Φιάσκο οι 72 δόσεις του ΕΦΚΑ: Μόλις 3.000 εγκρίσεις σε 2 εκατ. οφειλέτες

Η νέα ρύθμιση των 72 δόσεων για χρέη προς τον ΕΦΚΑ και το ΚΕΑΟ καταγράφει μέχρι στιγμής εξαιρετικά περιορισμένη ανταπόκριση, επιβεβαιώνοντας ότι οι αυστηροί όροι ένταξης αφήνουν εκτός μεγάλο μέρος των ασφαλισμένων, των ελεύθερων επαγγελματιών και των επιχειρήσεων που αναζητούν βιώσιμη διέξοδο για τις οφειλές τους.

Παρότι η διαδικασία βρίσκεται σε λειτουργία εδώ και σχεδόν έναν μήνα και η πλατφόρμα θα παραμείνει ανοικτή έως το τέλος του 2026, οι εγκρίσεις κινούνται σε ιδιαίτερα χαμηλά επίπεδα. Από τις περίπου 5.500 αιτήσεις που έχουν υποβληθεί, μόλις 3.000 έχουν εγκριθεί, ενώ οι υπόλοιπες απορρίφθηκαν ή παραμένουν υπό εξέταση.

Η εικόνα απέχει σημαντικά από τις προσδοκίες που είχαν καλλιεργηθεί γύρω από τη νέα ρύθμιση. Σε μια περίοδο κατά την οποία περισσότεροι από δύο εκατομμύρια οφειλέτες βρίσκονται στα μητρώα του ΚΕΑΟ, η συμμετοχή μερικών χιλιάδων πολιτών αποκαλύπτει ότι το μέτρο έχει σχεδιαστεί με τόσο στενά κριτήρια, ώστε να μην μπορεί να καλύψει την πραγματική έκταση του προβλήματος.

Η δυνατότητα αποπληρωμής σε 72 μηνιαίες δόσεις παρουσιάστηκε ως ουσιαστική διευκόλυνση για όσους αδυνατούν να ανταποκριθούν στις υψηλότερες καταβολές της πάγιας ρύθμισης. Στην πράξη, όμως, οι διαδοχικοί περιορισμοί και οι αυτοματοποιημένες απορρίψεις περιορίζουν δραστικά τον αριθμό των δυνητικών δικαιούχων.

Η ημερομηνία που αποκλείει περίπου 250.000 οφειλέτες

Το σημαντικότερο εμπόδιο συνδέεται με την 21η Απριλίου 2026, ημερομηνία που έχει οριστεί από τη νομοθετική διάταξη ως κρίσιμο χρονικό όριο για την ένταξη στη ρύθμιση.

Όσοι οφειλέτες προχώρησαν μετά τη συγκεκριμένη ημερομηνία σε άλλη ρύθμιση, τακτοποίηση ή διακανονισμό των ασφαλιστικών τους υποχρεώσεων αποκλείονται από τις 72 δόσεις. Η ηλεκτρονική πλατφόρμα διασταυρώνει αυτόματα τα στοιχεία και απορρίπτει την αίτηση μόλις εντοπίσει μεταγενέστερη ρύθμιση.

Ο συγκεκριμένος όρος εκτιμάται ότι έχει θέσει εκτός διαδικασίας περίπου 250.000 φυσικά και νομικά πρόσωπα. Πρόκειται για οφειλέτες οι οποίοι επιχείρησαν να παραμείνουν συνεπείς ή να τακτοποιήσουν προσωρινά τα χρέη τους και σήμερα τιμωρούνται ουσιαστικά επειδή δεν περίμεναν τη νέα ρύθμιση.

Η κυβερνητική επιλογή δημιουργεί μια προφανή στρέβλωση. Πολίτες και επιχειρήσεις που προχώρησαν εγκαίρως σε διακανονισμό αποκλείονται από μια ευνοϊκότερη διαδικασία, ενώ η ρύθμιση καταλήγει να απευθύνεται σε πολύ μικρότερο αριθμό δικαιούχων από εκείνον που εμφανίζεται να χρειάζεται πραγματική στήριξη.

Τα διαθέσιμα στοιχεία του Κέντρου Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών αποτυπώνουν το μέγεθος της κρίσης. Με βάση την πρώτη έκθεση του έτους, τα μητρώα του ΚΕΑΟ περιλαμβάνουν περισσότερους από 2,04 εκατομμύρια οφειλέτες.

Η τεράστια απόσταση ανάμεσα στα 2,04 εκατομμύρια μητρώα και στις μόλις 5.500 αιτήσεις δεν μπορεί να αποδοθεί σε αδιαφορία των ασφαλισμένων. Αντιθέτως, δείχνει ότι τα κριτήρια λειτουργούν ως μηχανισμός αποκλεισμού και μετατρέπουν μια υποτιθέμενη διευκόλυνση σε διαδικασία περιορισμένης εμβέλειας.

Ακόμη και ανάμεσα σε όσους κατάφεραν να υποβάλουν αίτηση, σχεδόν οι μισοί δεν είχαν λάβει έγκριση κατά το πρώτο διάστημα λειτουργίας της πλατφόρμας. Η εικόνα αυτή ενισχύει τις εκτιμήσεις ότι η ρύθμιση δεν έχει σχεδιαστεί με βάση την οικονομική πραγματικότητα των μικρών επαγγελματιών και των επιχειρήσεων που συσσώρευσαν οφειλές μέσα σε συνθήκες ακρίβειας, υψηλών λειτουργικών εξόδων και περιορισμένης ρευστότητας.

Η παγίδα των νέων οφειλών και το πραγματικό κόστος

Η ρύθμιση προβλέπει επιτόκιο 5,5%, χαμηλότερο από το αντίστοιχο της πάγιας διαδικασίας. Η μεγαλύτερη διάρκεια αποπληρωμής, ωστόσο, σημαίνει ότι ο οφειλέτης καταβάλλει τόκους για περισσότερα χρόνια, με αποτέλεσμα η συνολική οικονομική επιβάρυνση να παραμένει σχεδόν αντίστοιχη.

Το ουσιαστικό όφελος περιορίζεται στη μικρότερη μηνιαία δόση. Η κατανομή της οφειλής σε έξι χρόνια μειώνει το ποσό που απαιτείται κάθε μήνα και διευκολύνει τη διαχείριση της ρευστότητας, κυρίως για μικρές επιχειρήσεις και ελεύθερους επαγγελματίες που πρέπει ταυτόχρονα να καλύπτουν τρέχουσες εισφορές, φόρους, μισθούς και λειτουργικά έξοδα.

Η χαμηλότερη μηνιαία επιβάρυνση αποτελεί σημαντικό πλεονέκτημα, χωρίς να μετατρέπει τη ρύθμιση σε πραγματική ελάφρυνση του χρέους. Δεν προβλέπεται ουσιαστική μείωση της βασικής οφειλής, ενώ η μακρά διάρκεια διατηρεί το συνολικό ποσό πληρωμής σε υψηλά επίπεδα.

Το μεγαλύτερο εμπόδιο αφορά τα χρέη που δημιουργήθηκαν από την 1η Ιανουαρίου 2024 και μετά. Για να εγκριθεί η ένταξη στις 72 δόσεις, ο ενδιαφερόμενος δεν πρέπει να έχει ληξιπρόθεσμες και αρρύθμιστες ασφαλιστικές υποχρεώσεις της συγκεκριμένης περιόδου.

Όταν υπάρχουν νεότερες οφειλές, ο ασφαλισμένος υποχρεώνεται πρώτα να τις εντάξει στην πάγια ρύθμιση. Χωρίς την προηγούμενη τακτοποίησή τους, το ηλεκτρονικό σύστημα απορρίπτει αυτομάτως την αίτηση για τις 72 δόσεις.

Η απαίτηση αυτή μετατρέπεται σε οικονομικό αδιέξοδο για πολλούς οφειλέτες. Για να αποκτήσουν πρόσβαση στη νέα ρύθμιση, πρέπει να εξυπηρετούν ταυτόχρονα μια πάγια ρύθμιση για τα πρόσφατα χρέη, τις 72 δόσεις για τις παλαιότερες οφειλές και τις τρέχουσες ασφαλιστικές εισφορές.

Η συσσώρευση τριών διαφορετικών υποχρεώσεων μπορεί να οδηγήσει σε μηνιαίο βάρος που υπερβαίνει τις πραγματικές οικονομικές δυνατότητες μιας μικρής επιχείρησης ή ενός αυτοαπασχολούμενου. Έτσι, το μέτρο που παρουσιάζεται ως ανάσα ρευστότητας κινδυνεύει να καταλήξει σε νέα παγίδα απώλειας της ρύθμισης.

Οι ειδικοί θεωρούν ότι ο συγκεκριμένος περιορισμός αποτελεί έναν από τους βασικούς λόγους της χαμηλής συμμετοχής. Πολλοί επαγγελματίες δημιούργησαν νέες οφειλές κατά την τελευταία διετία, σε μια περίοδο κατά την οποία το κόστος λειτουργίας, η φορολογία και οι ασφαλιστικές επιβαρύνσεις παρέμειναν υψηλές.

Η πλατφόρμα θα παραμείνει διαθέσιμη μέχρι το τέλος του 2026, αφήνοντας χρονικό περιθώριο για την υποβολή περισσότερων αιτήσεων. Η εμπειρία προηγούμενων ρυθμίσεων δείχνει ότι η μεγαλύτερη κινητικότητα καταγράφεται συνήθως όσο πλησιάζει η καταληκτική ημερομηνία.

Η μεγάλη διάρκεια λειτουργίας της πλατφόρμας δεν αντιμετωπίζει, όμως, το βασικό πρόβλημα. Όσο παραμένουν σε ισχύ οι σημερινοί περιορισμοί, εκατοντάδες χιλιάδες οφειλέτες θα συνεχίσουν να βρίσκονται εκτός, ανεξάρτητα από τον χρόνο που έχουν στη διάθεσή τους.

Η κυβέρνηση καλείται να επανεξετάσει την καταληκτική ημερομηνία της 21ης Απριλίου, τη διαχείριση των νεότερων οφειλών και τις προϋποθέσεις παράλληλης εξυπηρέτησης πολλών ρυθμίσεων. Χωρίς ουσιαστικές αλλαγές, οι 72 δόσεις θα παραμείνουν ένα μέτρο με περιορισμένη κοινωνική και οικονομική αποτελεσματικότητα.

Οι 3.000 εγκρίσεις απέναντι σε περισσότερους από δύο εκατομμύρια οφειλέτες αποκαλύπτουν την αποτυχία του αρχικού σχεδιασμού. Η πραγματική ρύθμιση χρεών πρέπει να μπορεί να εξυπηρετηθεί από τον οφειλέτη και να οδηγεί σταδιακά στην επανένταξή του στην οικονομική κανονικότητα. Διαφορετικά, λειτουργεί μόνο ως επικοινωνιακή εξαγγελία με ελάχιστο αντίκρισμα για την κοινωνία.