ΕΣΥ: Ψηφιακές προμήθειες στα νοσοκομεία μέσω ΕΚΑΠΥ

Σε πλήρη ψηφιοποίηση των προμηθειών στα δημόσια νοσοκομεία επιχειρεί να προχωρήσει το υπουργείο Υγείας, αξιοποιώντας και ευρωπαϊκούς πόρους, με στόχο οι αγορές του ΕΣΥ να περνούν μέσα από ενιαίο ηλεκτρονικό σύστημα. Το σχέδιο παρουσιάζεται ως εργαλείο ελέγχου και διαφάνειας, μετά από χρόνια λειτουργίας όπου κάθε διοίκηση νοσοκομείου μπορούσε να κινείται με δικούς της ρυθμούς, δικές της διαδικασίες και συχνά με ανεπαρκή κεντρική εποπτεία.

Η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας εμφανίζει την παρέμβαση ως συνέχεια μιας προσπάθειας που, σύμφωνα με τις κατά καιρούς δηλώσεις υπουργών Υγείας, έχει ξεκινήσει από τα πρώτα χρόνια της διακυβέρνησής της. Ωστόσο, η καθυστέρηση στην πλήρη εφαρμογή ενός ενιαίου συστήματος προμηθειών στο ΕΣΥ δείχνει και το μέγεθος του προβλήματος: ένα κρίσιμο πεδίο δημόσιου χρήματος παρέμεινε επί μακρόν κατακερματισμένο, με διαφορετικές πρακτικές από νοσοκομείο σε νοσοκομείο.

Το νέο μοντέλο προβλέπει ότι οι αγορές των δημόσιων νοσηλευτικών ιδρυμάτων θα διενεργούνται μέσα από την ψηφιακή πλατφόρμα της Εθνικής Κεντρικής Αρχής Προμηθειών Υγείας, της ΕΚΑΠΥ. Στόχος είναι οι προμήθειες υλικών, αναλώσιμων και υπηρεσιών να περάσουν σταδιακά σε κεντρικό ηλεκτρονικό έλεγχο, ώστε να περιοριστεί η πολυδιάσπαση που μέχρι σήμερα άφηνε μεγάλα περιθώρια για καθυστερήσεις, υπερκοστολογήσεις και απευθείας αναθέσεις.

Τέλος στις διάσπαρτες αγορές των νοσοκομείων

Μέχρι σήμερα, τα περισσότερα νοσοκομεία εξακολουθούν να πραγματοποιούν προμήθειες μέσω δικών τους διαγωνισμών και εσωτερικών διαδικασιών. Μόνο μικρό μέρος των αγορών γίνεται κεντρικά μέσω της πλατφόρμας της ΕΚΑΠΥ. Αυτή η πραγματικότητα έχει τροφοδοτήσει επανειλημμένα καταγγελίες και αποκαλύψεις για απευθείας αναθέσεις, καθώς και για υπερτιμολογήσεις σε βασικά αναλώσιμα υλικά, σε έναν χώρο όπου κάθε ευρώ αφορά την ποιότητα της περίθαλψης και τη λειτουργία των δημόσιων νοσοκομείων.

Ο υφυπουργός Υγείας, Μάριος Θεμιστοκλέους, έχει επισημάνει ότι μέσα στους επόμενους μήνες θα ξεκινήσουν κεντρικές δημοπρασίες για αναλώσιμα υλικά του ΕΣΥ. Με αυτόν τον τρόπο, το υπουργείο εκτιμά ότι θα μπορεί να παρακολουθεί αποτελεσματικότερα τις υποχρεωτικές εκπτώσεις και επιστροφές, το γνωστό clawback, ενώ παράλληλα θα δημιουργηθεί πιο σταθερό πλαίσιο πληρωμών προς τις προμηθεύτριες εταιρείες.

Το σημερινό καθεστώς πληρωμών αποτελεί διαχρονική πληγή. Τα δημόσια νοσοκομεία εξοφλούν συχνά τους προμηθευτές με μεγάλες καθυστερήσεις, με αποτέλεσμα να συσσωρεύονται χρέη στο ΕΣΥ και οι εταιρείες να προσφεύγουν σε ευρωπαϊκά όργανα ή στη Δικαιοσύνη. Η κυβέρνηση υπόσχεται ότι με την πλήρη ψηφιοποίηση οι πληρωμές θα γίνονται εντός 30 ημερών, δέσμευση που μένει να αποδειχθεί στην πράξη.

Ορίζοντας 18 μηνών για τις ηλεκτρονικές δημοπρασίες

Στην ΕΚΑΠΥ υπάρχει ήδη διαθέσιμο ψηφιακό σύστημα, στο οποίο έχουν ενταχθεί τα νοσοκομειακά φάρμακα που αγοράζονται για τις ανάγκες του ΕΣΥ. Παράλληλα, πραγματοποιούνται και λίγοι διαγωνισμοί για αναλώσιμα, χωρίς όμως το μοντέλο να έχει ακόμη γενικευθεί στο σύνολο των νοσοκομειακών προμηθειών.

Η ηγεσία του υπουργείου Υγείας εκτιμά ότι μέσα στους επόμενους 18 μήνες οι δημοπρασίες για την αγορά υλικών στα δημόσια νοσοκομεία θα πραγματοποιούνται πλήρως ηλεκτρονικά. Αν το χρονοδιάγραμμα τηρηθεί, το ΕΣΥ θα αποκτήσει έναν πιο κεντρικό μηχανισμό ελέγχου των προμηθειών, με καλύτερη παρακολούθηση των τιμών, των αναγκών και των πληρωμών.

Η κρίσιμη παράμετρος, όμως, είναι η εφαρμογή. Η ψηφιοποίηση από μόνη της δεν εγγυάται διαφάνεια, αν δεν συνοδευτεί από πραγματικούς ελέγχους, αυστηρή λογοδοσία και καθαρούς κανόνες για όλους τους εμπλεκόμενους. Το υπουργείο Υγείας καλείται να αποδείξει ότι η κεντρική πλατφόρμα της ΕΚΑΠΥ θα λειτουργήσει ως μηχανισμός εξυγίανσης και όχι ως νέο ψηφιακό περίβλημα σε παλιές παθογένειες.

Η μεταρρύθμιση στις προμήθειες των νοσοκομείων αφορά τον πυρήνα της λειτουργίας του ΕΣΥ. Αφορά τα υλικά που φτάνουν στους θαλάμους, τα χειρουργεία, τις κλινικές και τις μονάδες εντατικής θεραπείας. Για αυτό και το πολιτικό ζητούμενο είναι σαφές: λιγότερη αδιαφάνεια, λιγότερες καθυστερήσεις, χαμηλότερο κόστος και ένα δημόσιο σύστημα υγείας που δεν θα λειτουργεί με κατακερματισμένες αποφάσεις, χρέη και αργοπορημένες πληρωμές.