Εργατικές διαφορές: Ρεκόρ επίλυσης το 2025

Περισσότερες από τις μισές εργατικές διαφορές που εξετάστηκαν το 2025 από την Ανεξάρτητη Αρχή Επιθεώρησης Εργασίας οδηγήθηκαν σε επίλυση μέσω της διαδικασίας μεσολάβησης, σύμφωνα με την ετήσια έκθεση απολογισμού. Συνολικά, 6.372 υποθέσεις διευθετήθηκαν, ενώ ποσό ύψους 7,98 εκατ. ευρώ καταβλήθηκε σε εργαζόμενους από εργοδότες μετά την παρέμβαση των υπηρεσιών.

Η συγκεκριμένη επίδοση αποτελεί την υψηλότερη της τελευταίας πενταετίας, τόσο ως προς τον αριθμό των υποθέσεων που έκλεισαν με επίλυση όσο και ως προς τα ποσά που καταβλήθηκαν στους εργαζόμενους. Τα στοιχεία αποτυπώνουν αυξημένη προσφυγή των εργαζομένων στον εξωδικαστικό μηχανισμό, σε μια περίοδο κατά την οποία οι παραβιάσεις της εργατικής νομοθεσίας παραμένουν έντονο κοινωνικό και οικονομικό ζήτημα.

Το 2025 οι εργατικές διαφορές ανήλθαν σε 11.354, έναντι 10.099 το 2024, 7.256 το 2023, 9.956 το 2022 και 7.711 το 2021. Η αύξηση του αριθμού των υποθέσεων δείχνει ότι μεγάλος αριθμός εργαζομένων εξακολουθεί να αντιμετωπίζει προβλήματα με δεδουλευμένα, άδειες, επιδόματα και όρους εργασίας, καταφεύγοντας στην Επιθεώρηση Εργασίας για την προστασία των δικαιωμάτων του.

Ως προς την έκβαση των υποθέσεων, το 56,12%, δηλαδή 6.372 εργατικές διαφορές, επιλύθηκε μετά την παρέμβαση της Επιθεώρησης Εργασιακών Σχέσεων. Το 18,74%, που αντιστοιχεί σε 2.128 υποθέσεις, ματαιώθηκε λόγω μη προσέλευσης των ενδιαφερόμενων μερών, ενώ το 25,14%, δηλαδή 2.854 υποθέσεις, παραπέμφθηκε στα δικαστήρια.

Οι ματαιώσεις αποδίδονται σε μεγάλο βαθμό σε ανακλήσεις δηλώσεων έπειτα από συμφωνία των μερών πριν από τη συζήτηση της υπόθεσης. Το στοιχείο αυτό αναδεικνύει τη λειτουργία του εξωδικαστικού μηχανισμού ήδη από τα πρώτα στάδια της διαδικασίας, καθώς η προοπτική εξέτασης από την Επιθεώρηση Εργασίας συχνά οδηγεί σε συμβιβασμό πριν από την τριμερή συνάντηση.

Παράλληλα, οι Υπηρεσίες Εργασιακών Σχέσεων υπέβαλαν το 2025 549 μηνύσεις ή μηνυτήριες αναφορές προς τον αρμόδιο Εισαγγελέα Πρωτοδικών για παραβάσεις της εργατικής νομοθεσίας που διαπιστώθηκαν κατά την εξέταση εργατικών διαφορών.

Σε βάθος πενταετίας, οι επιλυθείσες εργατικές διαφορές μέσω της μεσολάβησης της Επιθεώρησης Εργασίας διαμορφώθηκαν σε 6.372 το 2025, 5.698 το 2024, 3.849 το 2023, 5.054 το 2022 και 3.937 το 2021. Αντίστοιχα, τα ποσά που καταβλήθηκαν στους εργαζόμενους ανήλθαν σε 7.984.926 ευρώ το 2025, 7.209.528 ευρώ το 2024, 4.696.939 ευρώ το 2023, 6.481.125 ευρώ το 2022 και 5.146.270 ευρώ το 2021.

Αρμόδια στελέχη της Ανεξάρτητης Αρχής επισημαίνουν ότι τα στοιχεία επιβεβαιώνουν την αποτελεσματικότητα της Επιθεώρησης Εργασίας στην εξωδικαστική επίλυση διαφορών και στην καταβολή οφειλόμενων ποσών προς εργαζόμενους. Η εικόνα, ωστόσο, φωτίζει ταυτόχρονα το εύρος των εκκρεμοτήτων στην αγορά εργασίας και την ανάγκη ουσιαστικής συμμόρφωσης των εργοδοτών με τη νομοθεσία.

Εστίαση και λιανικό εμπόριο στην κορυφή των υποθέσεων

Η κατανομή των εργατικών διαφορών ανά κλάδο οικονομικής δραστηριότητας δείχνει ότι η εστίαση βρίσκεται στην πρώτη θέση. Οι δραστηριότητες υπηρεσιών εστίασης συγκέντρωσαν 2.215 εργατικές διαφορές, αριθμός που αποτυπώνει τη διαχρονική πίεση στον συγκεκριμένο κλάδο, όπου η ένταση εργασίας, η εποχικότητα και οι ευέλικτες μορφές απασχόλησης δημιουργούν συχνά πεδία σύγκρουσης.

Ακολουθεί το λιανικό εμπόριο, εκτός από το εμπόριο μηχανοκίνητων οχημάτων και μοτοσικλετών, με 1.894 υποθέσεις. Σημαντικός αριθμός εργατικών διαφορών καταγράφηκε επίσης στα καταλύματα, με 854 υποθέσεις, στο χονδρικό εμπόριο, εκτός από το εμπόριο μηχανοκίνητων οχημάτων και μοτοσικλετών, με 704 υποθέσεις, καθώς και στις δραστηριότητες παροχής προστασίας και έρευνας, με 612.

Στη βιομηχανία τροφίμων καταγράφηκαν 459 εργατικές διαφορές, στις χερσαίες μεταφορές και στις μεταφορές μέσω αγωγών 447, ενώ στις λοιπές δραστηριότητες παροχής προσωπικών υπηρεσιών 418. Στις δραστηριότητες παροχής υπηρεσιών σε κτίρια και εξωτερικούς χώρους καταγράφηκαν 369 υποθέσεις, στις κατασκευές κτιρίων 319, στις δραστηριότητες ανθρώπινης υγείας 198 και στις πλωτές μεταφορές 151.

Το χονδρικό και λιανικό εμπόριο, μαζί με την επισκευή μηχανοκίνητων οχημάτων και μοτοσικλετών, συγκέντρωσε 150 εργατικές διαφορές, ενώ η εκπαίδευση 148. Οι λοιποί κλάδοι συγκέντρωσαν συνολικά 2.416 υποθέσεις, επιβεβαιώνοντας ότι τα προβλήματα στις εργασιακές σχέσεις απλώνονται σε ευρύ φάσμα της οικονομικής δραστηριότητας.

Ως προς τα αίτια των διαφορών, η καθυστέρηση ή η μη καταβολή δεδουλευμένων αποδοχών κυριαρχεί με ποσοστό 62,44%. Το 13,37% αφορά μη καταβολή άδειας και επιδόματος άδειας, το 6,60% καταγγελίες σύμβασης εργασίας, το 6,54% μη καταβολή επιδομάτων εορτών και το 3,54% υπέρβαση του νόμιμου ωραρίου.

Θέματα ισότητας αντιστοιχούν στο 0,36% των υποθέσεων, ενώ το 7,14% αφορά άλλα αίτια. Η κυριαρχία των δεδουλευμένων στα αιτήματα εργατικών διαφορών δείχνει ότι η βασική σύγκρουση στην αγορά εργασίας εξακολουθεί να αφορά το αυτονόητο: την πληρωμή της εργασίας που έχει ήδη παρασχεθεί.

Πώς λειτουργεί η διαδικασία μεσολάβησης

Σύμφωνα με αρμόδια στελέχη της Ανεξάρτητης Αρχής, η αποτελεσματικότητα της Επιθεώρησης Εργασίας συνδέεται με τη θεσμοθετημένη διαδικασία μεσολάβησης, η οποία δίνει στους εργαζόμενους τη δυνατότητα να διεκδικήσουν τα δικαιώματά τους χωρίς άμεση προσφυγή στη Δικαιοσύνη και χωρίς τις καθυστερήσεις που συνήθως συνεπάγεται η δικαστική οδός.

Η διαδικασία αρχίζει με την κατάθεση αίτησης από τον ενδιαφερόμενο στο αρμόδιο Τμήμα Επιθεώρησης Εργασιακών Σχέσεων. Η αρμοδιότητα του τμήματος προσδιορίζεται με βάση τη διεύθυνση της επιχείρησης στην οποία εργάζεται ή εργαζόταν ο εργαζόμενος. Η αίτηση περιλαμβάνει τα στοιχεία των δύο πλευρών και τα ζητήματα που αποτελούν το αντικείμενο της εργατικής διαφοράς.

Στη συνέχεια ορίζεται ημερομηνία και ώρα για την τριμερή συνάντηση, η οποία πραγματοποιείται στα γραφεία του αρμόδιου τμήματος. Ο αιτών ενημερώνεται επιτόπου, ενώ η πρόσκληση προς το άλλο μέρος αποστέλλεται με κάθε πρόσφορο μέσο, όπως ταχυδρομείο, ηλεκτρονικό μήνυμα ή κοινοποίηση στον λογαριασμό του εργοδότη στη διαδικτυακή πύλη της Επιθεώρησης Εργασίας, πάντοτε με αποδεικτικό επίδοσης.

Κατά τη συζήτηση παρίστανται ο Επιθεωρητής, ο εργοδότης και ο εργαζόμενος, είτε αυτοπροσώπως είτε μέσω εξουσιοδοτημένου εκπροσώπου. Μπορούν επίσης να παρίστανται οι νομικοί σύμβουλοι των μερών, όταν αυτό κρίνεται απαραίτητο. Η διαδικασία δεν προβλέπει παρουσία και εξέταση τρίτων προσώπων ως μαρτύρων.

Κάθε ενδιαφερόμενο μέρος μπορεί να εκπροσωπηθεί από έως πέντε πρόσωπα, πέραν των νομικών συμβούλων. Σε αυτά μπορούν να περιλαμβάνονται εκπρόσωποι πρωτοβάθμιων ή δευτεροβάθμιων συνδικαλιστικών οργανώσεων, ομοιοεπαγγελματικών οργανώσεων, Εργατικών Κέντρων ή της ΓΣΕΕ εκ μέρους των εργαζομένων, καθώς και εκπρόσωποι συνδικαλιστικών οργανώσεων από την πλευρά του εργοδότη, με την προσκόμιση των αναγκαίων νομιμοποιητικών εγγράφων.

Σε υποθέσεις που αφορούν την προστασία της μητρότητας, την ίση μεταχείριση ανδρών και γυναικών, την ίση μεταχείριση ανεξαρτήτως φυλετικής ή εθνοτικής καταγωγής, θρησκευτικών ή άλλων πεποιθήσεων, αναπηρίας ή χρόνιας πάθησης, ηλικίας, οικογενειακής ή κοινωνικής κατάστασης, σεξουαλικού προσανατολισμού, ταυτότητας ή χαρακτηριστικών φύλου, καθώς και σε ζητήματα βίας και παρενόχλησης στον χώρο εργασίας, μπορεί να συμμετάσχει εκπρόσωπος του Συνηγόρου του Πολίτη, μετά από ενημέρωση της Επιθεώρησης Εργασίας.

Η διαδικασία μπορεί επίσης να υποστηριχθεί από διερμηνέα νοηματικής γλώσσας της Ομοσπονδίας Κωφών Ελλάδος για κωφά ή βαρήκοα άτομα, καθώς και από μεταφραστή για αλλοδαπά πρόσωπα. Με αυτόν τον τρόπο διασφαλίζεται η ουσιαστική συμμετοχή όλων των εμπλεκομένων στη διαδικασία.

Η συζήτηση διεξάγεται διά ζώσης και ο Επιθεωρητής διευθύνει τη διαδικασία, δίνοντας τον λόγο στα μέρη και φροντίζοντας για την ομαλή εξέλιξή της. Καταγράφονται οι απόψεις και των δύο πλευρών, εξετάζονται έγγραφα, παραστατικά και αποδεικτικά στοιχεία, με σκοπό την επίλυση της διαφοράς ή την επίτευξη συμβιβασμού.

Εάν ένα από τα μέρη απουσιάσει χωρίς εύλογη αιτία, ο Επιθεωρητής καταγράφει τις απόψεις του παρόντος μέρους. Σε περίπτωση αδικαιολόγητης απουσίας, θεσπίζεται μαχητό τεκμήριο υπέρ της αλήθειας των πραγματικών ισχυρισμών του μέρους που παρέστη.

Μετά τη συζήτηση, ο Επιθεωρητής, αφού λάβει υπόψη τις απόψεις των μερών και ελέγξει τα στοιχεία που προσκομίστηκαν, υποχρεούται να εκδώσει πόρισμα μέσα σε μία εβδομάδα. Μπορεί επίσης να ορίσει προθεσμία, έως μία εβδομάδα, ώστε η διαφορά να λυθεί σύμφωνα με τις υποδείξεις του.

Αν τα μέρη συμμορφωθούν, συντάσσεται νέο πρακτικό και η εργατική διαφορά αρχειοθετείται. Αν η προθεσμία παρέλθει χωρίς αποτέλεσμα, ο Επιθεωρητής συντάσσει το πόρισμά του εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας. Τα μέρη ή οι νόμιμα εξουσιοδοτημένοι εκπρόσωποί τους μπορούν να λάβουν αντίγραφο του πορίσματος και των συνημμένων εγγράφων.

Όταν διαπιστώνονται παραβάσεις της εργατικής νομοθεσίας, ο Επιθεωρητής έχει τη δυνατότητα επιβολής διοικητικών κυρώσεων. Εφόσον οι παραβάσεις συνιστούν ποινικά αδικήματα, υποβάλλεται μήνυση ή μηνυτήρια αναφορά στον αρμόδιο Εισαγγελέα.

Εάν ο εργαζόμενος επιθυμεί την ποινική δίωξη του εργοδότη, μπορεί να υποβάλει υπεύθυνη δήλωση στην υπηρεσία, με την οποία δηλώνει ως παθών την επιθυμία του για άσκηση ποινικής δίωξης. Η δήλωση αυτή διαβιβάζεται στον Εισαγγελέα, ολοκληρώνοντας το θεσμικό σκέλος της διαδικασίας.

Τα στοιχεία του 2025 αναδεικνύουν τη χρησιμότητα της Επιθεώρησης Εργασίας ως μηχανισμού άμεσης παρέμβασης στις εργασιακές διαφορές. Ταυτόχρονα, όμως, υπενθυμίζουν ότι χιλιάδες εργαζόμενοι εξακολουθούν να χρειάζονται θεσμική προστασία για ζητήματα που θα έπρεπε να θεωρούνται αυτονόητα: την καταβολή των δεδουλευμένων, την τήρηση του ωραρίου, την πληρωμή των επιδομάτων και τον σεβασμό της εργατικής νομοθεσίας.