Εντατικοποίηση διαλόγου στην Κύπρο, προειδοποιεί ΟΗΕ

Η τελευταία έκθεση του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών για την αποστολή των Καλών Υπηρεσιών στην Κύπρο αποτυπώνει μια διττή πραγματικότητα. Από τη μια πλευρά, καταγράφεται μια θετική εντατικοποίηση του διαλόγου μεταξύ των δύο ηγετών, Ελληνοκύπριων και Τουρκοκύπριων, η οποία εκλαμβάνεται ως ένδειξη δέσμευσης για την οικοδόμηση μιας σχέσης εμπιστοσύνης. Από την άλλη, η έκθεση περιλαμβάνει σαφείς προειδοποιήσεις ότι, χωρίς την υλοποίηση των συμφωνημένων πρωτοβουλιών οικοδόμησης εμπιστοσύνης και την επανέναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων, μια διαρκής λύση στο Κυπριακό ενδέχεται να παραμείνει άπιαστη.

Θετική αξιολόγηση και σημεία προόδου

Στις παρατηρήσεις του, ο Αντόνιο Γκουτέρες υπογραμμίζει ότι η εντατικοποίηση του διαλόγου μεταξύ του Νίκου Χριστοδουλίδη και του Τουφάν Έρχιουρμαν κατά την περίοδο αναφοράς παραμένει θετική, καταδεικνύοντας την κοινή τους βούληση να βρουν έναν δρόμο προς τα εμπρός. Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στη συμφωνία για τη δημιουργία ενός συμβουλευτικού σώματος για τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στην ειρηνευτική διαδικασία, μια κίνηση που χαρακτηρίζεται ως σημαντικό βήμα προς μια πιο συμπεριληπτική διαδικασία. Ο Γενικός Γραμματέας δηλώνει ενθαρρυμένος από αυτή την εξέλιξη, η οποία ανταποκρίνεται σε πάγια αιτήματα του Συμβουλίου Ασφαλείας και των ίδιων των Κυπρίων.

Ανεφάρμοστες πρωτοβουλίες και προειδοποιήσεις

Παρά τη θετική διάθεση, η έκθεση δεν κρύβει την ανησυχία της για την έλλειψη προόδου σε κρίσιμα ζητήματα. Ο Γενικός Γραμματέας επισημαίνει ότι αρκετές πρωτοβουλίες οικοδόμησης εμπιστοσύνης, οι οποίες είχαν συμφωνηθεί τον Μάρτιο και τον Ιούλιο του 2025, παραμένουν ανεφάρμοστες. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται και το άνοιγμα νέων σημείων διέλευσης, ένα μέτρο που, όπως σημειώνεται, θα βελτίωνε αισθητά την καθημερινή ζωή των Κυπρίων και θα αποδείκνυε εμπράκτως την πολιτική βούληση για πρόοδο. Η έκθεση καλεί τους ηγέτες να συνεχίσουν την εποικοδομητική εμπλοκή τους με στόχο την επανέναρξη διαπραγματεύσεων, προτρέποντάς τους να αξιοποιήσουν το παρόν παράθυρο ευκαιρίας, το οποίο δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένο.

Ανησυχία για μονομερείς ενέργειες και γεωπολιτικές εντάσεις

Η έκθεση του ΟΗΕ περιλαμβάνει μια σαφή προειδοποίηση για τις μονομερείς ενέργειες εντός και γύρω από τη νεκρή ζώνη. Ο Γενικός Γραμματέας δηλώνει βαθιά ανήσυχος για ενέργειες και από τις δύο πλευρές, οι οποίες υπονομεύουν το στρατιωτικό στάτους κβο, την ακεραιότητα της νεκρής ζώνης και την εντολή του Συμβουλίου Ασφαλείας. Παράλληλα, γίνεται αναφορά στην ασταθή κατάσταση στη Μέση Ανατολή, η οποία έχει προσελκύσει σημαντική προσοχή λόγω της ανάπτυξης ξένων στρατιωτικών δυνάμεων εντός και γύρω από την Κύπρο, προκαλώντας εντάσεις. Η θέση των Ηνωμένων Εθνών για τα Βαρώσια παραμένει αμετάβλητη, με την έκθεση να τονίζει την ανάγκη συμμόρφωσης με τα Ψηφίσματα 550 και 789 του Συμβουλίου Ασφαλείας.

Ο ρόλος των τεχνικών επιτροπών και της κοινωνίας των πολιτών

Η έκθεση αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στο έργο των τεχνικών επιτροπών, οι οποίες συνέχισαν να λειτουργούν με αυξημένη σημασία. Κατά την περίοδο αναφοράς πραγματοποιήθηκαν 174 συναντήσεις, με πιο ενεργές αυτές για τα σημεία διέλευσης, την πολιτιστική κληρονομιά, τον πολιτισμό, τα οικονομικά και τη νεολαία. Η επέκταση του σημείου διέλευσης Αγίου Δομετίου/Μετεχάν ολοκληρώθηκε, ενώ η Επιτροπή για την Πολιτιστική Κληρονομιά προχώρησε σε εργασίες αποκατάστασης κοιμητηρίων. Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στη συμμετοχή γυναικών, νέων και υποεκπροσωπούμενων ομάδων, με τον Γενικό Γραμματέα να επαινεί την ισότιμη εκπροσώπηση φύλων στις τεχνικές επιτροπές και να καλεί για εφαρμογή του Σχεδίου Δράσης του Απριλίου 2022.

Προσωπικές επαφές και διεθνής διάσταση

Η Προσωπική Απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, εντατικοποίησε τις προσπάθειές της, επισκεπτόμενη την Κύπρο τον Ιανουάριο και τον Ιούνιο του 2026. Είχε επαφές με τους δύο ηγέτες, πολιτικά κόμματα, καθώς και με τους Υπουργούς Εξωτερικών της Τουρκίας και της Ελλάδας, ενώ συναντήθηκε και με αξιωματούχους του Ηνωμένου Βασιλείου, της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των Ηνωμένων Πολιτειών. Ο Γενικός Γραμματέας υπογραμμίζει τη σημασία της συνεχούς υποστήριξης από τις εγγυήτριες δυνάμεις και τη διεθνή κοινότητα, καλώντας τις να συμμετέχουν εποικοδομητικά στις εν εξελίξει προσπάθειες. Η έκθεση καταλήγει με την πεποίθηση ότι μια διαρκής λύση έχει τη δυνατότητα να ενισχύσει την ασφάλεια και την ευημερία, επιτρέποντας στις δύο κοινότητες να ζήσουν μαζί σε ένα περιβάλλον ανεκτικότητας και σεβασμού.