Ενεργειακό σοκ: Πώς οι δίοδοι στα Στενά του Ορμούζ απειλούν την ελληνική ανάπτυξη

Η παρατεταμένη αστάθεια στη Μέση Ανατολή και οι τελευταίες κινήσεις της αμερικανικής ηγεσίας διαμορφώνουν ένα σύνθετο σκηνικό για την παγκόσμια οικονομία. Η έλλειψη σαφούς ορίζοντα για την εκτόνωση των συγκρούσεων, σε συνδυασμό με τις πιέσεις στην προσφορά ενέργειας, οδηγεί διεθνείς αναλυτές και τραπεζικά ιδρύματα σε αναθεώρηση των εκτιμήσεων για την ανάπτυξη, επηρεάζοντας άμεσα και τα ελληνικά μεγέθη.

Οι προβλέψεις για την πορεία του πετρελαίου

Η Oxford Economics διατηρεί τις εκτιμήσεις της για τη μέση τιμή του Brent στα 113 δολάρια ανά βαρέλι κατά το τρέχον τρίμηνο, υπογραμμίζοντας τον διαχωρισμό μεταξύ πολιτικών εξελίξεων και οικονομικών κύκλων. Η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ παραμένει κρίσιμη, με τον περιορισμό της ναυσιπλοΐας να αφαιρεί σημαντικούς όγκους αργού από την αγορά. Οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για σταδιακή αποκατάσταση της κυκλοφορίας στο 50% εντός του Μαΐου, ωστόσο το κόστος για τις εθνικές οικονομίες συσσωρεύεται καθημερινά.

Η αγορά εξετάζει το ενδεχόμενο το πετρέλαιο να αγγίξει το ιστορικό υψηλό των 147 δολαρίων, επίπεδο που είχε καταγραφεί το 2008. Η Citigroup τοποθετεί το βασικό της σενάριο στα 95 δολάρια, προειδοποιώντας όμως για εκτίναξη στα 130 δολάρια σε περίπτωση παρατεταμένης κρίσης. Ακραία σενάρια άλλων οίκων αναφέρουν ακόμα και τιμές που προσεγγίζουν τα 190 δολάρια, εφόσον οι θαλάσσιες δίοδοι παραμείνουν κλειστές για μεγάλο διάστημα.

Επιπτώσεις και σενάρια στασιμοπληθωρισμού

Η Julius Baer ιεραρχεί τις πιθανότητες εξέλιξης της κρίσης, με το επικρατέστερο σενάριο να προβλέπει αποκλιμάκωση των τιμών πριν το καλοκαίρι. Υπάρχει ωστόσο μια ισχυρή πιθανότητα για μονιμότερα χαρακτηριστικά στην οικονομική επιβάρυνση, ενώ το πλέον δυσμενές σενάριο περιγράφει τιμές άνω των 175 δολαρίων, γεγονός που θα οδηγούσε σε παγκόσμια ύφεση. Οι πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι οι προβλέψεις για τη μέση τιμή του Brent το 2026 έχουν ήδη αυξηθεί κατά 30% μέσα σε έναν μήνα.

Ιστορικά, η τρέχουσα συγκυρία ξυπνά μνήμες από τις πετρελαϊκές κρίσεις του 1973 και του 1979. Τότε, η κατακόρυφη άνοδος του κόστους ενέργειας και η αυστηρή νομισματική πολιτική προκάλεσαν σοβαρά προβλήματα στην απασχόληση και την παραγωγή. Σήμερα, η Alpha Bank εκτιμά ότι οι διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες είναι για την ώρα διαχειρίσιμες, απομακρύνοντας το ενδεχόμενο ενός κλασικού στασιμοπληθωρισμού, υπό την προϋπόθεση ότι οι τιμές του φυσικού αερίου και του πετρελαίου θα σταθεροποιηθούν.

Η ανθεκτικότητα της ελληνικής οικονομίας

Στο εγχώριο μέτωπο, ο ρυθμός ανάπτυξης για το 2026 αναμένεται να κινηθεί κοντά στο 1,9%, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Τράπεζας της Ελλάδος και της Τράπεζας Πειραιώς. Η τελική επίδοση συναρτάται άμεσα με τη διάρκεια των εχθροπραξιών και τις αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για τα επιτόκια. Σε περίπτωση περαιτέρω επιδείνωσης, ο πληθωρισμός ενδέχεται να αναρριχηθεί στο 5%, περιορίζοντας την ανάπτυξη στο 1,5%.

Οι διεθνείς οργανισμοί, όπως η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ο ΟΟΣΑ, τοποθετούν τον πήχη για την Ελλάδα μεταξύ 1,7% και 2,2% για την επόμενη διετία. Η διατήρηση του Brent σε επίπεδα άνω των 90 δολαρίων αποτελεί τον βασικό παράγοντα κινδύνου, καθώς θα μπορούσε να αναγκάσει την ΕΚΤ σε νέα σύσφιξη της πολιτικής της για την αναχαίτιση των πληθωριστικών πιέσεων στην Ευρωζώνη.