ΕΟΔΥ για ιό Δυτικού Νείλου: Μία από τις δυσκολότερες χρονιές – Στο επίκεντρο η Αττική

Σε μία από τις πιο δύσκολες περιόδους των τελευταίων ετών ενδέχεται να εξελιχθεί η φετινή κυκλοφορία του ιού του Δυτικού Νείλου στην Ελλάδα, καθώς τα κρούσματα αυξάνονται με γρήγορο ρυθμό και η Αττική βρίσκεται στο επίκεντρο της επιδημιολογικής επιβάρυνσης.

Ο ΕΟΔΥ παρακολουθεί στενά την κατάσταση, επισημαίνοντας ότι η έντονη κυκλοφορία του ιού καταγράφεται ήδη από σχετικά πρώιμο στάδιο της περιόδου μετάδοσης. Τα μέχρι στιγμής δεδομένα δημιουργούν αυξημένη ανησυχία για τις επόμενες εβδομάδες, καθώς ιστορικά η κορύφωση των περιστατικών εμφανίζεται από το δεύτερο μισό του Αυγούστου έως και τις αρχές ή τα μέσα Σεπτεμβρίου.

Παρά την αύξηση των κρουσμάτων, οι επιστήμονες ξεκαθαρίζουν ότι δεν υπάρχουν ενδείξεις πως ο ιός έχει μεταλλαχθεί ή εμφανίζει μεγαλύτερη μεταδοτικότητα σε σχέση με προηγούμενα χρόνια. Η φετινή εικόνα αποδίδεται σε συνδυασμό παραγόντων που επηρεάζουν τους πληθυσμούς των κουνουπιών και τη δυνατότητά τους να μεταδίδουν τον ιό.

Η αυξημένη θερμοκρασία και οι βροχοπτώσεις θεωρούνται από τους σημαντικότερους παράγοντες που συνδέονται με τις εποχικές εξάρσεις. Η Δανάη Περβανίδου, προϊσταμένη του Τμήματος Νοσημάτων που Μεταδίδονται με Διαβιβαστές του ΕΟΔΥ, σημειώνει ότι ο θερμός χειμώνας του 2025-2026 στην Αττική, ο δεύτερος θερμότερος των τελευταίων 150 ετών, ενδέχεται να συνέβαλε στη σημερινή επιδημιολογική εικόνα.

110 κρούσματα έως τις 12 Αυγούστου – Στο επίκεντρο η Αττική

Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΕΟΔΥ, έως τις 12 Αυγούστου 2026 είχαν καταγραφεί συνολικά 110 κρούσματα λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου στη χώρα.

Από αυτά, τα 81 περιστατικά παρουσίασαν εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα, ενώ άλλα 29 είχαν ηπιότερη κλινική εικόνα.

Τα κρούσματα είχαν εντοπιστεί σε 39 Δήμους και 14 Περιφερειακές Ενότητες, στις Περιφέρειες Αττικής, Θεσσαλίας, Κεντρικής Μακεδονίας και Πελοποννήσου.

Ο ΕΟΔΥ θεωρεί αναμενόμενο να καταγραφούν νέα περιστατικά το επόμενο διάστημα τόσο στις ήδη επιβαρυμένες περιοχές όσο και σε νέες γεωγραφικές ζώνες, οι οποίες δεν μπορούν να προβλεφθούν με ασφάλεια.

Η μεγαλύτερη ανησυχία επικεντρώνεται στην Αττική, όπου καταγράφεται φέτος ιδιαίτερα έντονη κυκλοφορία του ιού και γρήγορη αύξηση των περιστατικών σε συγκεκριμένες Περιφερειακές Ενότητες.

Η Ελλάδα συγκαταλέγεται σχεδόν κάθε χρόνο στις ευρωπαϊκές χώρες με τη μεγαλύτερη επιβάρυνση από τον ιό του Δυτικού Νείλου, τόσο σε απόλυτο αριθμό κρουσμάτων όσο και σε αναλογία περιστατικών ανά 100.000 κατοίκους. Αντίστοιχη εικόνα παρουσιάζει συχνά η Ιταλία, ενώ σε ορισμένες περιόδους υψηλή κυκλοφορία καταγράφεται και σε χώρες της Κεντρικής Ευρώπης και των Βαλκανίων.

Σύμφωνα με την επιστημονική εκτίμηση του ΕΟΔΥ, η αυξημένη καταγραφή περιστατικών στην Ελλάδα συνδέεται επίσης με το ιδιαίτερα ενισχυμένο σύστημα επιδημιολογικής επιτήρησης. Οι γιατροί βρίσκονται σε υψηλό επίπεδο εγρήγορσης και όλα τα εργαστηριακά επιβεβαιωμένα περιστατικά δηλώνονται καθημερινά στον Οργανισμό.

Η φετινή περίοδος, πάντως, παρουσιάζει μεγαλύτερη ένταση σε σχέση με προηγούμενα έτη για το αντίστοιχο χρονικό διάστημα. Ο αριθμός των περιστατικών αυξάνεται ταχύτερα σε ορισμένες περιοχές, στοιχείο που ενισχύει την ανάγκη για άμεση εφαρμογή μέτρων καταπολέμησης των κουνουπιών.

Η επιδημιολογία του ιού είναι σύνθετη. Καθορίζεται από τις μεταναστευτικές διαδρομές των πτηνών, τα οποία αποτελούν βασική δεξαμενή του ιού στη φύση, την ανοσία και την ποικιλομορφία των άγριων πτηνών, τους πληθυσμούς των κουνουπιών και τις περιβαλλοντικές και κλιματικές συνθήκες.

Οι μετεωρολογικές παράμετροι επηρεάζουν τόσο την ανάπτυξη των κουνουπιών όσο και την ικανότητά τους να προσλαμβάνουν, να διατηρούν και να μεταδίδουν τον ιό. Για τον λόγο αυτό, η υψηλή θερμοκρασία και οι αυξημένες βροχοπτώσεις μπορούν υπό συγκεκριμένες συνθήκες να δημιουργήσουν ευνοϊκότερο περιβάλλον για την κυκλοφορία του.

Ο ΕΟΔΥ επισημαίνει ότι δεν είναι δυνατό να προβλεφθεί με ακρίβεια ούτε η τελική ένταση της φετινής έξαρσης ούτε η γεωγραφική περιοχή στην οποία θα εμφανιστούν τα επόμενα περιστατικά.

Ιδιαίτερα για την Αττική, η μεγάλη πληθυσμιακή πυκνότητα σε συνδυασμό με την έντονη κυκλοφορία μολυσμένων κουνουπιών δημιουργεί αυξημένο κίνδυνο για συνέχιση της ανοδικής πορείας των κρουσμάτων.

Εφόσον ο σημερινός ρυθμός καταγραφής διατηρηθεί, ο ΕΟΔΥ εκτιμά ότι η φετινή περίοδος μπορεί να εξελιχθεί σε μία από τις δυσκολότερες ως προς τον συνολικό αριθμό περιστατικών.

Η κορύφωση, με βάση την εμπειρία προηγούμενων ετών, αναμένεται συνήθως από τα μέσα έως τα τέλη Αυγούστου και μπορεί να συνεχιστεί έως τις πρώτες εβδομάδες του Σεπτεμβρίου.

Τι ζητά ο ΕΟΔΥ από Δήμους και πολίτες

Ο ΕΟΔΥ έχει ενισχύσει την επιδημιολογική επιτήρηση και δηλώνει ότι όλα τα διαγνωσμένα κρούσματα διερευνώνται μέσα σε 24 έως 48 ώρες από τη διάγνωσή τους.

Παράλληλα, ενημερώνονται άμεσα οι Δήμοι και οι Περιφέρειες όπου εντοπίζονται περιστατικά, καθώς και οι τοπικές μονάδες Υγείας. Για κάθε Δήμο αξιολογείται το επίπεδο κινδύνου και εφαρμόζονται οι δράσεις που προβλέπονται στο εθνικό Σχέδιο Δράσης.

Οι τοπικές αρχές καλούνται να εντείνουν τις παρεμβάσεις καταπολέμησης των κουνουπιών και να κινητοποιούνται γρήγορα όταν εμφανίζονται νέα κρούσματα. Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στην ενημέρωση των πολιτών και στην εξάλειψη των εστιών αναπαραγωγής κουνουπιών.

Ο Οργανισμός είχε ήδη από τον Μάιο ενημερώσει τους επαγγελματίες Υγείας σε ολόκληρη τη χώρα για την ανάγκη έγκαιρης διάγνωσης περιστατικών, ενώ κατά τη φετινή περίοδο έχουν εκδοθεί επανειλημμένες ενημερώσεις προς το κοινό.

Το βασικό μήνυμα προς τους πολίτες είναι η συστηματική προστασία από τα τσιμπήματα κουνουπιών. Ο ΕΟΔΥ διευκρινίζει ότι τα περισσότερα κουνούπια δεν είναι μολυσμένα, ωστόσο στις περιοχές όπου έχει επιβεβαιωθεί κυκλοφορία του ιού απαιτείται μεγαλύτερη προσοχή.

Συνιστάται η χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών σώματος και χώρου, σύμφωνα με τις οδηγίες των προϊόντων, καθώς και η τοποθέτηση σητών και κουνουπιέρων. Κλιματιστικά και ανεμιστήρες μπορούν επίσης να συμβάλουν στον περιορισμό της έκθεσης στα κουνούπια.

Ιδιαίτερα από το σούρουπο και μετά, όταν είναι εφικτό λόγω θερμοκρασίας, συνιστάται η χρήση ρούχων που καλύπτουν μεγαλύτερη επιφάνεια του σώματος.

Οι πολίτες καλούνται επίσης να ενημερώνονται τακτικά για τις περιοχές στις οποίες έχουν ήδη καταγραφεί περιστατικά. Όσοι κατοικούν ή επισκέπτονται αυτές τις περιοχές πρέπει να εφαρμόζουν τα μέτρα προστασίας με μεγαλύτερη συνέπεια.

Ιδιαίτερα αυξημένη προσοχή χρειάζονται οι ηλικιωμένοι, οι ανοσοκατεσταλμένοι και όσοι αντιμετωπίζουν σοβαρά χρόνια νοσήματα, καθώς διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο σοβαρής νόσησης.

Η ηλικία αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου για σοβαρές εκδηλώσεις της νόσου και ακόμη και για θανατηφόρες επιπλοκές. Αντίστοιχα αυξημένος είναι ο κίνδυνος για ανθρώπους με λευχαιμία, λέμφωμα, άλλες κακοήθειες, αυτοάνοσα νοσήματα, μεταμοσχευμένους και ασθενείς που λαμβάνουν ανοσοκατασταλτική θεραπεία.

Καθοριστική θεωρείται και η εξάλειψη των στάσιμων νερών, καθώς εκεί δημιουργούνται οι βασικές εστίες αναπαραγωγής των κουνουπιών.

Οι πολίτες πρέπει να ελέγχουν συστηματικά αυλές, κήπους, βεράντες, ταράτσες, μπαλκόνια, χωράφια και οικόπεδα για δοχεία ή αντικείμενα στα οποία μπορεί να συγκεντρώνεται νερό.

Αντικείμενα που μπορούν να κρατήσουν νερό πρέπει να αναποδογυρίζονται ή να καλύπτονται, ενώ όπου αυτό δεν είναι εφικτό το νερό πρέπει να ανανεώνεται τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα.

Απαραίτητος είναι επίσης ο καθαρισμός υδρορροών, φρεατίων και λουκιών, καθώς και η προστασία ανοικτών διόδων και αγωγών εξαερισμού βόθρων με κατάλληλη σήτα.

Η συμμετοχή των πολιτών θεωρείται κρίσιμη, καθώς στους ιδιωτικούς χώρους οι υπηρεσίες της Τοπικής Αυτοδιοίκησης δεν μπορούν να πραγματοποιήσουν τις παρεμβάσεις που γίνονται στους δημόσιους χώρους.

Ο ΕΟΔΥ επιμένει ότι η σημερινή εικόνα απαιτεί ενημέρωση, εγρήγορση και συνέπεια στα μέτρα προστασίας, χωρίς πανικό. Το επόμενο διάστημα θεωρείται κρίσιμο, καθώς η χώρα εισέρχεται στη χρονική περίοδο κατά την οποία ιστορικά καταγράφεται η κορύφωση της μετάδοσης του ιού του Δυτικού Νείλου.