Με ευρύτερη συναίνεση από την Ολομέλεια της Βουλής εγκρίθηκε το νομοσχέδιο του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας με τίτλο «Ενεργή Μάχη: Ολοκληρωμένη αναμόρφωση του συστήματος πρόληψης, ετοιμότητας και απόκρισης έναντι δασικών πυρκαγιών και λοιπών φυσικών, τεχνολογικών ή ανθρωπογενών καταστροφών», σηματοδοτώντας μια εκτεταμένη θεσμική παρέμβαση στο πεδίο της πολιτικής προστασίας.
Ο νόμος, κρίσιμες διατάξεις του οποίου υπερψηφίστηκαν και από κόμματα της αντιπολίτευσης, θεμελιώνει μια συνολική αρχιτεκτονική αναδιοργάνωσης με έξι βασικούς άξονες που επαναπροσδιορίζουν τη λειτουργία του μηχανισμού πρόληψης και διαχείρισης κρίσεων.
Πρώτος πυλώνας αποτελεί η θεσμοθέτηση Σύγχρονου Συστήματος Διοίκησης Συμβάντων, με την εισαγωγή ενιαίου Incident Command System, σαφείς κανόνες εμπλοκής, καθορισμένο στοιχείο διοίκησης στο πεδίο, επιχειρησιακά κέντρα συμβάντος και περιφερειακά κέντρα διαχείρισης κρίσεων. Καθιερώνεται κοινή επιχειρησιακή γλώσσα και διακριτή κατανομή ρόλων μεταξύ όλων των εμπλεκόμενων φορέων, ενισχύοντας τη διαλειτουργικότητα και περιορίζοντας τον κατακερματισμό που χαρακτήριζε το προηγούμενο σχήμα.
Δεύτερος άξονας είναι η θεσμοθετημένη άντληση επιχειρησιακών διδαγμάτων, καθώς για πρώτη φορά προβλέπεται συστηματική και οργανωμένη αξιολόγηση κάθε μεγάλης καταστροφής μέσω σύστασης Ειδικών Επιστημονικών Επιτροπών Αξιολόγησης για εκτεταμένα συμβάντα, όπως μεγάλες δασικές πυρκαγιές, καθώς και καθιέρωσης Επιτροπής Ετήσιου Απολογισμού Αντιπυρικής Περιόδου με καταγραφή μετρήσιμων δεικτών, μεταξύ των οποίων οι χρόνοι απόκρισης, τα αίτια πυρκαγιών, η διαθεσιμότητα μέσων και το κόστος κινητοποίησης. Η Ετήσια Έκθεση θα διαβιβάζεται στη Βουλή των Ελλήνων και θα δημοσιοποιείται, ενισχύοντας τη διαφάνεια και τη λογοδοσία.
Τρίτος πυλώνας συνιστά το Δεκαετές Στρατηγικό Σχέδιο Ολοκληρωμένης Διαχείρισης Δασικών Πυρκαγιών, που καθιερώνει για πρώτη φορά δεκαετή στρατηγικό σχεδιασμό με μετρήσιμους στόχους πρόληψης, ανάλυση κινδύνου ανά Περιφέρεια και Δήμο, εξειδίκευση σε τοπικό επίπεδο και ψηφιακή χαρτογράφηση κρίσιμων στοιχείων όπως υποδομές, δίκτυα, δασικοί δρόμοι και μονοπάτια, μετατοπίζοντας το κέντρο βάρους προς τη συστηματική πρόληψη και τη μακροπρόθεσμη θωράκιση.
Τέταρτος άξονας αφορά την ενίσχυση της πρόληψης και της τεχνικής υποστήριξης των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με τη δημιουργία Επιτροπής Αξιολόγησης και Ελέγχου έργων πρόληψης, όπως αντιπλημμυρικά και αντιδιαβρωτικά έργα, και με την παροχή δυνατότητας επικουρικής αδειοδότησης από τη Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας για μικρούς νησιωτικούς και ορεινούς Δήμους εντός 90 ημερών. Θεσπίζεται μηχανισμός ελέγχου υλοποίησης και λογοδοσίας, ενώ προβλέπεται υποστηρικτική ανάθεση καθηκόντων ωρίμανσης, υλοποίησης και διαχείρισης δράσεων στο Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας, ώστε ο σχεδιασμός να μετατρέπεται σε ώριμες και εφαρμόσιμες παρεμβάσεις σε επίπεδο Περιφερειών και Δήμων.
Πέμπτος πυλώνας επικεντρώνεται στην επιστημονική τεκμηρίωση και την επιχειρησιακή μετεωρολογία, με ενίσχυση της Εθνικής Βάσης Δεδομένων, ίδρυση Μονάδας Επιχειρησιακής Μετεωρολογίας στο ΕΣΚΕΔΙΚ και σύσταση Επιτροπής Εκτίμησης Πλημμυρικού Κινδύνου, ενσωματώνοντας δεδομένα και ανάλυση κινδύνου στη λήψη αποφάσεων και προχωρώντας σε εκτίμηση των πιθανών συνεπειών κάθε φαινομένου.
Έκτος άξονας αφορά την αναβάθμιση της Πυροσβεστικής Ακαδημίας και τις ρυθμίσεις εκπαίδευσης, με ενίσχυση του πλαισίου κατάρτισης, αύξηση από 3% σε 10% της ειδικής κατηγορίας εισαγωγής για πολύτεκνους και τρίτεκνους και πρόνοιες για ειδική μετάταξη και εκπαίδευση αποφοίτων παραγωγικών σχολών, ενισχύοντας τη στελέχωση και τον επαγγελματισμό του Σώματος.
Η «Ενεργή Μάχη» συγκέντρωσε σημαντική στήριξη σε επιμέρους άρθρα από τα κόμματα της αντιπολίτευσης, καθώς υπερψηφίστηκαν 78 άρθρα από το ΠΑΣΟΚ, 27 από τον ΣΥΡΙΖΑ, 1 από το ΚΚΕ, 43 από τη Νέα Αριστερά, 5 από την Ελληνική Λύση και 38 από τη Νίκη, αποτυπώνοντας ευρύτερες συγκλίσεις σε κρίσιμες ρυθμίσεις.
Ο Υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας Γιάννης Κεφαλογιάννης επισήμανε ότι χαρακτηριστικό της «Ενεργής Μάχης» υπήρξε η μακρά και συστηματική διαβούλευση με φορείς, επιστημονικές ενώσεις, υπηρεσιακά στελέχη και την Τοπική Αυτοδιοίκηση, ενώ κατά την ακρόαση στην αρμόδια Επιτροπή η συντριπτική πλειονότητα των συμμετεχόντων, εκπρόσωποι της επιστημονικής κοινότητας, στελέχη πολιτικής προστασίας, φορείς Περιφερειών και Δήμων και εκπρόσωποι της κοινωνίας των πολιτών, χαιρέτισαν τη νομοθετική πρωτοβουλία ως βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση.
Όπως ανέφερε, η επιστημονική κοινότητα συνέβαλε ουσιαστικά στη διαμόρφωση των ρυθμίσεων θέτοντας μεθοδολογικά όρια και αναδεικνύοντας την ανάγκη για τεκμηρίωση, δεδομένα και μοντέλα αξιολόγησης, η βιωματική γνώση των στελεχών της πρώτης γραμμής ενσωματώθηκε σε κρίσιμες διατάξεις και η Τοπική Αυτοδιοίκηση κατέθεσε την εμπειρία της εγγύτητας επισημαίνοντας ιδιαιτερότητες και τρωτότητες κάθε περιοχής, ενώ ενσωματώθηκαν προτάσεις φορέων και κομμάτων τόσο κατά τη δημόσια διαβούλευση όσο και κατά τη συζήτηση στην Επιτροπή και στην Ολομέλεια.
Παράλληλα, κατατέθηκαν νομοτεχνικές βελτιώσεις που ενσωματώνουν παρατηρήσεις φορέων και κομμάτων, με εμπλουτισμό του πλαισίου κατανομής μέτρων στο άρθρο 19 με ρητή αναφορά σε δείκτες πλημμυρικού και λοιπών κινδύνων και σε διαπιστωμένες ελλείψεις προσωπικού κατόπιν πρότασης του Πανελληνίου Συλλόγου Στελεχών Πολιτικής Προστασίας, με ενσωμάτωση στα άρθρα 37-40 ρυθμίσεων για θεσμοθέτηση υγειονομικών και περιβαλλοντικών πρωτοκόλλων παρακολούθησης της ποιότητας του αέρα και δημοσιοποίησης δεδομένων σε πραγματικό χρόνο και με ενίσχυση του χαρακτήρα των ΠΕΣΟΠΠ και ΤΕΣΟΠΠ κατόπιν παρεμβάσεων Περιφερειών και Δήμων, θωρακίζοντας θεσμικά τις αποφάσεις των αιρετών.
Ο κ. Κεφαλογιάννης υπογράμμισε ότι η διαδικασία διατήρησε τις επιμέρους διαφωνίες και ταυτόχρονα διαμόρφωσε κοινό τόπο ως προς τη βασική κατεύθυνση, τη μετάβαση από τον κατακερματισμό στη διαλειτουργικότητα, από τον αυτοσχεδιασμό στη διαδικασία και από τη συγκυριακή αντίδραση σε ένα σύστημα που μαθαίνει και εξελίσσεται.
Μετά την ψήφιση του νομοσχεδίου, ο Υπουργός δήλωσε ότι η συμβολή των φορέων, της επιστημονικής κοινότητας, των στελεχών της πρώτης γραμμής, της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και των κομμάτων της αντιπολίτευσης οδήγησε σε ένα αποτέλεσμα που υπερβαίνει τα όρια μιας απλής νομοθετικής παρέμβασης και συνιστά βήμα ενίσχυσης της θεσμικής ωριμότητας της χώρας, προσδίδοντας στην «Ενεργή Μάχη» τον χαρακτήρα διαρκούς επιλογής ευθύνης απέναντι στους πολίτες και στο μέλλον τους.
