Επείγουσα απαλλοτρίωση για σπάνιες γαίες στο Εσκίσεχιρ

Η τουρκική κυβέρνηση ενεργοποίησε τον μηχανισμό της επείγουσας απαλλοτρίωσης σε περιοχές του Εσκίσεχιρ, όπου εντοπίζεται ένα από τα μεγαλύτερα κοιτάσματα σπάνιων γαιών παγκοσμίως. Με προεδρικό διάταγμα, το οποίο υπέγραψε ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ανοίγει ο δρόμος για την ταχεία κατάληψη εκτάσεων, συνολικού εμβαδού περίπου 2,65 εκατομμυρίων τετραγωνικών μέτρων, στις περιοχές Μπεϊλίκοβα και Σιβριχισάρ.

Το στρατηγικό βάρος του κοιτάσματος και η πιλοτική φάση

Η συγκεκριμένη εξέλιξη έρχεται να επαναφέρει στο προσκήνιο τον στρατηγικό χαρακτήρα της περιοχής, καθώς σε αυτήν λειτουργεί ήδη πιλοτικό εργοστάσιο επεξεργασίας από τον Απρίλιο του 2023. Οι τουρκικές αρχές υποστηρίζουν ότι το κοίτασμα διαθέτει δυναμικότητα που αγγίζει τους 694 εκατομμύρια τόνους μεταλλεύματος, περιλαμβάνοντας όχι μόνο σπάνιες γαίες αλλά και ορυκτά στρατηγικής σημασίας, όπως θόριο, βαρίτη και φθορίτη. Η σημασία των σπάνιων γαιών είναι κομβική για την αμυντική βιομηχανία, την παραγωγή ηλεκτρονικών συσκευών, ηλεκτρικών οχημάτων και πληθώρας άλλων τεχνολογικών εφαρμογών.

Το διάταγμα αφορά συνολικά 258 ακίνητα και εντάσσεται στη δεύτερη φάση του εγχειρήματος, το οποίο έχει αναλάβει η κρατική εταιρεία Eti Maden. Μετά την ολοκλήρωση των διαδικασιών απαλλοτρίωσης, η εταιρεία αναμένεται να προχωρήσει στην προκήρυξη δημόσιων διαγωνισμών για την κατασκευή των απαραίτητων εγκαταστάσεων. Παρά τη δρομολόγηση των διαδικασιών, παραμένει άγνωστο το ύψος της δημόσιας χρηματοδότησης που θα διατεθεί ειδικά για το συγκεκριμένο εγχείρημα. Ο υπουργός Ενέργειας και Φυσικών Πόρων, Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ, είχε στο παρελθόν αναφερθεί σε συνολικές επενδύσεις ύψους 600 εκατομμυρίων δολαρίων για τρία έργα στην ευρύτερη περιοχή του Εσκίσεχιρ.

Αμφισβητήσεις και πολιτική αντιπαράθεση

Η στρατηγική σημασία του κοιτάσματος δεν αναιρεί τις αμφιβολίες που έχουν εκφραστεί σχετικά με την ακρίβεια των αποθεμάτων. Σε εργαστήριο που διοργάνωσε το Επιμελητήριο Μηχανικών Μεταλλείων στα τέλη του προηγούμενου έτους, διατυπώθηκαν επιφυλάξεις για την έλλειψη διαφάνειας στη διαδικασία ανάπτυξης των σπάνιων γαιών, θέτοντας εν αμφιβόλω τον αριθμό των 694 εκατομμυρίων τόνων. Η τοποθεσία παρουσιάζεται από την Άγκυρα ως η δεύτερη μεγαλύτερη συγκέντρωση κοιτασμάτων σπάνιων γαιών στον κόσμο, μετά την Κίνα, γεγονός που προσδίδει ιδιαίτερη γεωπολιτική βαρύτητα στο εγχείρημα.

Το έργο έχει προκαλέσει έντονη πολιτική αντιπαράθεση και εντός της τουρκικής εθνοσυνέλευσης. Ο βουλευτής του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος, Ντενίζ Γιαβουζγιλμάζ, έχει κατηγορήσει την κυβέρνηση ότι ουσιαστικά παραδίδει το δεύτερο μεγαλύτερο κοίτασμα σπάνιων γαιών στον κόσμο στην Κίνα. Ο ίδιος έχει τονίσει ότι η στρατηγική αξία των σπάνιων γαιών υπερβαίνει ακόμη και εκείνη του χρυσού και των διαμαντιών. Από την πλευρά της, η Eti Maden έχει διαψεύσει κατηγορηματικά την ύπαρξη οποιασδήποτε μυστικής συμφωνίας με κινεζική μεταλλευτική εταιρεία, διαμηνύοντας ότι δεν έχει συναφθεί καμία τέτοια συμφωνία.