Φρίντριχ Μερτς: Κρίσιμη Δοκιμασία στις Κρατιδιακές Εκλογές

Η πολιτική σκηνή της Γερμανίας βρίσκεται αντιμέτωπη με μία από τις πιο κρίσιμες στιγμές της σύγχρονης ιστορίας της, καθώς ο Καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δοκιμάζεται σκληρά μόλις 16 μήνες μετά την ανάληψη των καθηκόντων του. Η θητεία του, που ξεκίνησε κάτω από αντίξοες συνθήκες – καθώς εξελέγη καγκελάριος με τη δεύτερη ψηφοφορία στην Bundestag, γράφοντας αρνητικό ρεκόρ –, φαίνεται να οδεύει προς ένα επικίνδυνο τέλος, με τη δημοτικότητά του να κατακρημνίζεται σε μονοψήφια ποσοστά και το κόμμα του, το CDU, να χάνει συνεχώς έδαφος έναντι της Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD).

Οι αυριανές κρατιδιακές εκλογές στο Βερολίνο και στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία αποτελούν το κρισιμότερο τεστ για τον κ. Μερτς, ο οποίος έχει συγκαλέσει την εκτελεστική επιτροπή του κόμματος για τις 17:00, μία ώρα πριν από την ανακοίνωση των exit polls. Σύμφωνα με πληροφορίες των γερμανικών μέσων ενημέρωσης, ο Καγκελάριος σκοπεύει να θέσει τελεσίγραφο στην ηγεσία του CDU: είτε θα λάβει πλήρη στήριξη για τις μεταρρυθμίσεις του – συμπεριλαμβανομένων υποχωρήσεων προς το SPD – είτε θα πρέπει να του υποδειχθεί άμεσα ο αντικαταστάτης του.

Τα Σενάρια Διαδοχής και οι Πολιτικές Ισορροπίες

Η αναζήτηση διαδόχου είναι ένα εξαιρετικά περίπλοκο εγχείρημα για το CDU. Ο πρωθυπουργός της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας, Χέντρικ Βουστ, ο οποίος εμφανίζεται ως το επικρατέστερο όνομα εδώ και εβδομάδες, διστάζει να προβεί στο επόμενο βήμα, κυρίως λόγω ανασφάλειας σχετικά με τα μείζονα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής. Επιπλέον, οι εκλογές στο κρατίδιό του τον επόμενο Απρίλιο ενδέχεται να μην του εξασφαλίσουν ενισχυμένη εντολή, ακόμη και αν επανεκλεγεί. Άλλα ονόματα που ακούγονται, όπως του πρωθυπουργού της Βαυαρίας, Μάρκους Ζέντερ, και του υπουργού Εσωτερικών, Αλεξάντερ Ντόμπριντ, θα σήμαιναν καγκελάριο προερχόμενο από τον «μικρό» εταίρο του CDU, τη Χριστιανοκοινωνική Ένωση (CSU), μια προοπτική που παραδοσιακά προκαλεί αντιστάσεις στους Χριστιανοδημοκράτες.

Σε περίπτωση που οι δημοσκοπήσεις επιβεβαιωθούν στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, όπου το CDU παλεύει για την είσοδό του στο τοπικό κοινοβούλιο με ποσοστά κοντά στο 6%, το κλίμα θα βαρύνει αναπόφευκτα. Ο κ. Μερτς ενδέχεται να οδηγηθεί σε παραίτηση από τα πιο θερμόαιμα στελέχη του κόμματός του, παραμένοντας στη θέση του μέχρι η Bundestag να εκλέξει τον αντικαταστάτη του – ο οποίος θα χρειαστεί και τη στήριξη του SPD, εγείροντας ερωτήματα για τα ανταλλάγματα, όπως μια χρονοβόρα επαναδιαπραγμάτευση της προγραμματικής συμφωνίας.

Ένα άλλο σενάριο προβλέπει την προσφυγή στην ψήφο εμπιστοσύνης των κομμάτων του κυβερνητικού συνασπισμού, μια τακτική που στο παρελθόν ακολούθησαν ο Όλαφ Σολτς και ο Γκέρχαρντ Σρέντερ για να ανοίξουν τον δρόμο για εκλογές. Ωστόσο, εκτός από την AfD, κανένα κυβερνών κόμμα δεν επιθυμεί πρόωρες εκλογές. Ένα ακόμη πιο απίθανο σενάριο αφορά τη στήριξη του αντικαταστάτη του κ. Μερτς από την ακροδεξιά στη Βουλή, κάτι που θα έσπαγε βίαια πολλά ταμπού και θα δοκίμαζε σοβαρά τη συνοχή του CDU.

Η πιθανότερη εξέλιξη, σύμφωνα με αναλυτές, είναι η παραμονή του κ. Μερτς στην καγκελαρία «με νύχια και με δόντια». Η πρόσφατη κίνηση οκτώ χριστιανοδημοκρατών πρωθυπουργών κρατιδίων, οι οποίοι με κοινή επιστολή τους απέρριψαν τη συζήτηση για αλλαγή προσώπου, ερμηνεύεται ως προσπάθεια αποφυγής ευθυνών για την εσωστρέφεια, παρά ως ένθερμη στήριξη. Το όνομά του δεν αναφέρεται στο κείμενο, και σύμφωνα με αποκάλυψη της BILD, η επιστολή ζητήθηκε από τον ίδιο τον κ. Μερτς, ο οποίος, σε αντίθεση με την Άγγελα Μέρκελ, δεν επικοινωνούσε τακτικά με τους πρωθυπουργούς των κρατιδίων.

Οι Ευθύνες και η Επικοινωνιακή Αποτυχία

Ο Φρίντριχ Μερτς δυσκολεύεται να αναγνωρίσει τις ευθύνες του για την εικόνα της κυβέρνησης και του κόμματός του. Έχει επικαλεστεί την κληρονομιά της Άγγελας Μέρκελ – τις υποβαθμισμένες υποδομές, την ενεργειακή εξάρτηση από τη Μόσχα και την προσφυγική πολιτική που ενίσχυσε την ακροδεξιά –, αλλά αυτό το επιχείρημα δεν πείθει πλέον τους πολίτες, που αναζητούν άμεσες λύσεις. Η προκάτοχός του διαχειρίστηκε περιόδους ευημερίας και σταθερότητας, ενώ ο ίδιος ανέλαβε μόνο κρίσεις: πολέμους, βιομηχανική ύφεση, διεθνή αστάθεια και απειλές από τα δεξιά.

Ωστόσο, ο κ. Μερτς φέρει την ευθύνη για τις υπερβολικές προσδοκίες που καλλιέργησε προεκλογικά, υποσχόμενος ταχεία αντιστροφή της κατάστασης στο μεταναστευτικό και περιορισμό της AfD. Η απώλεια εμπιστοσύνης των πολιτών, σε συνδυασμό με την επιλογή προσώπων και το αυστηρό ύφος του, επιδείνωσαν την κατάσταση. Ο ίδιος παραδέχτηκε δημόσια την αδυναμία του στην επικοινωνία, ενώ η Handelsblatt σχολίασε ότι του λείπει η απλή γλώσσα που αγγίζει καρδιές και μυαλά.

Στο εσωτερικό του κόμματος, η δυσαρέσκεια και οι κινήσεις αυτοσυντήρησης εντείνονται, με τους πρωθυπουργούς των κρατιδίων να μην επιθυμούν να παρασυρθούν στην καταστροφή. Νέες εκλογές ή παρατεταμένη αστάθεια στη Γερμανία δεν θα ωφελούσαν ούτε τη χώρα ούτε την Ευρώπη, καθώς ένας αποδυναμωμένος καγκελάριος θα αποτελούσε θετική εξέλιξη μόνο για τους εχθρούς της Ευρώπης. Τις επόμενες ημέρες θα φανεί αν οι Γερμανοί πολιτικοί και πολίτες διαθέτουν την κρίση και την ωριμότητα να ιεραρχήσουν σωστά τις προτεραιότητές τους, αναλαμβάνοντας ευθύνες μεγαλύτερες από τις θέσεις ή τα κόμματά τους.