Σύνοψη Άρθρου
Παρουσιάστηκε στην Εθνική Πινακοθήκη η πορεία του Cyclone Project για την προστασία αρχαιολογικών χώρων.
Το πρόγραμμα έχει ήδη παρέμβει σε 76 αρχαιολογικούς χώρους, με καθαρισμούς, αποψιλώσεις και απομάκρυνση απορριμμάτων.
Η τριετής επέκταση της συνεργασίας Υπουργείου Πολιτισμού και Ιδρύματος Λασκαρίδη ανοίγει νέο κύκλο δράσεων.
Με επίκεντρο την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και την ανάγκη θωράκισης των αρχαιολογικών χώρων απέναντι σε περιβαλλοντικούς κινδύνους, παρουσιάστηκαν στην Εθνική Πινακοθήκη τα αποτελέσματα του Cyclone Project για την περίοδο 2024-2026. Το πρόγραμμα υλοποιείται μέσα από τη συνεργασία του Υπουργείου Πολιτισμού με το Κοινωφελές Ίδρυμα Αθανάσιος Κ. Λασκαρίδης και αφορά παρεμβάσεις καθαρισμού, απομάκρυνσης απορριμμάτων, αποψίλωσης βλάστησης και διαχείρισης περιβαλλόντων χώρων σε μνημεία και εμβληματικούς αρχαιολογικούς τόπους.
Η παρουσίαση πραγματοποιήθηκε παρουσία της υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη, του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου και της προέδρου του Ιδρύματος, Εύης Λαζού Λασκαρίδη. Τα στοιχεία που δόθηκαν στη δημοσιότητα αποτυπώνουν την έκταση μιας παρέμβασης που συνδέει την πυρασφάλεια, την περιβαλλοντική προστασία και τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης σε χώρους υψηλής συμβολικής και αρχαιολογικής αξίας.
Το Cyclone Project σε αριθμούς
Σύμφωνα με τα δεδομένα που παρουσιάστηκαν, το πρόγραμμα έχει ήδη αναπτύξει δράση σε 76 αρχαιολογικούς χώρους σε όλη τη χώρα. Από το 2024 έως σήμερα έχουν απομακρυνθεί 1.850 τόνοι απορριμμάτων και έχουν καταγραφεί 4.827.021 τεμάχια απορριμμάτων, μέσα από 1.046 ημέρες εργασίας και τη συμμετοχή 5.619 εθελοντών.
Κάθε ομάδα του Cyclone Project συλλέγει σε καθημερινή βάση ποσότητα απορριμμάτων που υπερβαίνει τον έναν τόνο. Ο συνολικός όγκος που έχει απομακρυνθεί μέσα σε δύο χρόνια αντιστοιχεί, σύμφωνα με την παρουσίαση, σε πέντε φορές τον όγκο του Ναού του Ποσειδώνα στο Σούνιο, στοιχείο που αναδεικνύει το μέγεθος της επιβάρυνσης που αντιμετωπίζουν ακόμη και χώροι με κορυφαία πολιτιστική σημασία.
Το 2024 οι δράσεις πραγματοποιήθηκαν σε 23 αρχαιολογικούς χώρους της Αργολίδας και σε 23 της Μεσσηνίας. Το 2025 επεκτάθηκαν σε τρεις αρχαιολογικούς χώρους της Λακωνίας, σε 16 της Φωκίδας και σε 11 της Ηλείας. Για το 2026 το πρόγραμμα βρίσκεται σε εξέλιξη στην Αρκαδία, ενώ προβλέπεται επέκταση στους νομούς Βοιωτίας και Λάρισας.
Παρεμβάσεις σε μνημεία και αρχαιολογικούς τόπους
Στο πεδίο των δράσεων περιλαμβάνονται επιφανειακοί καθαρισμοί, αποψιλώσεις, απομάκρυνση φερτών υλικών και καθαρισμός περιβαλλόντων χώρων. Οι παρεμβάσεις αυτές έχουν στόχο την πρόληψη κινδύνων, την ενίσχυση της πυρασφάλειας, την καλύτερη λειτουργικότητα των αρχαιολογικών χώρων και την αναβάθμιση της εικόνας τους για τους επισκέπτες και τις τοπικές κοινωνίες.
Μεταξύ των χώρων όπου υλοποιήθηκαν εργασίες βρίσκονται η Ακρόπολη των Μυκηνών, η Ακρόπολη της Τίρυνθας, οι Μυκηναϊκοί Θολωτοί Τάφοι, το Κάστρο Κορώνης, το Κάστρο Μεθώνης, ο Αρχαιολογικός Χώρος Μυστρά, η Ακρόπολη Λεπρέου, η Αρχαία Φιγάλεια, η Νήσος Δοκός, ο Οχυρωμένος Οικισμός Κρίσσας, ο Πύργος και το αρχαίο νεκροταφείο Δελφών, τα Ρωμαϊκά Λουτρά, ο Βυζαντινός Ναός Θεοτόκου Ελεούσας και η Έπαυλη του Ηρώδη Αττικού.
Η καθημερινή παρουσία στο πεδίο, το προσωπικό των 80 ατόμων και οι τέσσερις ενεργές ομάδες εργασίας έχουν διαμορφώσει ένα πρόγραμμα με πρακτικό περιβαλλοντικό και πολιτιστικό αποτύπωμα. Η προστασία των αρχαιολογικών χώρων, σε μια περίοδο αυξημένων κινδύνων από την κλιματική κρίση, απαιτεί σταθερή πρόληψη, θεσμική συνέχεια και μετρήσιμη λογοδοσία.
Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη υπογράμμισε ότι η κλιματική κρίση επηρεάζει ήδη την πολιτιστική κληρονομιά, επισημαίνοντας την ανάγκη στρατηγικού σχεδιασμού, διεπιστημονικής τεκμηρίωσης και συνεργασίας ανάμεσα σε διαφορετικούς φορείς. Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου χαρακτήρισε την προστασία του περιβάλλοντος και των μνημείων ενιαία εθνική ευθύνη, ενώ η Εύη Λαζού Λασκαρίδη ανέδειξε τη σημασία της συστηματικής καταγραφής δεδομένων και της οργανωμένης μεθοδολογίας.
Κατά την έναρξη της ημερίδας υπεγράφη η τριετής επέκταση του Μνημονίου Συνεργασίας ανάμεσα στο Υπουργείο Πολιτισμού και το Κοινωφελές Ίδρυμα Αθανάσιος Κ. Λασκαρίδης, με στόχο τη συνέχιση και τη διεύρυνση του Cyclone Project σε νέες περιοχές. Παράλληλα, παρουσιάστηκε και το Typhoon Project, το πρόγραμμα του Ιδρύματος για τον καθαρισμό απομακρυσμένων ελληνικών ακτών, μέσα από το οποίο αναδείχθηκε η σύνδεση της θαλάσσιας ρύπανσης με τις χερσαίες εστίες απορριμμάτων.
Η εξέλιξη του Cyclone Project δείχνει ότι η προστασία των αρχαιολογικών χώρων δεν μπορεί να περιορίζεται σε επεμβάσεις εκ των υστέρων. Η πολιτιστική κληρονομιά χρειάζεται μόνιμο σχέδιο πρόληψης, επαρκή επιχειρησιακή ετοιμότητα και πραγματική συνεργασία δημόσιων φορέων, κοινωνίας των πολιτών και ιδιωτικής πρωτοβουλίας, ώστε τα μνημεία να προστατεύονται πριν βρεθούν εκτεθειμένα σε φθορά, εγκατάλειψη ή κίνδυνο.
