Έντονη ανησυχία επικρατεί σε Αθήνα και Λευκωσία με φόντο τις τελευταίες εξελίξεις στο Ουκρανικό, καθώς αναζωπυρώνεται ο φόβος δημιουργίας ενός επικίνδυνου προηγούμενου που ενδέχεται να τροφοδοτήσει τις αναθεωρητικές βλέψεις της Άγκυρας. Το ενδεχόμενο αποδοχής αλλαγής συνόρων στην Ουκρανία, το οποίο τέθηκε εμμέσως στη συνάντηση Ευρωπαίων ηγετών με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, προκαλεί σκεπτικισμό, ιδιαίτερα από τη στιγμή που η συζήτηση επικεντρώθηκε στις εγγυήσεις ασφαλείας και όχι στη διατήρηση της εδαφικής ακεραιότητας. Την ίδια ώρα, ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν συνεχίζει να προβάλλει τη ρητορική περί αναθεώρησης διεθνών συμφωνιών, ενισχύοντας το αφήγημα της «Γαλάζιας Πατρίδας», την ώρα που στην Κύπρο το 37% του εδάφους παραμένει υπό κατοχή επί 51 συναπτά έτη.
Η Άγκυρα επιμένει στην αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας σε σειρά νησιών του Αιγαίου, από τα Δωδεκάνησα έως τις Κυκλάδες, ενισχύοντας την παρουσία της με στρατιωτικές και διπλωματικές κινήσεις, την ώρα που επιδιώκει να εμφανιστεί ως ρυθμιστής στην Ανατολική Μεσόγειο. Το σενάριο εξόδου της Τουρκίας από το ΝΑΤΟ, το οποίο διακινείται εντατικά το τελευταίο διάστημα από ρωσικά μέσα ενημέρωσης, προσλαμβάνει πρόσθετη σημασία, καθώς εάν η Άγκυρα αποφάσιζε να αποδεσμευτεί από τη Βορειοατλαντική Συμμαχία, θα αποκτούσε μεγαλύτερη ευελιξία για την υιοθέτηση επιθετικότερης στάσης, χωρίς να δεσμεύεται από τις αρχές συλλογικής άμυνας και τα εσωτερικά πλαίσια του ΝΑΤΟ.
Το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» παραμένει στο επίκεντρο της τουρκικής στρατηγικής, με σαφή στόχο τον περιορισμό της ελληνικής παρουσίας στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Άγκυρα αμφισβητεί το δικαίωμα ελληνικών νησιών σε πλήρη επήρεια ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας, ιδιαίτερα για νησιά που βρίσκονται κοντά στις τουρκικές ακτές, όπως η Λέσβος, η Χίος, η Σάμος, η Κως, η Ρόδος και το Καστελόριζο. Ειδικά για το τελευταίο, η τουρκική πλευρά έχει διατυπώσει κατ’ επανάληψη τη θέση ότι η εγγύτητά του στην τουρκική ακτογραμμή περιορίζει το εύρος των θαλάσσιων δικαιωμάτων του. Παράλληλα, στοχοποιούνται περιοχές νότια της Κρήτης και της Καρπάθου, καθώς συνδέονται με την εκμετάλλευση υδρογονανθράκων και τον ενεργειακό σχεδιασμό Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ.
Σε αυτό το πλαίσιο, ιδιαίτερη σημασία αποκτά και η στρατηγική σύμπραξη της Τουρκίας με τη Λιβύη. Το τουρκολιβυκό μνημόνιο, που υπογράφηκε το 2019, φέρεται να βρίσκεται κοντά στην επικύρωση από τη Βουλή των Αντιπροσώπων του Τομπρούκ, σύμφωνα με δημοσίευμα της Deutsche Welle. Αν πράγματι εγκριθεί, η Τουρκία θεωρεί ότι θα έχει νομιμοποιημένο πλέον ρόλο στις θαλάσσιες ζώνες μεταξύ Λιβύης και Κρήτης, διεκδικώντας καθεστώς συγκυριαρχίας σε περιοχές της Ανατολικής Μεσογείου. Σύμφωνα με την τουρκική εφημερίδα Yeni Safak, πρόκειται για μια «υπογραφή που θα αλλάξει την ισορροπία δυνάμεων στην περιοχή» και θα προσδώσει στην Άγκυρα δικαίωμα βέτο στις εξελίξεις που αφορούν στη λεγόμενη «Γαλάζια Πατρίδα». Παράλληλα, το Bloomberg αναφέρει ότι με την κύρωση της συμφωνίας, η Τουρκική Εταιρεία Πετρελαίου (TPAO) προγραμματίζει την έναρξη ερευνών στα ύδατα της Λιβύης, ενισχύοντας περαιτέρω την παρουσία της στην περιοχή.
Οι εξελίξεις αυτές προκαλούν έντονο προβληματισμό στην ελληνική διπλωματία, η οποία εκτιμά ότι οι συσχετισμοί αλλάζουν με γρήγορους ρυθμούς και ότι η στάση των Δυτικών δυνάμεων σε σχέση με την Ουκρανία ενδέχεται να δώσει σήμα ανοχής σε αναθεωρητικές πρακτικές και αλλού. Για την Αθήνα και τη Λευκωσία, η υπεράσπιση του Διεθνούς Δικαίου, της εδαφικής ακεραιότητας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων καθίσταται ακόμη πιο επιτακτική, ενώ εντείνονται οι διπλωματικές επαφές για την ενίσχυση των συμμαχιών, τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε περιφερειακό επίπεδο.
