηγήσει στην αποστολή 2.935 αυτοματοποιημένων μηνυμάτων προς την αστυνομία.

Οι αριθμοί αυτοί αποτυπώνουν τις υποθέσεις που γνωστοποιήθηκαν στις αρχές και δεν επαρκούν για να προσδιοριστεί η συνολική έκταση της βίας. Η κ. Ασλάνογλου υπογραμμίζει ότι η αναζήτηση υποστήριξης μπορεί να γίνει πριν από την εμφάνιση σωματικής κακοποίησης.

Καθοριστική είναι και η στάση των ανθρώπων γύρω από τη γυναίκα. Χρειάζεται να την ακούν χωρίς αμφισβήτηση και χωρίς επικριτικές ερωτήσεις για την παραμονή της στη σχέση. Ο φόβος, η απομόνωση, η οικονομική εξάρτηση και η ευθύνη φροντίδας παιδιών μπορούν να περιορίσουν ουσιαστικά τις διαθέσιμες επιλογές της. Η παραμονή σε μια κακοποιητική σχέση δεν συνιστά αποδοχή της βίας.

Σε άμεσο κίνδυνο, οι πολίτες μπορούν να καλέσουν το 100. Εάν αδυνατούν να μιλήσουν, μπορούν να στείλουν SMS στον ίδιο αριθμό, αναγράφοντας τη διεύθυνση, το ονοματεπώνυμό τους και την ανάγκη για την οποία ζητούν βοήθεια. Η γραμμή SOS 15900 προσφέρει υποστήριξη σε γυναίκες που βιώνουν βία, σε εικοσιτετράωρη βάση.