Eurogroup: Ξεχωριστός άξονας για AI, καινοτομία και τεχνολογική κυριαρχία

Την ανάγκη η Ευρώπη να περάσει από τη γενική συζήτηση στην οργανωμένη στρατηγική για την τεχνητή νοημοσύνη, την τεχνολογική καινοτομία και την ψηφιακή χρηματοοικονομική υπογράμμισε ο πρόεδρος του Eurogroup και υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, σε συνέντευξή του στο POLITICO.

Ο κ. Πιερρακάκης έθεσε το ζήτημα της τεχνολογίας στον πυρήνα των συζητήσεων των υπουργών Οικονομικών της Ευρωζώνης, επισημαίνοντας ότι οι νέες οικονομικές προκλήσεις δεν μπορούν πλέον να αντιμετωπίζονται με τα παραδοσιακά εργαλεία. Η τεχνητή νοημοσύνη, η κυβερνοασφάλεια, η ψηφιακή χρηματοοικονομική και η τεχνολογική κυριαρχία επηρεάζουν άμεσα την ανταγωνιστικότητα, την παραγωγικότητα και την οικονομική ανθεκτικότητα της Ευρώπης.

Στο Eurogroup της επόμενης εβδομάδας, οι υπουργοί Οικονομικών της Ευρωζώνης αναμένεται να συζητήσουν ζητήματα τεχνητής νοημοσύνης και κυβερνοασφάλειας, ενώ προβλέπεται και η υιοθέτηση κοινής δήλωσης για την ψηφιακή χρηματοοικονομική. Η εξέλιξη αυτή δείχνει ότι τα τεχνολογικά θέματα περνούν σταδιακά από το πεδίο των ειδικών στο πεδίο της οικονομικής πολιτικής.

Ο πρόεδρος του Eurogroup υπογράμμισε ότι οι προκλήσεις της νέας εποχής απαιτούν σταθερό πλαίσιο πολιτικού συντονισμού ακόμη και σε τομείς που μέχρι σήμερα δεν αποτελούσαν κλασικό αντικείμενο των υπουργών Οικονομικών. Η τοποθέτηση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με ισχυρό ανταγωνισμό από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ασία, ενώ συχνά αδυνατεί να μετατρέψει την έρευνα και την καινοτομία της σε οικονομική αξία εντός των συνόρων της.

Ξεχωριστός άξονας για τεχνητή νοημοσύνη και τεχνολογική κυριαρχία

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης προανήγγειλε ότι θα προτείνει τη δημιουργία ειδικού πεδίου εργασίας στο Eurogroup για την τεχνητή νοημοσύνη, την τεχνολογική καινοτομία και την τεχνολογική κυριαρχία. Όπως ανέφερε, η συζήτηση αυτή πρέπει να γίνεται ταυτόχρονα από τεχνολογική και οικονομική σκοπιά, καθώς οι δύο διαστάσεις είναι πλέον αδιαχώριστες.

Η πρότασή του κινείται στην κατεύθυνση μιας πιο συνεκτικής ευρωπαϊκής στρατηγικής, ιδίως σε ένα περιβάλλον περιορισμένων δημοσιονομικών και επενδυτικών πόρων. Η Ευρωζώνη, κατά τον ίδιο, χρειάζεται σαφή εικόνα για τις τεχνολογικές επιλογές της, ώστε να μη λειτουργεί αποσπασματικά ούτε να αφήνει την οικονομική αξία των ιδεών της να μεταφέρεται αλλού.

Χαρακτηριστική ήταν η αναφορά του ότι η Ευρώπη δεν χρειάζεται να αντιγράψει τη Silicon Valley. Εκείνο που χρειάζεται, όπως τόνισε, είναι να σταματήσει να εξάγει τις καλύτερες ιδέες της και να εισάγει πίσω την αξία που παράγουν. Η φράση αυτή αποτυπώνει ένα χρόνιο ευρωπαϊκό πρόβλημα: ισχυρή επιστημονική βάση, αλλά αδύναμη μετατροπή της γνώσης σε μεγάλες επιχειρήσεις, επενδύσεις και τεχνολογική ισχύ.

Ο πρόεδρος του Eurogroup ξεκαθάρισε επίσης ότι η τεχνολογική κυριαρχία δεν πρέπει να συγχέεται με την πλήρη τεχνολογική αυτονομία. Η αυτονομία αποτελεί μόνο μία πλευρά της κυριαρχίας. Η Ευρώπη δεν μπορεί να απομονωθεί από τις διεθνείς τεχνολογικές εξελίξεις, όμως οφείλει να αποκτήσει στρατηγική ικανότητα επιλογής, παρέμβασης και παραγωγής αξίας σε κρίσιμους τομείς.

Η προσέγγιση αυτή αποκτά πολιτικό βάρος επειδή θέτει την τεχνολογία ως θέμα οικονομικής ασφάλειας. Η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι πλέον απλώς πεδίο καινοτομίας. Είναι εργαλείο παραγωγικότητας, ανταγωνισμού, άμυνας, τραπεζικής λειτουργίας, διαχείρισης κινδύνων και προστασίας κρίσιμων υποδομών.

Το Eurogroup ως πεδίο στρατηγικού συντονισμού

Ο κ. Πιερρακάκης σημείωσε ότι το Eurogroup μπορεί να αποκτήσει ευρύτερο στρατηγικό ρόλο, φιλοξενώντας συστηματικές συζητήσεις για θέματα που επηρεάζουν πλέον καθοριστικά την ευρωπαϊκή οικονομία. Ανάμεσά τους είναι η στεγαστική πολιτική, η ευρωπαϊκή άμυνα, η ενεργειακή ασφάλεια και οι κρίσιμες πρώτες ύλες.

Κατά τον πρόεδρο του Eurogroup, η ανταλλαγή απόψεων σε αυτά τα πεδία βοηθά στη δημιουργία κοινής αντίληψης μεταξύ των κρατών-μελών και διευκολύνει τη διαμόρφωση κοινών ευρωπαϊκών πολιτικών. Η θέση του είναι ότι η Ευρώπη χρειάζεται ένα κοινό λεξιλόγιο, ώστε οι συζητήσεις και οι συμφωνίες να αποκτήσουν μεγαλύτερη συνοχή.

Η αναφορά αυτή συνδέεται με τον ίδιο τον ρόλο του Eurogroup. Όσο πιο κοινή είναι η γλώσσα με την οποία τα κράτη-μέλη περιγράφουν τα προβλήματα, τόσο πιο δομημένες μπορούν να γίνουν οι αποφάσεις για την επόμενη ημέρα. Σε μια Ευρωζώνη με διαφορετικές δημοσιονομικές δυνατότητες, διαφορετικά παραγωγικά μοντέλα και διαφορετικές πολιτικές πιέσεις, ο κοινός συντονισμός δεν είναι τεχνική πολυτέλεια, αλλά όρος επιβίωσης.

Ερωτηθείς για τις πρωτοβουλίες της ομάδας των έξι μεγαλύτερων οικονομιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, γνωστής ως E6, για την προώθηση της ευρωπαϊκής επενδυτικής ατζέντας, ο κ. Πιερρακάκης κράτησε θετική στάση. Υπογράμμισε ότι κάθε προσπάθεια που συμβάλλει στην υπέρβαση αδιεξόδων και περνά μέσα από τους επίσημους ευρωπαϊκούς θεσμούς μπορεί να είναι χρήσιμη για την Ένωση συνολικά.

Στο οικονομικό σκέλος, ο υπουργός αναφέρθηκε και στην πορεία σύγκλισης της Ελλάδας με την υπόλοιπη Ευρώπη. Όπως είπε, η σύγκλιση βρίσκεται σε εξέλιξη, όμως το κρίσιμο ερώτημα είναι πώς μπορεί να επιταχυνθεί. Ο μόνος δρόμος, κατά τον ίδιο, είναι η ενίσχυση της ανάπτυξης και η διατήρηση υψηλών ρυθμών, ώστε η ελληνική οικονομία να πλησιάσει ταχύτερα τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Η τοποθέτηση αυτή αφήνει σαφή πολιτική υποχρέωση στην κυβέρνηση: η σύγκλιση δεν μπορεί να εξαντλείται σε δείκτες και διακηρύξεις. Χρειάζεται παραγωγική αναβάθμιση, επενδύσεις, τεχνολογική μετάβαση και αύξηση της πραγματικής οικονομικής δύναμης της χώρας, διαφορετικά η απόσταση από τον ευρωπαϊκό πυρήνα θα μειώνεται αργά και με κοινωνικό κόστος.

Σε ερώτηση για τις πολιτικές εξελίξεις, ο Κυριάκος Πιερρακάκης απέκλεισε εκ νέου τα σενάρια πρόωρων εκλογών. Επανέλαβε ότι οι κάλπες θα στηθούν στο τέλος της κυβερνητικής θητείας, τονίζοντας ότι η κυβέρνηση έχει αποδείξει πως εννοεί όσα λέει.

Η συνέντευξη του προέδρου του Eurogroup δείχνει ότι η ευρωπαϊκή οικονομική συζήτηση μετατοπίζεται πλέον σε πεδία που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν περιφερειακά για τους υπουργούς Οικονομικών. Τεχνητή νοημοσύνη, κυβερνοασφάλεια, ψηφιακή χρηματοοικονομική, άμυνα και κρίσιμες πρώτες ύλες μπαίνουν στον ίδιο χάρτη με την ανάπτυξη, τη σύγκλιση και την ανταγωνιστικότητα. Το ερώτημα είναι αν η Ευρώπη θα κινηθεί αρκετά γρήγορα ή αν θα συνεχίσει να παράγει ιδέες που άλλοι θα μετατρέπουν σε ισχύ και πλούτο.