Ερντογάν με Κόστα και φον ντερ Λάιεν: Κυπριακό και ευρωτουρκικές σχέσεις

Το Κυπριακό, οι διεθνείς εξελίξεις και η πορεία των ευρωτουρκικών σχέσεων βρέθηκαν στο επίκεντρο της συνάντησης που είχε στην Άγκυρα ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα και την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, στο περιθώριο της Συνόδου του ΝΑΤΟ.

Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε σε μια περίοδο κατά την οποία η Άγκυρα επιχειρεί να επαναφέρει δυναμικά την ατζέντα της αναβάθμισης των σχέσεών της με την Ευρωπαϊκή Ένωση, προβάλλοντας τον ρόλο της ως στρατηγικού εταίρου σε ζητήματα ασφάλειας, οικονομίας, μεταναστευτικών ροών, Μέσης Ανατολής και Ουκρανίας.

Σύμφωνα με τις αναρτήσεις των δύο Ευρωπαίων αξιωματούχων, υπήρξε κοινή δέσμευση για περαιτέρω ενίσχυση της συνεργασίας με την Τουρκία, την οποία χαρακτήρισαν στρατηγικό εταίρο της ΕΕ. Όπως σημείωσαν, σε ένα διεθνές περιβάλλον που γίνεται ολοένα πιο σύνθετο και απαιτητικό, η εταιρική σχέση με την Άγκυρα αποκτά αυξημένη σημασία.

Οι Αντόνιο Κόστα και Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν επισήμαναν ακόμη ότι η Τουρκία έχει διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στη διαχείριση κρίσεων στη Μέση Ανατολή, καθώς και στη στήριξη των προσπαθειών για δίκαιη και διαρκή ειρήνη στην Ουκρανία.

Αναφορά στο Κυπριακό και μήνυμα για λύση μέσω ΟΗΕ

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στο Κυπριακό, με τους δύο Ευρωπαίους ηγέτες να τονίζουν την ανάγκη αξιοποίησης της «ανανεωμένης δυναμικής» για την προώθηση συνολικής διευθέτησης. Η σχετική διαδικασία, όπως υπογραμμίστηκε, θα πρέπει να κινηθεί υπό την αιγίδα του ΟΗΕ.

Η διατύπωση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς το Κυπριακό παραμένει σταθερά ένα από τα πιο ευαίσθητα ζητήματα στις σχέσεις της Τουρκίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Άγκυρα επιδιώκει αναβάθμιση των δεσμών της με τις Βρυξέλλες, όμως η εκκρεμότητα της Κύπρου εξακολουθεί να λειτουργεί ως κεντρικό πολιτικό και διπλωματικό εμπόδιο.

Από την πλευρά του, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν εμφανίστηκε ικανοποιημένος από την αύξηση των επαφών ανάμεσα στην Τουρκία και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με την τουρκική προεδρία, η Άγκυρα προσδοκά πλέον την αναζωογόνηση της ενταξιακής της πορείας.

Ο Τούρκος πρόεδρος τόνισε ότι η Τουρκία έχει εξελιχθεί σε σημαντικό παραγωγικό κέντρο για την Ευρώπη και υποστήριξε ότι η βαθύτερη οικονομική διασύνδεση των δύο πλευρών θα ενισχύσει τη διεθνή ανταγωνιστικότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Τα χαραγμένα πιστόλια ως αναμνηστικά δώρα

Πέρα από το διπλωματικό σκέλος, αίσθηση προκάλεσαν τα αναμνηστικά δώρα που φέρεται να προσέφερε ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν σε ηγέτες και αξιωματούχους που συμμετείχαν στη Σύνοδο. Σύμφωνα με δημοσίευμα του Politico, ο Αντόνιο Κόστα και η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν συγκαταλέγονταν μεταξύ εκείνων που έλαβαν από τον Τούρκο πρόεδρο ένα τελετουργικό, χαραγμένο πιστόλι.

Τα όπλα, σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, συνοδεύονταν από πραγματικά πυρομαχικά, κιτ καθαρισμού και τα απαραίτητα έγγραφα εξαγωγής. Σε κάθε πιστόλι φέρεται να είχε χαραχθεί το όνομα του παραλήπτη, στοιχείο που ενίσχυσε τον προσωπικό και συμβολικό χαρακτήρα του δώρου.

Ευρωπαίοι αξιωματούχοι ανέφεραν ότι τα πιστόλια παραδόθηκαν στις ομάδες ασφαλείας των παραληπτών, ώστε να ακολουθηθούν οι προβλεπόμενοι έλεγχοι. Εκπρόσωπος της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι η πρόεδρος της Κομισιόν ευχαρίστησε τον Τούρκο πρόεδρο για τη χειρονομία, ενώ το όπλο θα μεταφερθεί και θα αποθηκευτεί με ασφάλεια.

Σύμφωνα με την ίδια ενημέρωση, αφού γίνουν οι αναγκαίες παρεμβάσεις ώστε το πιστόλι να καταστεί μη λειτουργικό, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν σκοπεύει να το δωρίσει σε στρατιωτικό μουσείο.

Από την πλευρά του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου έγινε γνωστό ότι το πιστόλι που προσφέρθηκε στον Αντόνιο Κόστα θα μεταφερθεί στο Βέλγιο, με βάση τις προβλεπόμενες διαδικασίες ασφαλείας, και θα φυλαχθεί στις εγκαταστάσεις της Γενικής Γραμματείας του Συμβουλίου.

Το δημοσίευμα επισημαίνει, πάντως, ότι τα πολυτελή τελετουργικά πιστόλια ενδέχεται να υπερβαίνουν τα όρια που θέτουν οι ευρωπαϊκοί κανόνες για την αξία των δώρων τα οποία μπορούν να διατηρούν προσωπικά οι αξιωματούχοι. Το γεγονός αυτό καθιστά δύσκολο, αν όχι απίθανο, να παραμείνουν στην προσωπική κατοχή των παραληπτών.

Η συνάντηση στην Άγκυρα ανέδειξε για ακόμη μία φορά τη διπλή πραγματικότητα των σχέσεων ΕΕ και Τουρκίας. Από τη μία πλευρά, η γεωπολιτική ανάγκη ωθεί τις Βρυξέλλες σε στενότερη συνεργασία με την Άγκυρα. Από την άλλη, ζητήματα όπως το Κυπριακό, οι ευρωπαϊκοί κανόνες και οι πολιτικοί συμβολισμοί δείχνουν ότι η σχέση παραμένει σύνθετη, εύθραυστη και γεμάτη αντιφάσεις.