Επαναφορά εξαγωγών πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο

Μία εβδομάδα μετά την υπογραφή της προσωρινής ειρηνευτικής συμφωνίας ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν, οι εξαγωγές αργού πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο έχουν ανακάμψει σε ποσοστό τουλάχιστον 75% σε σχέση με τα προπολεμικά επίπεδα. Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί μία εύθραυστη, αλλά αξιοσημείωτη επαναφορά, έπειτα από μία από τις μεγαλύτερες διαταραχές στη ναυτιλία των τελευταίων δεκαετιών. Ωστόσο, το πραγματικό στοίχημα για τη βιωσιμότητα αυτής της ανάκαμψης παραμένει ακόμη ανοιχτό.

Σύμφωνα με υπολογισμούς του Bloomberg, κατά το τριήμερο έως και την Τετάρτη, σχεδόν 13 εκατομμύρια βαρέλια αργού εξήλθαν από την περιοχή. Ένα μεγάλο μέρος αυτής της ποσότητας προήλθε από συσσωρευμένα φορτία που είχαν εγκλωβιστεί λόγω της προηγούμενης κρίσης και τα οποία το Ιράν, μαζί με άλλους παραγωγούς, έχουν αρχίσει να αποδεσμεύουν. Παρότι οι ροές πετρελαίου κινούνται περίπου 40% υψηλότερα από τον μέσο όρο του πρώτου μισού του Ιουνίου, το βασικό ερώτημα που απασχολεί τους αναλυτές είναι κατά πόσο αυτή η δυναμική μπορεί να διατηρηθεί. Η επιστροφή των δεξαμενόπλοιων στον Κόλπο και η ομαλοποίηση των μεταφορών αποτελούν κρίσιμους παράγοντες για την περαιτέρω εξέλιξη.

Η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ

Η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, μιας από τις πιο στρατηγικές θαλάσσιες οδούς παγκοσμίως, αναμένεται να παραμείνει δύσκολη. Βρετανικός ναυτιλιακός οργανισμός ανακοίνωσε την Πέμπτη ότι έλαβε αναφορά για πλοίο που επλήγη από άγνωστο βλήμα στην περιοχή. Το περιστατικό σημειώθηκε λίγες ώρες αφότου αρκετά εμπορικά πλοία ανέστρεψαν πορεία ενώ επιχειρούσαν να διασχίσουν το πέρασμα. Αμερικανοί αξιωματούχοι, από την πλευρά τους, εκτιμούν ότι οι ροές είναι σημαντικά υψηλότερες, αν και η παρουσία "σκοτεινών" δεξαμενόπλοιων, που δεν εκπέμπουν σήματα εντοπισμού, καθιστά δύσκολη την ακριβή αποτίμηση.

Παρά την αβεβαιότητα, η ανάκαμψη υποδηλώνει ότι το σύστημα εξαγωγών πετρελαίου του Κόλπου έχει αποδειχθεί ανθεκτικό. Σχέδια του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (IMO) για την απομάκρυνση πλοίων ενδέχεται να συμβάλουν στην περαιτέρω επαναλειτουργία των Στενών. Παράλληλα, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα συνεχίζουν να βασίζονται σε εναλλακτικούς αγωγούς έκτακτης ανάγκης, που παρακάμπτουν πλήρως τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό.

Οι τρεις πηγές των μεταπολεμικών ροών

Οι μεταπολεμικές ροές πετρελαίου προέρχονται από τρεις βασικές πηγές. Πρώτον, το ιρανικό και μη ιρανικό αργό που διέρχεται και πάλι από τα Στενά του Ορμούζ. Δεύτερον, οι σαουδαραβικές εξαγωγές από το λιμάνι Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα και οι αποστολές των ΗΑΕ από το Φουτζάιρα. Τρίτον, μια προσωρινή αύξηση των ιρανικών φορτίων που είχαν εγκλωβιστεί ανοικτά του λιμανιού Τσαμπαχάρ, κοντά στα σύνορα με το Πακιστάν. Το Bloomberg παρακολούθησε τα δεξαμενόπλοια χρησιμοποιώντας συνδυασμό αυτόματων σημάτων θέσης, δορυφορικών εικόνων και δεδομένων από εμπορικούς παρόχους ναυτιλιακών πληροφοριών.

Περί την περίοδο υπογραφής της ειρηνευτικής συμφωνίας, 13 δεξαμενόπλοια αναχώρησαν από το Τσαμπαχάρ μεταφέροντας περίπου 23 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου. Αυτή η ποσότητα προήλθε από μήνες εγκλωβισμού λόγω του αποκλεισμού από το αμερικανικό ναυτικό, συμβάλλοντας στην άνοδο των μέσων εξαγωγών σε πάνω από 20 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως. Ωστόσο, η αύξηση αυτή οφειλόταν κυρίως στην αποδέσμευση εγκλωβισμένων φορτίων και όχι σε νέα παραγωγή από τα κοιτάσματα της περιοχής.

Η δοκιμασία της βιωσιμότητας

Η Σαουδική Αραβία μόλις τώρα έχει αρχίσει να επανεκκινεί τις δραστηριότητες στο Ρας Τανούρα, τον κύριο εξαγωγικό της τερματικό σταθμό στον Κόλπο. Το Ιράκ, από την άλλη, δυσκολεύεται να εξασφαλίσει επαρκή αριθμό δεξαμενόπλοιων για τη μεταφορά του αργού του. Παρότι η κίνηση μέσω των Στενών άρχισε να ανακάμπτει τον Ιούνιο, με έναν μικρό στόλο δεξαμενόπλοιων να μεταφέρει αργό πετρέλαιο των ΗΑΕ σε πλοία που ανέμεναν στον Κόλπο του Ομάν, οι ροές παραμένουν μόλις στο ένα τρίτο των προπολεμικών επιπέδων, περίπου στα 5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.

Η Σαουδική Αραβία διατήρησε τις αποστολές αργού προς τους διεθνείς αγοραστές σε περίπου 3,75 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως κατά τους μήνες Μάρτιο, Απρίλιο και Μάιο, ποσοστό που αντιστοιχεί περίπου στο 55% των προπολεμικών εξαγωγών. Μέχρι στιγμής τον Ιούνιο, οι αποστολές ανέρχονται κατά μέσο όρο σε περίπου 4,2 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, ή στο 60% των προπολεμικών επιπέδων. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα τα πήγαν ακόμη καλύτερα, με τις εξαγωγές τους να διαμορφώνονται κατά μέσο όρο σχεδόν στα δύο τρίτα των προπολεμικών επιπέδων κατά την ίδια τρίμηνη περίοδο.

Η πραγματική δοκιμασία, ωστόσο, είναι το κατά πόσο νέα δεξαμενόπλοια θα επιστρέψουν στην περιοχή για να φορτώσουν νέα φορτία πετρελαίου. Μόνο τότε θα καταστεί σαφές εάν οι εξαγωγές μπορούν να επανέλθουν πλήρως στα προπολεμικά επίπεδα. Μέχρι στιγμής, αυτό δεν έχει συμβεί, καθώς σημαντικά λιγότερα δεξαμενόπλοια μεταφοράς αργού έχουν εισέλθει στον Περσικό Κόλπο σε σύγκριση με εκείνα που έχουν αποπλεύσει από την περιοχή μετά την υπογραφή της ειρηνευτικής συμφωνίας.