ESM: Διπλός κίνδυνος ύφεσης και πληθωρισμού 5%

Ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας (ESM) δημοσίευσε τη Δευτέρα την έκθεση «Euro Area Stability Watch», στην οποία αναλύονται οι σημαντικότεροι κίνδυνοι που απειλούν την οικονομική σταθερότητα της ζώνης του ευρώ. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα της έκθεσης, δύο είναι οι κυρίαρχοι εξωγενείς παράγοντες που θα μπορούσαν να πυροδοτήσουν μια βαθιά οικονομική κρίση: η κλιμάκωση των γεωπολιτικών εντάσεων στη Μέση Ανατολή και ένα μαζικό sell-off στις αμερικανικές αγορές.

Η ανάλυση του ESM υπογραμμίζει ότι η ανθεκτικότητα που έχει επιδείξει η ευρωζώνη τα τελευταία χρόνια δεν είναι δεδομένη. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο επικεφαλής οικονομολόγος του οργανισμού, Rolf Strauch, «η ανθεκτικότητα της ζώνης του ευρώ δεν είναι αυτοσυντηρούμενη. Σε έναν κόσμο με μεγαλύτερη αβεβαιότητα, θα εξαρτάται από την αξιοπιστία, την πειθαρχία και τις πολιτικές επιλογές που γίνονται σήμερα».

Ο καταστροφικός συνδυασμός

Το πλέον ανησυχητικό σενάριο που εξετάζει η έκθεση είναι η ταυτόχρονη εκδήλωση και των δύο κινδύνων. Ο συνδυασμός μιας νέας κρίσης στη Μέση Ανατολή με μια απότομη πτώση της αξίας των αμερικανικών περιουσιακών στοιχείων θα μπορούσε να οδηγήσει την ευρωζώνη σε ύφεση. Παράλληλα, ο ετήσιος πληθωρισμός θα εκτοξευόταν κοντά στο 5%, ενώ το δημόσιο χρέος πολλών χωρών θα εισερχόταν σε μια ανοδική τροχιά, ελλείψει άμεσης νομισματικής ή δημοσιονομικής παρέμβασης.

Οι δύο αυτές απειλές δεν λειτουργούν ανεξάρτητα, αλλά αλληλοτροφοδοτούνται μέσω της αύξησης των τιμών της ενέργειας, της ενίσχυσης της αβεβαιότητας, της αποδυνάμωσης της εμπιστοσύνης των επενδυτών και της αυστηροποίησης των χρηματοπιστωτικών συνθηκών. Οι παρατεταμένες γεωπολιτικές εντάσεις προκαλούν δυσανάλογα μεγαλύτερη οικονομική ζημία, ενώ οι υποτονικές επενδύσεις αφήνουν μόνιμα σημάδια στις οικονομίες.

Τρωτά σημεία και δημοσιονομικές προκλήσεις

Η έκθεση του ESM εντοπίζει σημαντικά τρωτά σημεία σε τμήματα του χρηματοπιστωτικού συστήματος, ιδίως στα μη τραπεζικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και στις αγορές κρατικών ομολόγων. Αυτά λειτουργούν ως πολλαπλασιαστές, επιταχύνοντας τη μετάδοση των κραδασμών και εντείνοντας τις επιπτώσεις στην πραγματική οικονομία.

Μακροπρόθεσμα, και υπό συνθήκες επίμονης χαμηλής ανάπτυξης, η δυναμική του χρέους θα επιδεινωνόταν αισθητά. Το δημόσιο χρέος θα αυξανόταν κατά περίπου 20 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ σε σύγκριση με το βασικό σενάριο έως το 2035, με το χρέος να εισέρχεται σε ανοδική τροχιά για σχεδόν όλες τις χώρες της ευρωζώνης. Οι κυβερνήσεις θα βρεθούν αντιμέτωπες με μεγάλες και διαρκείς ανάγκες δημοσιονομικής εξυγίανσης, σε μια περίοδο αυστηρότερων συνθηκών χρηματοδότησης και αυξανόμενων πιέσεων στις δαπάνες, συμπεριλαμβανομένων των αμυντικών.

Αμυντικές δαπάνες και ανάπτυξη

Σε ένα ειδικό κεφάλαιο της έκθεσης, εξετάζονται οι δημοσιονομικές επιπτώσεις των αυξημένων αμυντικών δαπανών. Τα συμπεράσματα δείχνουν ότι το μακροπρόθεσμο δημοσιονομικό κόστος δεν είναι σταθερό. Όταν οι δαπάνες είναι σωστά σχεδιασμένες, έως και 53 σεντς για κάθε επιπλέον ευρώ μπορούν να ανακτηθούν με την πάροδο του χρόνου μέσω της ισχυρότερης ανάπτυξης και των υψηλότερων εσόδων.

Αυτό προϋποθέτει μια ευρωπαϊκή προσέγγιση στην άμυνα, με έμφαση σε προμήθειες που εστιάζουν στην καινοτομία, αποτελεσματικές ευρωπαϊκές εφοδιαστικές αλυσίδες και αξιόπιστα δημοσιονομικά πλαίσια. Τα οικονομικά οφέλη είναι μεγαλύτερα όταν οι αμυντικές δαπάνες τροφοδοτούν τις επενδύσεις, την καινοτομία και την παραγωγικότητα σε ολόκληρη την Ευρώπη. Αντίθετα, οι δαπάνες που επικεντρώνονται στο προσωπικό, στη συντήρηση ή στον εισαγόμενο εξοπλισμό έχουν σημαντικά μικρότερη επίδραση στην ανάπτυξη.