Ο Δημήτρης Σκαρτσιλάκης από το Ρέθυμνο, ιστορικός ερευνητής και συλλέκτης με πολυετή ενασχόληση στη μελέτη της Μάχης της Κρήτης, παρουσίασε σπάνιες φωτογραφίες-ντοκουμέντα που αποτυπώνουν τις θηριωδίες των ναζιστικών δυνάμεων κατοχής στο νησί, αναδεικνύοντας τη σημασία της διάσωσης και επαναπατρισμού ιστορικού υλικού που, όπως υπογραμμίζει, ανήκει στον ελληνικό λαό.
Αναφερόμενος στην απόκτηση από το ελληνικό κράτος των φωτογραφιών από την εκτέλεση των 200 στην Καισαριανή, έκανε λόγο για μια εξέλιξη με βαθύ συμβολισμό, επισημαίνοντας ότι η οπτική μαρτυρία μεταφέρει μια αλήθεια που υπερβαίνει την απλή αφήγηση. Όπως τόνισε, η εικόνα της ωμής βίας του κατακτητή και η στάση αξιοπρέπειας των μελλοθανάτων, που προχωρούν αγέρωχοι προς το εκτελεστικό απόσπασμα, προσδίδουν στο ιστορικό γεγονός μια διάσταση βιωματική και αδιαμφισβήτητη.
Στη συλλογή του περιλαμβάνονται θεματικές ενότητες που καταγράφουν εγκλήματα των γερμανικών στρατευμάτων στην Ελλάδα, μεταξύ των οποίων μια σειρά τριών φωτογραφιών του πολεμικού ανταποκριτή Σέγκερς, τραβηγμένων στο νότιο Ρέθυμνο το 1943. Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί φωτογραφία ομαδικού τάφου Ρεθυμνιωτών, η οποία αποκτήθηκε από γνωστό έμπορο στο Βέλγιο και προέρχεται από σύνολο εικόνων που είχε τραβήξει Γερμανός αλεξιπτωτιστής. Ο συλλέκτης εξηγεί ότι ο πωλητής αγνοούσε το ακριβές περιεχόμενο της φωτογραφίας, ενώ ο ίδιος αναγνώρισε το τοπίο και τα χαρακτηριστικά στοιχεία που παρέπεμπαν στην περιοχή του Ρεθύμνου και βρίσκεται σε διαδικασία ταυτοποίησης του χωριού όπου εντοπίζεται ο τάφος.
Η ικανότητα αναγνώρισης τόπων και γεγονότων μέσα από εικόνες αποτελεί, όπως σημειώνει, αποτέλεσμα συσσωρευμένης εμπειρίας άνω των είκοσι ετών, σε συνδυασμό με λαογραφικές γνώσεις και τη μελέτη σημειώσεων που συχνά βρίσκονται στο πίσω μέρος των φωτογραφιών, προσφέροντας πολύτιμα στοιχεία για το περιεχόμενό τους.
Εξηγώντας γιατί διασώζονται σήμερα τόσες πολλές φωτογραφίες από τα γεγονότα της περιόδου, επισημαίνει ότι στη Γερμανία του Μεσοπολέμου η βιομηχανική παραγωγή και το χαμηλό κόστος των φωτογραφικών μηχανών επέτρεπαν σε έναν μέσο στρατιώτη να διαθέτει αξιόλογο εξοπλισμό. Παράλληλα, το ναζιστικό καθεστώς επένδυσε συστηματικά στην προπαγάνδα, συγκροτώντας οργανωμένες μονάδες φωτογράφων και σκιτσογράφων. Μόνο κατά τη Μάχη της Κρήτης, οι πολεμικοί ανταποκριτές των αλεξιπτωτιστών ξεπερνούσαν τους πενήντα, ενώ αντίστοιχος αριθμός υπήρχε και στα σώματα των ορεινών κυνηγών, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό σε τουλάχιστον εκατό φωτογράφους.
Σε ό,τι αφορά τη διακίνηση αυτών των κειμηλίων, επισημαίνει ότι κινούνται ελεύθερα στην αγορά ως αντικείμενα αγοραπωλησίας. Μετά το 1990, με τον θάνατο πολλών Γερμανών βετεράνων, οι απόγονοί τους, αποστασιοποιημένοι από το παρελθόν, προχώρησαν στη διάθεση φωτογραφικών άλμπουμ σε παζάρια και δημοπρασίες, από όπου τα συγκεντρώνουν έμποροι και τα διαθέτουν διεθνώς μέσω διαδικτύου και εξειδικευμένων οίκων. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει, οι φωτογραφίες αυτές αποτελούν το μεγαλύτερο εξαγώγιμο προϊόν της ναζιστικής Γερμανίας εδώ και ογδόντα χρόνια.
Στη συλλογή του περιλαμβάνονται άλμπουμ με στρατιωτικές σκηνές, αλλά και στιγμιότυπα καθημερινής συνύπαρξης Γερμανών στρατιωτών με Έλληνες κατοίκους, τα οποία συνοδεύονται από αναλυτικές σημειώσεις που φωτίζουν το ιστορικό πλαίσιο και ενισχύουν την τεκμηρίωση.
Ο ίδιος δηλώνει ότι τα τελευταία δέκα και πλέον χρόνια οργανώνει εκθέσεις με το υλικό του και στηρίζει επαγγελματίες ιστορικούς παρέχοντας αρχειακές πηγές, διατηρώντας ανοιχτή την πρόσβαση σε ερευνητές. Στα άμεσα σχέδιά του περιλαμβάνεται η έκδοση βιβλίων, με πρώτο έργο υπό προετοιμασία για τη Μάχη του Ρεθύμνου, που θα συγκεντρώνει εκτενή αρχειακό πλούτο, καθώς και η συνέχιση συνεργασιών με μουσεία. Ως μέλος του Πολεμικού Μουσείου Ρεθύμνου προγραμματίζει νέα έκθεση με μεγάλο μέρος του υλικού του, ενώ δηλώνει ανοιχτός σε κάθε μορφή συνεργασίας με ιστορικούς, μουσεία και φορείς της Πολιτείας, επισημαίνοντας ότι όποιος ενδιαφέρεται μπορεί εύκολα να επικοινωνήσει μαζί του για να εξεταστούν κοινές πρωτοβουλίες.
