Έρευνα SPAK για επένδυση Κούσνερ στην Αλβανία

Η Ειδική Εισαγγελία κατά της Διαφθοράς της Αλβανίας (SPAK) έχει θέσει στο μικροσκόπιό της ένα φιλόδοξο τουριστικό σχέδιο που συνδέεται με τον Τζάρεντ Κούσνερ, σύζυγο της Ιβάνκα Τραμπ και γαμπρό του πρώην προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ. Η έρευνα επικεντρώνεται σε αμφιλεγόμενες νομοθετικές ρυθμίσεις και μεταβολές στο καθεστώς ιδιοκτησίας γης που πραγματοποιήθηκαν το 2024, οι οποίες, σύμφωνα με τις αρχές, άνοιξαν τον δρόμο για την ανάπτυξη του έργου σε μια εξαιρετικά ευαίσθητη περιβαλλοντικά περιοχή.

Το επενδυτικό σχέδιο, το οποίο προωθεί η εταιρεία Affinity Partners, όπου ο Κούσνερ ηγείται, περιλαμβάνει την αξιοποίηση του ακατοίκητου νησιού Σάζαν (Sazan) στην Αδριατική Θάλασσα, καθώς και αρκετές εκατοντάδες εκτάρια από το Προστατευόμενο Τοπίο Vjosa-Narta. Πρόκειται για μια παράκτια υγροτοπική ζώνη μοναδικής οικολογικής αξίας, η οποία αποτελεί καταφύγιο για φλαμίνγκο, μεσογειακές φώκιες και σημαντικές περιοχές ωοτοκίας για θαλάσσιες χελώνες. Η προστασία της περιοχής είχε τεθεί στο επίκεντρο περιβαλλοντικών οργανώσεων, οι οποίες εκφράζουν έντονη ανησυχία για τις επιπτώσεις της τουριστικής ανάπτυξης.

Η SPAK, ένας θεσμός που δημιουργήθηκε το 2019 με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των Ηνωμένων Πολιτειών, στο πλαίσιο της ευρείας μεταρρύθμισης της αλβανικής δικαιοσύνης, λειτουργεί ανεξάρτητα από το εθνικό δικαστικό σύστημα. Έχει ήδη στο ενεργητικό της σημαντικές έρευνες και καταδίκες υψηλόβαθμων αξιωματούχων και από τα δύο πολιτικά στρατόπεδα, γεγονός που την καθιστά, σύμφωνα με ανεξάρτητες δημοσκοπήσεις, τον πιο αξιόπιστο θεσμό της χώρας. Η επιβεβαίωση της έναρξης της έρευνας ήρθε τη Δευτέρα, εν μέσω κλιμακούμενων αντιδράσεων.

Ο Κούσνερ, ο οποίος εκτός από επικεφαλής της επενδυτικής εταιρείας με χαρτοφυλάκιο ακινήτων δισεκατομμυρίων δολαρίων, διατελεί και ειδικός απεσταλμένος του Τραμπ για την ειρήνη, συμμετέχοντας σε διαπραγματεύσεις για τη Γάζα, το Ιράν και την Ουκρανία. Η διπλή αυτή ιδιότητα έχει προκαλέσει επικρίσεις, με πολλούς να θέτουν ζητήματα σύγκρουσης συμφερόντων μεταξύ των επιχειρηματικών του δραστηριοτήτων και του πολιτικού του ρόλου. Τον Αύγουστο του 2024, η Affinity Partners παρουσίασε τα σχέδια για τη μετατροπή της περιοχής σε ένα πολυτελές θέρετρο, ενώ στις αρχές του 2026, ο Κούσνερ και η σύζυγός του επισκέφθηκαν την περιοχή.

Ο πρωθυπουργός της Αλβανίας, Έντι Ράμα, σε πρόσφατη συνέντευξή του, επιβεβαίωσε ότι οι διαπραγματεύσεις μεταξύ της κυβέρνησης και του Κούσνερ βρίσκονται σε εξέλιξη. Το συμφωνηθέν πλαίσιο προβλέπει τη δημιουργία 10.000 ξενοδοχειακών κλινών, ένα έργο τεράστιας κλίμακας. Μιλώντας ενώπιον των Αλβανών βουλευτών, ο Ράμα αρνήθηκε κατηγορηματικά ότι το έργο παραβιάζει το καθεστώς προστασίας της περιοχής, τονίζοντας ότι η τελική πρόταση δεν έχει ακόμη κατατεθεί και η περιβαλλοντική μελέτη δεν έχει ολοκληρωθεί.

Βίαιες συγκρούσεις και κοινωνικές αντιδράσεις

Οι αντιδράσεις των πολιτών και των περιβαλλοντικών οργανώσεων κορυφώθηκαν στα τέλη Μαΐου, όταν οι επενδυτές τοποθέτησαν συρματοπλέγματα με αγκαθωτό σύρμα στην περιοχή Ζβερνέτς, στη νότια Αλβανία, αποκλείοντας ουσιαστικά την πρόσβαση σε κατοίκους και τουρίστες. Το γεγονός αυτό πυροδότησε ένα κύμα διαμαρτυριών, με αποκορύφωμα τη συγκέντρωση διαδηλωτών έξω από κυβερνητικά κτίρια την Κυριακή το βράδυ, όπου ζήτησαν τον άμεσο τερματισμό του έργου, την προστασία του περιβάλλοντος και ακόμη και την παραίτηση του πρωθυπουργού.

Η κατάσταση έλαβε ακόμη πιο σοβαρή τροπή όταν κυκλοφόρησε βίντεο από τις διαδηλώσεις του Σαββάτου, το οποίο αποκάλυψε ιδιωτικούς φρουρούς ασφαλείας να επιτίθενται σε έναν διαδηλωτή, να τον σέρνουν προς έναν γκρεμό και να απειλούν άλλους. Το περιστατικό αυτό οδήγησε σε άμεσες κινήσεις από τις αλβανικές αρχές: αφαιρέθηκαν οι άδειες λειτουργίας δύο εταιρειών ιδιωτικής ασφάλειας, ένας φρουρός συνελήφθη, ενώ περίπου 15 διαδηλωτές αντιμετωπίζουν κατηγορίες. Παράλληλα, ο επικεφαλής της τοπικής αστυνομίας απομακρύνθηκε από τα καθήκοντά του.

Ο πρωθυπουργός Ράμα, υπερασπιζόμενος το έργο, δήλωσε χαρακτηριστικά: "Θέλω να κάνω την Αλβανία έναν ελκυστικό προορισμό στην περιοχή και αυτό το έργο είναι μέρος αυτής της προσπάθειας". Η δήλωση αυτή έρχεται σε μια περίοδο που η Αλβανία επιδιώκει την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση έως το 2030, έχοντας ήδη ανοίξει όλα τα διαπραγματευτικά κεφάλαια. Οι ηγέτες της ΕΕ αναμένεται να συναντηθούν την Παρασκευή στο Μαυροβούνιο για να συζητήσουν τη διεύρυνση της Ένωσης προς τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η επενδυτική εταιρεία του Κούσνερ είχε προηγουμένως εγκαταλείψει ένα μεγάλο αναπτυξιακό έργο στη Σερβία το 2025, μετά από έντονες αντιδράσεις και έρευνες από τις τοπικές αρχές κατά της διαφθοράς, γεγονός που προσθέτει μια ακόμη διάσταση στην τρέχουσα υπόθεση.