Ερντογάν: Εντολή για επαναλειτουργία της Σχολής της Χάλκης

Σε μια εξέλιξη που αναμένεται να επηρεάσει τις διμερείς σχέσεις και τη θρησκευτική διπλωματία, ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έδωσε εντολή την Κυριακή για την επανέναρξη των συνομιλιών σχετικά με την επαναλειτουργία της ιστορικής Ορθόδοξης Θεολογικής Σχολής της Χάλκης. Η κίνηση αυτή έρχεται σε μια κρίσιμη χρονική συγκυρία, καθώς ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ αναμένεται να επισκεφθεί την Άγκυρα τον επόμενο μήνα για τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ, με το ζήτημα να έχει τεθεί από τον ίδιο τον Τραμπ κατά τη διάρκεια προηγούμενων συνομιλιών τους στην Ουάσινγκτον.

Η Θεολογική Σχολή της Χάλκης, η οποία ιδρύθηκε το 1844 και αποτέλεσε επί δεκαετίες τον πνευματικό φάρο της Ανατολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, παραμένει κλειστή από το 1971, όταν το τουρκικό κράτος προχώρησε στη διακοπή της λειτουργίας της. Ως η κύρια θεολογική σχολή του Οικουμενικού Πατριαρχείου, υπήρξε το εκπαιδευτικό ίδρυμα που ανέδειξε γενιές ορθόδοξων κληρικών, συμπεριλαμβανομένου του σημερινού Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου, ο οποίος έχει την έδρα του στην Κωνσταντινούπολη. Το κλείσιμό της το 1971 ήρθε μετά από απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου της Τουρκίας, το οποίο έκρινε ότι τα ιδιωτικά ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης οφείλουν να συνδέονται με κρατικά πανεπιστήμια, μια προϋπόθεση που το Πατριαρχείο απέρριψε κατηγορηματικά.

Ο ρόλος της διεθνούς πίεσης και η νέα φάση των διαπραγματεύσεων

Η μουσουλμανική και κοσμική Τουρκία βρίσκεται εδώ και δεκαετίες υπό την πίεση της Ελλάδας, των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την επαναλειτουργία της σχολής, η οποία βρίσκεται στο νησί Χεϊμπελιάδα, κοντά στην Κωνσταντινούπολη. Ο Μητροπολίτης Χαλκηδόνας Εμμανουήλ, η μητρόπολη του οποίου καλύπτει την περιοχή της Κωνσταντινούπολης, επιβεβαίωσε ότι το ζήτημα έχει εισέλθει σε μια "νέα φάση". Αυτό συνέβη αφού ο Ερντογάν έδωσε εντολή στην αρμόδια αρχή της Τουρκίας για την τριτοβάθμια εκπαίδευση να συνεχίσει τις συζητήσεις με την επιτροπή του Πατριαρχείου, σηματοδοτώντας μια θεσμική κινητοποίηση που είχε εκλείψει για πολλά χρόνια.

Παρά την αισιοδοξία που εκφράζεται, δεν υπάρχει ακόμη συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για την επαναλειτουργία της σχολής. Ο Μητροπολίτης Εμμανουήλ, με μια χαρακτηριστική δήλωση, ανέφερε: "Για το Πατριαρχείο, μετά από δεκαετίες αδράνειας, το νερό μπήκε στη γούρνα", υποδηλώνοντας ότι οι θεσμικές διαδικασίες έχουν πλέον τεθεί σε κίνηση. Ωστόσο, ο ίδιος διευκρίνισε ότι και οι δύο πλευρές καλούνται να ολοκληρώσουν τις εργασίες ανακαίνισης του συγκροτήματος κτιρίων, ενώ παράλληλα πρέπει να καταλήξουν σε συμφωνία σχετικά με το νομικό και εκπαιδευτικό πλαίσιο λειτουργίας του ιδρύματος. Η διαδικασία αυτή αναμένεται να είναι σύνθετη, καθώς απαιτείται η εναρμόνιση των εκκλησιαστικών αναγκών με τα τουρκικά εκπαιδευτικά πρότυπα.