ESRB: Αυξημένοι κίνδυνοι για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα στην ΕΕ

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Συστημικού Κινδύνου (ESRB), κατά τη διάρκεια της 63ης συνεδρίασης του Γενικού του Συμβουλίου, εξέδωσε αυστηρή προειδοποίηση για την επιδείνωση των κινδύνων που απειλούν τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Κεντρικό σημείο των ανησυχιών αποτελεί η παγκόσμια άνοδος των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων στις μεγάλες οικονομίες, η οποία συνεπάγεται σημαντική αύξηση του κόστους εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους και δραστικό περιορισμό των δημοσιονομικών περιθωρίων των κρατών-μελών.

Παρά το γεγονός ότι η Ευρώπη επιδεικνύει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα απέναντι στους κλυδωνισμούς που προκάλεσε το ενεργειακό σοκ λόγω της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, με το τραπεζικό της σύστημα να διατηρεί ισχυρή κερδοφορία και επαρκή κεφαλαιακά αποθέματα και αποθέματα ρευστότητας, το Γενικό Συμβούλιο επισημαίνει μια σειρά πολυδιάστατων παραγόντων που ασκούν πιέσεις στο κρατικό χρέος. Αυτοί οι παράγοντες ποικίλλουν ως προς τη φύση τους και περιλαμβάνουν τις ανησυχίες των αγορών για τη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών, τις πληθωριστικές πιέσεις που απορρέουν από το ενεργειακό σοκ, αλλά και τις προσδοκίες για υψηλότερη οικονομική ανάπτυξη σε ορισμένες οικονομίες.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην αυξημένη παρουσία επενδυτικών κεφαλαίων με υψηλή μόχλευση στις αγορές κρατικού χρέους, η οποία θα μπορούσε να εντείνει τις κινήσεις της αγοράς σε περιόδους πίεσης. Το ESRB προειδοποιεί ότι αυτοί οι παράγοντες ενδέχεται να οδηγήσουν σε ευρύτερη ανατιμολόγηση του κινδύνου στις αγορές εταιρικών ομολόγων και μετοχών, δημιουργώντας ένα περιβάλλον αυξημένης μεταβλητότητας.

Κίνδυνοι στην τεχνητή νοημοσύνη

Το Γενικό Συμβούλιο εξέτασε επίσης την αυξανόμενη συγκέντρωση κινδύνων που συνδέονται με τη χρηματοδότηση της τεχνητής νοημοσύνης και του κλάδου της τεχνολογίας. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του, η παράλληλη έκδοση χρέους σε υψηλά επίπεδα από μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026 ενδέχεται να έχει συμβάλει στην άνοδο των αποδόσεων των ομολόγων. Το Συμβούλιο προειδοποιεί ότι εάν οι προσδοκίες για τα κέρδη από την ΤΝ αποδεικνύονταν υπερβολικά αισιόδοξες, αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε άτακτη πτώση των τιμών των περιουσιακών στοιχείων και σε επιδείνωση της ποιότητάς τους. Ωστόσο, διευκρινίζεται ότι η συγκέντρωση κινδύνων στη χρηματοδότηση της ΤΝ και του κλάδου της τεχνολογίας είναι μικρότερη στην ΕΕ απ’ ό,τι στις ΗΠΑ.

Επιπλέον, τονίζεται ότι οι εξελίξεις στα πρωτοποριακά μοντέλα ΤΝ εντείνουν τον κυβερνοκίνδυνο, απαιτώντας διαρκή εγρήγορση στην ΕΕ. Το Γενικό Συμβούλιο επισήμανε την απότομη αύξηση του κυβερνοκινδύνου μετά την προειδοποίηση του ESRB τον Ιούνιο του 2026. Η αύξηση αυτή οφείλεται τόσο στην ταχεία πρόοδο της υπολογιστικής ισχύος και τη διάδοση των πρωτοποριακών μοντέλων ΤΝ, όσο και στην αυτόνομη διενέργεια κυβερνοεπιθέσεων κατά εταιρειών από τα εν λόγω μοντέλα. Τον Αύγουστο του 2026, κορυφαίες εταιρείες ΤΝ απηύθυναν κοινή έκκληση για ισχυρότερη κυβερνοάμυνα, υπογραμμίζοντας κινδύνους όπως η απώλεια ελέγχου, οι μη εξουσιοδοτημένες ενέργειες και η ανήθικη συμπεριφορά.

Όλοι αυτοί οι κίνδυνοι ενδέχεται να εκδηλωθούν ταυτόχρονα, αλληλεπιδρώντας μεταξύ τους, και να επιδεινωθούν λόγω των γεωπολιτικών εντάσεων. Το Γενικό Συμβούλιο προσθέτει ότι η κλιμάκωση των γεωπολιτικών εξελίξεων θα μπορούσε να επιδεινώσει το συνολικό περιβάλλον κινδύνου, διαταράσσοντας τον ενεργειακό εφοδιασμό, αυξάνοντας τον πληθωρισμό και περιορίζοντας την οικονομική ανάπτυξη. Οι γεωπολιτικές εντάσεις ενδέχεται επίσης να παρεμποδίσουν μια συντονισμένη παγκόσμια αντίδραση απέναντι στις κυβερνοαπειλές που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη.