Γαλλία: Η άνοδος της Λεπέν και το τέλος του πολιτικού τείχους

Η πολιτική σκηνή της Γαλλίας βρίσκεται σε μια κρίσιμη καμπή, καθώς τα παραδοσιακά ανάχματα που είχαν υψωθεί για να αποτρέψουν την άνοδο της ακροδεξιάς στην εξουσία δείχνουν να καταρρέουν. Το λεγόμενο «υγειονομικό τείχος» ή «cordon sanitaire», που για δεκαετίες αποτελούσε βασικό δόγμα του πολιτικού κατεστημένου, τόσο στη Γαλλία όσο και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Γερμανία, φαίνεται να έχει χάσει πλέον την αποτελεσματικότητά του. Η στρατηγική της Μαρίν Λεπέν για την «αποδαιμονοποίηση» του κόμματός της, του Εθνικού Συναγερμού, έχει αποδώσει καρπούς, μετατρέποντάς την από ένα ακραίο πολιτικό πρόσωπο σε μια υποψήφια με αξιώσεις διακυβέρνησης.

Η τακτική του «μικρότερου κακού», που εφαρμόστηκε συστηματικά από το λεγόμενο «ρεπουμπλικανικό τόξο» για να στηρίξει τον Εμανουέλ Μακρόν και να αποκλείσει την ακροδεξιά από την εξουσία, έχει πλέον εξαντλήσει τα όριά της. Η προεδρική θητεία του Μακρόν, που χαρακτηρίστηκε από πολιτικές που απογοήτευσαν μεγάλο μέρος του εκλογικού σώματος, έχει αφήσει πίσω της ένα κενό και μια διάχυτη αίσθηση απογοήτευσης. Το πολιτικό κέντρο, που κάποτε φάνταζε ακλόνητο, έχει διαβρωθεί, ενώ η γαλλική κοινωνία αναζητά νέες εκφράσεις και εκπροσώπηση.

Σε αυτό το ρευστό τοπίο, η προσοχή των μέσων ενημέρωσης και των πολιτικών αναλυτών έχει στραφεί στον Ζαν-Λυκ Μελανσόν, τον ηγέτη της Ανυπότακτης Γαλλίας. Ο Μελανσόν, ο οποίος φαίνεται να είναι ο μόνος πολιτικός που θα μπορούσε να αποτελέσει αξιόπιστο αντίπαλο για τη Λεπέν σε έναν ενδεχόμενο δεύτερο γύρο, δέχεται πυρά από το φιλοκυβερνητικό μιντιακό σύστημα. Η προσπάθεια να παρουσιαστεί ως ανίκανος να κυβερνήσει ή ως επικίνδυνος για τη δημοκρατία, θυμίζει τις τακτικές που χρησιμοποιήθηκαν στο παρελθόν εναντίον της ίδιας της Λεπέν. Η είσοδος της τελευταίας στο Μέγαρο των Ηλυσίων, που κάποτε θεωρούνταν αδιανόητη, πλέον όχι μόνο συζητείται ανοιχτά, αλλά έχει αρχίσει να προεξοφλείται ως το πιο πιθανό σενάριο.

Η δημοσκοπική κυριαρχία της Λεπέν

Οκτώ μήνες πριν από την αναμέτρηση, η Λεπέν εμφανίζεται ισχυρότερη από ποτέ. Σύμφωνα με δημοσκόπηση της Elabe, προηγείται με σημαντική διαφορά στον πρώτο γύρο και φαίνεται να κερδίζει τον δεύτερο γύρο έναντι οποιουδήποτε αντιπάλου. Ακόμη και σενάρια που θα μπορούσαν να θεωρηθούν αποσταθεροποιητικά για την υποψηφιότητά της, όπως μια πιθανή ρήξη με τον νεαρό πρωθυπουργικό της εκλεκτό, Ζορντάν Μπαρντελά, δεν φαίνεται να επηρεάζουν τις επιδόσεις της. Αυτό το φαινόμενο, όπως σχολιάζεται από αναλυτές, υποδηλώνει ότι τα ποσοστά της αντικατοπτρίζουν περισσότερο την απόρριψη των πολιτικών αντιπάλων της παρά την αποδοχή των δικών της προτάσεων.

Η ανάλυση των δημοσκοπήσεων αποκαλύπτει μια εντυπωσιακή μετατόπιση στο εκλογικό σώμα. Η Λεπέν φαίνεται να προηγείται σε όλες τις ηλικιακές ομάδες, ακόμη και μεταξύ των ψηφοφόρων με υψηλό μορφωτικό επίπεδο, μια ομάδα που παραδοσιακά ήταν απέναντι στην ακροδεξιά. Η πιο χαρακτηριστική αλλαγή, ωστόσο, παρατηρείται στους πολίτες άνω των 65 ετών. Αυτοί οι ψηφοφόροι, που αποτέλεσαν τη ραχοκοκαλιά της εκλογικής βάσης του Μακρόν, τώρα δηλώνουν πρόθεση να ψηφίσουν τη Λεπέν. Η δέσμευσή της να επαναφέρει το όριο συνταξιοδότησης στα 60 έτη για όσους ξεκίνησαν να εργάζονται νωρίς, σε συνδυασμό με θέματα που άπτονται της αξιοπρέπειας και της πολιτιστικής ταυτότητας, φαίνεται να βρίσκουν ιδιαίτερη απήχηση σε αυτή την ηλικιακή ομάδα.

Η αποχή ως κρίσιμος παράγοντας

Παρά την φαινομενική κυριαρχία της Λεπέν, το Eurointelligence επισημαίνει ότι ο πολιτικός χρόνος είναι ρευστός και πολλά μπορούν να αλλάξουν. Η αποχή, ωστόσο, αναδεικνύεται σε έναν από τους μεγαλύτερους άγνωστους παράγοντες. Στις προεδρικές εκλογές του 2022, το ποσοστό αποχής στον δεύτερο γύρο έφτασε το 28%, ένα από τα υψηλότερα στην ιστορία της Πέμπτης Γαλλικής Δημοκρατίας. Ιδιαίτερα υψηλή ήταν η αποχή στους νέους ψηφοφόρους, με το 41% των ατόμων ηλικίας 18-24 ετών να μην προσέρχεται στις κάλπες.

Η ανάλυση συστάδων από την Terra Nova δείχνει ότι το αντανακλαστικό του αποκλεισμού της Λεπέν δεν είναι πλέον αυτόματο. Ένας σημαντικός αριθμός ψηφοφόρων της αριστεράς δεν θα στήριζε αυτόματα έναν κεντρώο υποψήφιο εναντίον της, ενώ πολλοί κεντρώοι θα μπορούσαν να ψηφίσουν τη Λεπέν αν ο αντίπαλός της ήταν ο Μελανσόν. Το ερώτημα που κυριαρχεί είναι πώς θα κινηθούν οι ψηφοφόροι των οποίων ο υποψήφιος θα αποκλειστεί από τον πρώτο γύρο. Θα επιλέξουν το «μικρότερο κακό» ή θα απέχουν; Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα, σε συνδυασμό με το αν θα κινητοποιηθούν οι νεότεροι ψηφοφόροι για έναν υποψήφιο που θα τους εκφράζει, είναι αυτή που τελικά θα κρίνει τον επόμενο ένοικο του Μεγάρου των Ηλυσίων.