Φοροδιαφυγή: Καταγγελία-βόμβα των εφοριακών για παραγραφή μεγάλων υποθέσεων

Σοβαρά ζητήματα για την αποτελεσματικότητα των φορολογικών ελέγχων και την προστασία των δημοσίων εσόδων εγείρει το άρθρο 28 του Ν. 5104/2024, το οποίο ψηφίστηκε επί υπουργίας Κωστή Χατζηδάκη. Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Εργαζομένων στις Δημόσιες Οικονομικές Υπηρεσίες (ΠΟΕ-ΔΟΥ) καταγγέλλει ότι οι χρονικοί περιορισμοί που εισήγαγε η συγκεκριμένη νομοθετική ρύθμιση δημιουργούν συνθήκες πρόωρου τερματισμού φορολογικών υποθέσεων, με πιθανές απώλειες εκατομμυρίων ευρώ για το Ελληνικό Δημόσιο.

Το ζήτημα αναδεικνύεται μέσα από επίσημο υπόμνημα της Ομοσπονδίας, με ημερομηνία 19 Αυγούστου 2026 και αριθμό πρωτοκόλλου 2937, το οποίο απευθύνεται στην ηγεσία του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, στον διοικητή της ΑΑΔΕ και στα κοινοβουλευτικά κόμματα.

Οι ίδιοι οι εργαζόμενοι που υπηρετούν τον φορολογικό μηχανισμό ζητούν την άμεση κατάργηση του άρθρου 28, υποστηρίζοντας ότι η εφαρμογή του περιορίζει δραστικά τις δυνατότητες διερεύνησης σύνθετων οικονομικών υποθέσεων και επιτρέπει τον ουσιαστικό αποκλεισμό νέων ελέγχων, ακόμη και όταν η γενική προθεσμία φορολογικής παραγραφής δεν έχει εκπνεύσει.

Η καταγγελία αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία η καταπολέμηση της φοροδιαφυγής προβάλλεται ως κεντρική κυβερνητική προτεραιότητα. Η Ομοσπονδία επισημαίνει ότι ο ισχύων νομοθετικός περιορισμός ενδέχεται να έχει το αντίθετο αποτέλεσμα, επιβαρύνοντας τις ελεγκτικές υπηρεσίες και περιορίζοντας την αποτελεσματικότητα των ερευνών υψηλού δημοσιονομικού ενδιαφέροντος.

Το άρθρο 28 και ο μηχανισμός πρόωρου τερματισμού των ελέγχων

Με τον Ν. 5104/2024 θεσπίστηκε ο τρίτος κατά σειρά Κώδικας Φορολογικής Διαδικασίας, μετά τους νόμους 4174/2013 και 4987/2022. Η σημαντικότερη αλλαγή που καταγγέλλουν οι εφοριακοί αφορά τον καθορισμό συγκεκριμένης διάρκειας για την ολοκλήρωση ενός φορολογικού ελέγχου.

Η παράγραφος 1 του άρθρου 28 ορίζει ως βασική διάρκεια το ένα έτος, με δυνατότητα παράτασης έξι μηνών και επιπλέον εξαμήνου σε ειδικώς αιτιολογημένες εξαιρετικές περιπτώσεις. Προβλέπονται επίσης ειδική πρόσθετη παράταση έως οκτώ μηνών υπό προϋποθέσεις ποινικώς κολάσιμης φοροδιαφυγής, αναστολές προθεσμιών για συγκεκριμένες διαδικασίες και ορισμένες κατηγορίες ελέγχων που εξαιρούνται από τους περιορισμούς.

Το κρισιμότερο σημείο της καταγγελίας εντοπίζεται στην τρίτη παράγραφο. Η διάταξη απαγορεύει τη διενέργεια νέου ελέγχου για το αντικείμενο αρχικής εντολής που δεν ολοκληρώθηκε εμπρόθεσμα, εκτός εάν προκύψουν νέα στοιχεία υπό τις προϋποθέσεις του άρθρου 27.

Αυτή ακριβώς η πρόβλεψη, κατά την ΠΟΕ-ΔΟΥ, δημιουργεί έναν παράλληλο μηχανισμό έμμεσης παραγραφής. Μια ελεγκτική διαδικασία που ξεκινά εντός της νόμιμης πενταετίας μπορεί να οδηγηθεί σε αδιέξοδο όταν εξαντληθούν οι προβλεπόμενες προθεσμίες, περιορίζοντας τη δυνατότητα της Φορολογικής Διοίκησης να επανέλθει στην ίδια υπόθεση.

Το άρθρο 37 του ίδιου Κώδικα εξακολουθεί να προβλέπει γενική πενταετή προθεσμία για την κοινοποίηση πράξεων προσδιορισμού φόρου, με ειδικές δυνατότητες παράτασης, ακόμη και δεκαετούς διάρκειας σε συγκεκριμένες περιπτώσεις. Ωστόσο, οι εφοριακοί υποστηρίζουν ότι οι περιορισμοί του άρθρου 28 αποδυναμώνουν στην πράξη αυτή τη δυνατότητα, όταν ένας έλεγχος έχει ήδη ξεκινήσει και παραμένει ανολοκλήρωτος.

Το πρόβλημα γίνεται εντονότερο στις υποθέσεις μεγάλης φοροδιαφυγής. Η διερεύνηση εικονικών συναλλαγών, πολύπλοκων εταιρικών σχημάτων, αδήλωτων εισοδημάτων και ύποπτων χρηματοοικονομικών κινήσεων προϋποθέτει εκτεταμένες διασταυρώσεις, επεξεργασία μεγάλου όγκου στοιχείων και ενδεχομένως συνεργασία με άλλες αρμόδιες αρχές.

Παρότι ο νόμος προβλέπει αναστολές και εξαιρέσεις για ορισμένες από αυτές τις διαδικασίες, η ΠΟΕ-ΔΟΥ θεωρεί ότι το συνολικό πλαίσιο εξακολουθεί να δημιουργεί σοβαρές δυσχέρειες στην ολοκλήρωση των απαιτητικών ελέγχων.

Προειδοποίηση για απώλεια δημοσίων εσόδων και ευνοϊκή μεταχείριση σύνθετων υποθέσεων

Η Ομοσπονδία περιγράφει και μια δεύτερη σοβαρή συνέπεια. Υπό την πίεση των χρονικών ορίων, της υποστελέχωσης και των αυξημένων υπηρεσιακών απαιτήσεων, οι ελεγκτικοί μηχανισμοί ενδέχεται να προσανατολίζονται σε απλούστερες υποθέσεις, οι οποίες μπορούν να ολοκληρωθούν ταχύτερα.

Αντίστοιχα, οι έρευνες που απαιτούν πολύμηνη τεκμηρίωση αντιμετωπίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο καθυστέρησης ή μη ολοκλήρωσης. Η ΠΟΕ-ΔΟΥ προειδοποιεί ότι αυτή η κατάσταση μπορεί να υπονομεύσει τη φορολογική δικαιοσύνη, καθώς η δυνατότητα αποτελεσματικού ελέγχου επηρεάζεται από τον βαθμό πολυπλοκότητας κάθε υπόθεσης.

Στο υπόμνημά της η Ομοσπονδία υποστηρίζει ότι έχουν ήδη αρχίσει να εμφανίζονται περιπτώσεις πρόωρης απώλειας της δυνατότητας ελέγχου και εκτιμά πως η διατήρηση της διάταξης εγκυμονεί κίνδυνο απώλειας εκατομμυρίων ευρώ ετησίως από φόρους και πρόστιμα που δεν θα βεβαιωθούν. Το ακριβές δημοσιονομικό ύψος των συνεπειών δεν έχει ποσοτικοποιηθεί στο συγκεκριμένο υπόμνημα.

Οι συνδικαλιστικοί εκπρόσωποι επισημαίνουν ακόμη ότι η κατάσταση επιδεινώνει τις ήδη δύσκολες συνθήκες εργασίας στις ελεγκτικές υπηρεσίες, αυξάνει την πίεση στους υπαλλήλους και ενισχύει την αποχώρηση προσωπικού από απαιτητικές ελεγκτικές θέσεις.

Η ΠΟΕ-ΔΟΥ ζητά την κατάργηση του άρθρου 28, νομοθετική αντιμετώπιση των συνεπειών για τις υποθέσεις που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη, επαναφορά αποτελεσματικότερων χρονικών προβλέψεων για τη διερεύνηση μεγάλης φοροδιαφυγής και ουσιαστική ενίσχυση των υπηρεσιών με προσωπικό και σαφείς οδηγίες.

Η συγκεκριμένη παρέμβαση θέτει ενώπιον της πολιτικής ηγεσίας ένα ουσιαστικό ζήτημα λογοδοσίας: τη διασφάλιση ότι οι κανόνες επιτάχυνσης των φορολογικών διαδικασιών δεν θα περιορίζουν την ικανότητα του Δημοσίου να ολοκληρώνει σύνθετους ελέγχους και να διεκδικεί βεβαιωμένες φορολογικές απαιτήσεις.

Η καταγγελία προέρχεται από τους εργαζομένους που καλούνται καθημερινά να εφαρμόσουν τη φορολογική νομοθεσία. Με δεδομένο ότι η διάταξη ισχύει από τον Απρίλιο του 2024, η ΠΟΕ-ΔΟΥ ζητά πλέον συγκεκριμένη νομοθετική παρέμβαση για την αποτροπή περαιτέρω απώλειας δημοσίων εσόδων.

Πηγές τεκμηρίωσης: Υπόμνημα ΠΟΕ-ΔΟΥ, αρ. πρωτ. 2937/19.08.2026, άρθρα 28 και 37 του Ν. 5104/2024 και σχετικό ρεπορτάζ της Εφημερίδας των Συντακτών (27.09.2026).