Ενεργειακό νομοσχέδιο: Είκοσι παρεμβάσεις, ανοιχτός ο λογαριασμός για τα νοικοκυριά

Μείωση κατά 50% στη μοναδιαία χρέωση Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας της πρώτης κλίμακας οικιακής κατανάλωσης και επενδυτικό πρόγραμμα 2,3 δισ. ευρώ για τα νησιά προβλέπει το νέο ενεργειακό νομοσχέδιο. Η συζήτησή του άρχισε την Τρίτη 3 Νοεμβρίου στη Διαρκή Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου της Βουλής, με το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας να παρουσιάζει 20 βασικές παρεμβάσεις.

Στον ίδιο νομοθετικό φάκελο περιλαμβάνονται κανόνες για συμβάσεις ηλεκτρικού ρεύματος, προστασία καταναλωτών, ηλεκτρικά δίκτυα, αποθήκευση και κέντρα δεδομένων. Παράλληλα, εντάσσονται χωροταξικές, περιβαλλοντικές και αθλητικές ρυθμίσεις, μεταξύ των οποίων η επέκταση του γηπέδου «Γ. Καραϊσκάκης» έως τις 52.000 θέσεις.

Το σχέδιο νόμου ενσωματώνει την ευρωπαϊκή Οδηγία 2024/1711 για τον σχεδιασμό της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Η συγκέντρωση διαφορετικών αντικειμένων στο ίδιο κείμενο διευρύνει το πεδίο της συζήτησης πέρα από τις ενεργειακές τιμές και την προστασία των νοικοκυριών.

Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, υποστήριξε ότι οι διατάξεις ενισχύουν τη διαφάνεια, βελτιώνουν την αξιοποίηση των δικτύων και ενεργοποιούν επενδύσεις, κυρίως στη νησιωτική χώρα. Παρουσίασε επίσης τις υπόλοιπες ρυθμίσεις ως παρεμβάσεις αντιμετώπισης εκκρεμοτήτων πολλών ετών.

Αναφερόμενος στη διεθνή ενεργειακή κρίση, περιέγραψε έντονες αυξήσεις σε πετρέλαιο, φυσικό αέριο και ηλεκτρισμό, με ταυτόχρονη επιβάρυνση επιχειρήσεων και οικογενειών. Δήλωσε ότι απαιτούνται άμεσες πρωτοβουλίες σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο και ανέφερε ότι η Ελλάδα είχε ζητήσει συντονισμένη δράση ήδη από τον Μάρτιο.

Σύμφωνα με τον υπουργό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει εγκρίνει την εξαίρεση συγκεκριμένων ελληνικών ενεργειακών δαπανών ύψους 1 δισ. ευρώ από το όριο αύξησης των καθαρών πρωτογενών δαπανών έως το 2028. Ο ίδιος απέδωσε την εξέλιξη στην παρέμβαση του πρωθυπουργού και υποστήριξε ότι η Ελλάδα είναι, προς το παρόν, η μόνη χώρα με έγκριση της ειδικής ενεργειακής ρήτρας.

Πρόσθεσε ότι ζητήθηκε μεγαλύτερη ευελιξία για πρόσθετη κοινωνική στήριξη. Στα ποσά που παρουσίασε περιλαμβάνονται 862 εκατ. ευρώ έκτακτων παρεμβάσεων για το ενεργειακό κόστος και 541 εκατ. ευρώ για τη μόνιμη αύξηση της ενίσχυσης συνταξιούχων και τη διεύρυνση της επιστροφής ενοικίου.

Επικαλούμενος στοιχεία της Eurostat, ανέφερε ότι η τιμή ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα βρίσκεται 15% χαμηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και στη 12η χαμηλότερη θέση μεταξύ των 27 κρατών. Αναγνώρισε, ωστόσο, ότι σε όρους αγοραστικής δύναμης η χώρα βρίσκεται λίγο πάνω από τον μέσο όρο, στοιχείο ουσιαστικό για την αποτίμηση της πραγματικής επιβάρυνσης των καταναλωτών.

Ο κ. Παπασταύρου παρουσίασε τα σταθερά, μπλε τιμολόγια ως μέσο προστασίας από τις αυξήσεις. Το αποτέλεσμα των κυβερνητικών παρεμβάσεων παραμένει συνδεδεμένο με τις τελικές χρεώσεις και τη δυνατότητα των πολιτών να εξοφλούν τους λογαριασμούς τους.

Οι αλλαγές στους λογαριασμούς, στις συμβάσεις και στα ηλεκτρικά δίκτυα

1. Διορθώσεις στον Κώδικα Χωροταξίας και Πολεοδομίας: Κατά την παρουσίαση του υπουργείου, οι σχετικές παρεμβάσεις περιορίζονται σε τυπογραφικά σφάλματα και αριθμήσεις άρθρων, χωρίς να εισάγουν νέες ουσιαστικές ρυθμίσεις.

2. Μείωση της χρέωσης ΥΚΩ: Η μοναδιαία χρέωση της πρώτης κλίμακας οικιακής κατανάλωσης περιορίζεται κατά 50%, με το υπουργείο να συνδέει τη δυνατότητα αυτή με την πρόοδο των νησιωτικών διασυνδέσεων. Η μείωση αφορά τη συγκεκριμένη συνιστώσα χρέωσης και όχι το σύνολο του λογαριασμού ηλεκτρικού ρεύματος.

3. Πρόγραμμα 2,3 δισ. ευρώ στα νησιά: Ενεργοποιείται το Ταμείο Απανθρακοποίησης Νησιών για έργα ανανεώσιμων πηγών, αποθήκευσης, διασυνδέσεων και δικτύων. Στη χρηματοδότηση περιλαμβάνονται επίσης υποδομές φόρτισης και φράγματα, με επιδίωξη τη μείωση της πετρελαϊκής εξάρτησης.

4. Ετήσια σταθερά συμβόλαια: Οι μεγάλοι προμηθευτές υποχρεώνονται να διαθέτουν συμβάσεις σταθερής τιμής διάρκειας τουλάχιστον ενός έτους. Κατά τη διάρκειά τους απαγορεύεται η μονομερής μεταβολή τιμών και όρων, παρέχοντας μεγαλύτερη προβλεψιμότητα στους πελάτες.

5. Προστασία στη διαδικασία επίλυσης διαφορών: Προβλέπεται αυτόματη προστασία από διακοπή ηλεκτροδότησης, αντί της σημερινής δικαστικής διαδικασίας, για έως δύο καταγγελίες και μέχρι 90 ημέρες ανά καταγγελία. Η παραμονή στον Προμηθευτή Τελευταίου Καταφυγίου επεκτείνεται από τρεις σε έξι μήνες, ενώ ενισχύονται οι αρμοδιότητες της ΡΑΑΕΥ.

6. Αντιστάθμιση κινδύνου για προμηθευτές: Οι εταιρείες προμήθειας καλούνται να διατηρούν μηχανισμούς διαχείρισης κινδύνων. Προβλέπονται δοκιμές αντοχής για την αξιολόγηση της δυνατότητάς τους να αντιμετωπίζουν απότομες μεταβολές στη χονδρεμπορική αγορά.

7. Διαμοιρασμός ενέργειας από ΑΠΕ: Νοικοκυριά, μικρομεσαίες επιχειρήσεις και δημόσιοι φορείς αποκτούν δυνατότητα κοινής χρήσης της καθαρής ενέργειας που παράγουν. Η ρύθμιση διευρύνει τις μορφές συμμετοχής τους στην αγορά ηλεκτρισμού.

8. Ενημέρωση για νέες συνδέσεις: ΑΔΜΗΕ και ΔΕΔΔΗΕ υποχρεώνονται να δημοσιοποιούν ανά τρίμηνο στοιχεία για τη διαθέσιμη δυνατότητα σύνδεσης. Οι αιτήσεις θα διεκπεραιώνονται αποκλειστικά με ψηφιακή διαδικασία.

9. Ευέλικτοι όροι σύνδεσης: Σε περιοχές όπου το δίκτυο διαθέτει περιορισμένη ισχύ εισάγεται δυνατότητα ευέλικτων συνδέσεων. Στόχος είναι ώριμα επενδυτικά σχέδια να μπορούν να προχωρούν πριν ολοκληρωθούν οι αναγκαίες αναβαθμίσεις υποδομών.

10. Απαλλαγές για ενεργειακά έργα δήμων: Οι ΟΤΑ απαλλάσσονται από τέλη αιτήσεων έργων ΑΠΕ προς τη ΡΑΑΕΥ και τους Διαχειριστές, καθώς και από το Τέλος Δέσμευσης Χώρου. Παρέχονται επίσης παρατάσεις προθεσμιών.

11. Δηλώσεις επαγγελματιών αγροτών: Δίνεται νέα δυνατότητα υποβολής της απαιτούμενης δήλωσης για το 2025, ώστε οι επαγγελματίες αγρότες να διατηρήσουν την αυξημένη αποζημίωση για τα έργα ΑΠΕ που διαθέτουν.

12. Οικιακά φωτοβολταϊκά και αρνητικές τιμές: Για εγκαταστάσεις έως 10,8 kW, η αποζημίωση της πλεονάζουσας παραγωγής θα υπολογίζεται ως μηδενική όταν η χονδρεμπορική τιμή είναι αρνητική. Η πρόβλεψη αποσκοπεί στην προστασία των μικρών οικιακών αυτοπαραγωγών.

Data centers, αποθήκευση και οι χωροταξικές ρυθμίσεις του νομοσχεδίου

13. Υποχρεώσεις για κέντρα δεδομένων: Προβλέπεται κάλυψη του κόστους σύνδεσης και εξασφάλιση του 60% της ετήσιας κατανάλωσης από ΑΠΕ. Απαιτείται εγγυητική επιστολή 200.000 ευρώ ανά MW, δημιουργείται μητρώο στη ΡΑΑΕΥ και θεσπίζεται ετήσιο ανταποδοτικό όφελος 15.000 ευρώ ανά MW για δήμους και τοπικούς καταναλωτές.

14. Έλεγχοι ιδιωτικών ηλεκτρικών δικτύων ΑΠΕ: Καθιερώνονται ετήσιες τεχνικές εκθέσεις, έλεγχοι του ΔΕΔΔΗΕ και κυρώσεις. Η εναέρια διέλευση περιορίζεται στις περιπτώσεις όπου τεχνικά δεν μπορεί να εφαρμοστεί υπόγεια λύση.

15. Διαδικασίες αποθήκευσης ενέργειας: Απλοποιείται η αδειοδοτική πορεία σταθμών αποθήκευσης και προβλέπεται ολοκλήρωση της αξιολόγησης επενδυτικών αιτημάτων συνολικής ισχύος 7.771,78 MW. Η παρέμβαση συνδέεται με την καλύτερη αξιοποίηση της παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές.

16. Μετεγκατάσταση της Μεταμόρφωσης Παλαμά: Προωθείται η μεταφορά 324 μόνιμων κατοίκων σε γειτονική κατάλληλη έκταση νότια του Παλαμά. Σκοπός είναι η προστασία τους από επαναλαμβανόμενες πλημμύρες.

17. Ενιαία περιβαλλοντική αντιμετώπιση του Θερμαϊκού: Στην αρμοδιότητα του ΟΦΥΠΕΚΑ εντάσσεται και ο θαλάσσιος χώρος μεταξύ των περιοχών Natura 2000. Η πρόβλεψη αποσκοπεί στην προστασία του κόλπου ως ενιαίου οικοσυστήματος και στην πρόληψη της ρύπανσης.

18. Χώρος για μονάδα ηλικιωμένων στην Τανάγρα: Καθορίζεται έκταση στη θέση «Νταμάρι» Δηλεσίου για την κατασκευή Μονάδας Φροντίδας Ηλικιωμένων. Το έργο εντάσσεται στις κοινωφελείς δραστηριότητες της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών.

19. Αναστολή κυρώσεων για καλύβες στο Δέλτα του Έβρου: Για 168 καλύβες ψαράδων και κυνηγών, η αναστολή παρατείνεται μέχρι την έκδοση του Προεδρικού Διατάγματος για τις περιοχές Natura. Η διάρκεια συνδέεται πλέον με την ολοκλήρωση της συγκεκριμένης θεσμικής διαδικασίας, αντί διαδοχικών ετήσιων παρατάσεων.

20. Επέκταση του «Γ. Καραϊσκάκης»: Προβλέπονται προσαρμογές στις διεθνείς προδιαγραφές, δυνατότητα αύξησης της χωρητικότητας από περίπου 33.500 σε 52.000 θέσεις και 1.800 θέσεις στάθμευσης. Περιλαμβάνονται επίσης μείωση του συντελεστή δόμησης, διατήρηση τουλάχιστον 65% αμιγώς αθλητικών χρήσεων και παραχώρηση διαχείρισης για 49 χρόνια.

Η κυβερνητική παρουσίαση συνδέει τις ενεργειακές παρεμβάσεις με την ανακούφιση της κοινωνίας, όμως το πραγματικό όφελος θα κριθεί στην εφαρμογή. Η μείωση συγκεκριμένων χρεώσεων, η προστασία απέναντι στους προμηθευτές και η αξιοποίηση των επενδυτικών πόρων απαιτούν αποτελέσματα που να αποτυπώνονται στην καθημερινότητα των καταναλωτών.

Η επεξεργασία του νομοσχεδίου στη Διαρκή Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου συνεχίζεται την Τετάρτη 4 Νοεμβρίου.