Επιβράδυνση της πτώσης γεννήσεων στην Ελλάδα το 2026

Η δημογραφική εικόνα της Ελλάδας παρουσιάζει μια αξιοσημείωτη μεταβολή κατά το πρώτο οκτάμηνο του 2026, καθώς ο ρυθμός μείωσης των γεννήσεων εμφανίζει σημαντική επιβράδυνση, σύμφωνα με τα στοιχεία των ληξιαρχικών πράξεων του υπουργείου Εσωτερικών. Η εξέλιξη αυτή, αν και δεν ανατρέπει την πτωτική τάση των τελευταίων ετών, αποτελεί μια πρώτη ένδειξη ότι οι πολιτικές στήριξης της οικογένειας ενδέχεται να αρχίζουν να αποδίδουν καρπούς, εγείροντας παράλληλα ερωτήματα για τη βιωσιμότητα της τάσης.

Στοιχεία γεννήσεων: Μια προσεκτική ανάγνωση

Από τον Ιανουάριο έως και τον Αύγουστο του 2026, καταγράφηκαν συνολικά 43.339 γεννήσεις. Με απλή αναγωγή στο σύνολο του έτους, εκτιμάται ότι ο αριθμός θα διαμορφωθεί περίπου στις 65.000. Ωστόσο, η τελική επίδοση ενδέχεται να είναι ελαφρώς υψηλότερη, καθώς ο Δεκέμβριος καταγράφει διαχρονικά περισσότερες γεννήσεις από τον μέσο μηνιαίο ρυθμό. Ο αριθμός αυτός αναμένεται να παραμείνει χαμηλότερος από εκείνον του 2025, όταν είχαν καταγραφεί 66.532 γεννήσεις, αλλά η ετήσια υποχώρηση φαίνεται να είναι αισθητά μικρότερη συγκριτικά με τα προηγούμενα χρόνια.

Η ιστορική αναδρομή στα στοιχεία των ληξιαρχείων αποκαλύπτει μια σταθερή πτωτική πορεία μετά την πανδημία. Ενδεικτικά, το 2021 καταγράφηκαν 86.390 γεννήσεις, το 2022 ο αριθμός μειώθηκε στις 77.106, το 2023 στις 72.244, το 2024 στις 69.675 και το 2025 στις 66.532. Η τάση αυτή έρχεται μετά την αύξηση που είχε μεσολαβήσει από τα χαμηλά επίπεδα του 2013, όταν είχαν καταγραφεί 64.568 γεννήσεις. Εφόσον ο ρυθμός του πρώτου οκταμήνου διατηρηθεί μέχρι το τέλος του 2026 και δεν αποδειχθεί συγκυριακός, η ετήσια μείωση εκτιμάται ότι θα περιοριστεί περίπου στις 1.500 γεννήσεις, έναντι απωλειών που ξεπερνούσαν τις 3.000 ετησίως κατά την προηγούμενη τριετία.

Τα στοιχεία των ληξιαρχείων αποτελούν διοικητικά δεδομένα και όχι ολοκληρωμένη δημογραφική μελέτη. Ωστόσο, προσφέρουν μια πρώτη ένδειξη για την εξέλιξη της γεννητικότητας και αξιοποιούνται στη χάραξη και την αξιολόγηση των πολιτικών στήριξης της οικογένειας. Η ερμηνεία τους απαιτεί προσοχή, καθώς παράγοντες όπως η οικονομική συγκυρία, η αγορά εργασίας και οι κοινωνικές αντιλήψεις επηρεάζουν καθοριστικά τις αποφάσεις των νέων ζευγαριών.

Η αξιολόγηση των ειδικών και οι πολιτικές στήριξης

Η γενική γραμματέας της Ανώτατης Συνομοσπονδίας Πολυτέκνων Ελλάδος, Δήμητρα-Ινές Αγγελή, χαρακτηρίζει τη μείωση κατά περίπου 50% του ρυθμού υποχώρησης των γεννήσεων «εξαιρετικά θετική εξέλιξη». Όπως αναφέρει, η τάση συνδέεται με τα οικονομικά, εργασιακά και κοινωνικά μέτρα για τη στήριξη της οικογένειας. Εκτιμά, παράλληλα, ότι η συνέχισή τους μπορεί να ενισχύσει την εμπιστοσύνη των νέων ζευγαριών και να δημιουργήσει προϋποθέσεις σταδιακής αντιμετώπισης του δημογραφικού προβλήματος.

Από το 2019 έως το 2025 εφαρμόστηκε σειρά παρεμβάσεων, μεταξύ των οποίων το επίδομα γέννησης, η ενίσχυση των vouchers για βρεφονηπιακούς σταθμούς, οι «Νταντάδες της Γειτονιάς», η εννεάμηνη άδεια μητρότητας, η άδεια πατρότητας, η γονική άδεια, οι φορολογικές ελαφρύνσεις ανάλογα με τον αριθμό των παιδιών και τα ευνοϊκότερα στεγαστικά κριτήρια για τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες. Οι παρεμβάσεις αυτές, σύμφωνα με την κ. Αγγελή, έχουν αρχίσει να διαμορφώνουν ένα πιο φιλικό περιβάλλον για τις οικογένειες, αν και απαιτούνται περαιτέρω τολμηρά βήματα.

Νέα φορολογικά κίνητρα για τρίτεκνους

Το νέο πακέτο μέτρων που ανακοινώθηκε στη ΔΕΘ μεταφέρει το βάρος από τις εφάπαξ ενισχύσεις σε μονιμότερες φορολογικές και οικονομικές ελαφρύνσεις. Για τις τρίτεκνες οικογένειες προβλέπεται μηδενισμός ή δραστική μείωση του φόρου για εισοδήματα που αποκτώνται από την 1η Ιανουαρίου 2027. Στην πράξη, το αφορολόγητο για μια οικογένεια με τρία παιδιά αυξάνεται κατά 11.000 ευρώ.

Ενδεικτικά, τρίτεκνος με ετήσιο εισόδημα 20.000 ευρώ, ο οποίος με το προηγούμενο καθεστώς κατέβαλλε φόρο 620 ευρώ, δεν θα πληρώνει πλέον φόρο. Αντίστοιχα, ελεύθερος επαγγελματίας με τρία παιδιά και εισόδημα 15.000 ευρώ θα έχει όφελος 1.350 ευρώ. Για τρίτεκνο μισθωτό με ετήσιο εισόδημα 30.000 ευρώ, ο φόρος προβλέπεται να μειωθεί από τα 2.820 στα 1.020 ευρώ, με ετήσιο όφελος 1.800 ευρώ. Η ελάφρυνση θα αποτυπώνεται κάθε μήνα στη μισθοδοσία μισθωτών και συνταξιούχων, ενώ οι ελεύθεροι επαγγελματίες και οι αγρότες θα τη διαπιστώνουν κατά την εκκαθάριση της φορολογικής δήλωσης.

Επίδομα γέννησης: Κλιμακωτή αύξηση για πολύτεκνες οικογένειες

Για τις πολύτεκνες οικογένειες προβλέπεται μεγαλύτερη ενίσχυση μέσω της κλιμακωτής αύξησης του επιδόματος γέννησης από το τέταρτο παιδί και μετά. Μέχρι σήμερα το επίδομα διαμορφωνόταν ως εξής: 2.400 ευρώ για το πρώτο παιδί, 2.700 ευρώ για το δεύτερο, 3.000 ευρώ για το τρίτο και 3.500 ευρώ για το τέταρτο και κάθε επόμενο παιδί. Με τη νέα ρύθμιση θα ανέρχεται σε 4.500 ευρώ για το τέταρτο παιδί, 5.500 ευρώ για το πέμπτο, 6.500 ευρώ για το έκτο και 7.500 ευρώ για το έβδομο, με αντίστοιχη προσαύξηση για κάθε επόμενο παιδί.

Ενδεικτικά, οικογένεια στην Καβάλα που απέκτησε το 14ο παιδί της τον Ιούλιο δικαιούται επίδομα 14.500 ευρώ. Η πρόσθετη ενίσχυση των 11.000 ευρώ προβλέπεται να καταβληθεί αναδρομικά. Η κλιμακωτή αυτή αύξηση στοχεύει στην ουσιαστική στήριξη των πολύτεκνων οικογενειών, οι οποίες αντιμετωπίζουν αυξημένες ανάγκες.

Επενδυτικός λογαριασμός για κάθε παιδί

Σχεδιάζεται επίσης η θεσμοθέτηση ειδικού επενδυτικού λογαριασμού, τον οποίο οι γονείς θα μπορούν να ανοίγουν μέσα στα δύο πρώτα χρόνια από τη γέννηση του παιδιού. Η Πολιτεία θα καταθέτει ποσό ίσο με την ετήσια εισφορά του γονέα, με ανώτατο όριο τα 1.200 ευρώ τον χρόνο, έως τη συμπλήρωση του 18ου έτους της ηλικίας του παιδιού. Στο παράδειγμα παιδιού που γεννήθηκε το 2026 και για το οποίο ανοίγεται λογαριασμός το 2027, το συνολικό ποσό στα 18 του χρόνια υπολογίζεται σε 49.304 ευρώ. Από αυτά, τα 24.652 ευρώ θα προέρχονται από την κρατική συνεισφορά. Το μέτρο αυτό αποσκοπεί στη δημιουργία μακροπρόθεσμης οικονομικής ασφάλειας για τα παιδιά και στην ενίσχυση της αποταμίευσης.

Νέα στεγαστικά κίνητρα

Στο στεγαστικό πεδίο διευρύνονται τα φορολογικά κίνητρα για τους ιδιοκτήτες που διαθέτουν κενές κατοικίες σε μακροχρόνια μίσθωση. Για τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες, το όριο των 120 τετραγωνικών μέτρων θα αυξάνεται κατά 20 τετραγωνικά για κάθε εξαρτώμενο παιδί πέραν των δύο. Στόχος είναι να λαμβάνονται υπόψη οι αυξημένες στεγαστικές ανάγκες των μεγαλύτερων νοικοκυριών. Παράλληλα, στο νέο πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙΙ» προβλέπεται να ισχύσουν προνομιακοί όροι ένταξης για τα μέλη πολύτεκνων οικογενειών. Τα κίνητρα αυτά αναμένεται να διευκολύνουν την πρόσβαση σε ποιοτική στέγαση και να μειώσουν το κόστος διαβίωσης για τις οικογένειες.

Η επόμενη δοκιμασία

Το κρίσιμο ερώτημα παραμένει εάν οι νέες ρυθμίσεις μπορούν να επηρεάσουν τις αποφάσεις των νέων ζευγαριών για την απόκτηση παιδιών ή εάν θα λειτουργήσουν κυρίως ως ανακούφιση για τις οικογένειες που έχουν ήδη δημιουργηθεί. «Το δημογραφικό ζήτημα είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την οικονομία, την αγορά εργασίας και τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος», επισημαίνει η κ. Αγγελή. Όπως τονίζει, για την ανατροπή του πληθυσμιακού ελλείμματος απαιτούνται τολμηρότερα βήματα και ένα ολοκληρωμένο «Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Οικογένεια», με τις οικογενειακές πολιτικές να αντιμετωπίζονται ως επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο και όχι μόνο ως μέτρα πρόνοιας κατά της φτώχειας. Η αποτελεσματικότητα των μέτρων θα κριθεί μακροπρόθεσμα, καθώς οι δημογραφικές τάσεις επηρεάζονται από πολλαπλούς παράγοντες και απαιτούν συνεχή παρακολούθηση και προσαρμογή.