Γαλλία πιέζει ΕΕ για άρση κυρώσεων Ουσμάνοφ

Η Γαλλία ασκεί εντατικές πιέσεις στα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης προκειμένου να αρθούν οι κυρώσεις που έχουν επιβληθεί στον Ρωσο-Ουζμπέκο δισεκατομμυριούχο Αλισέρ Ουσμάνοφ, σύμφωνα με πληροφορίες που μετέδωσαν τρεις Ευρωπαίοι διπλωμάτες με άμεση γνώση των διαβουλεύσεων. Όπως υποστηρίζουν οι ίδιες πηγές, το Παρίσι ενεργεί υπό την πίεση του Αζερμπαϊτζάν, καθώς το Μπακού εξακολουθεί να κρατά δύο Γάλλους υπηκόους, ένα ζήτημα που έχει αναχθεί σε μοχλό πίεσης στις ενδοευρωπαϊκές διαπραγματεύσεις.

Η εξέλιξη αυτή έρχεται στο προσκήνιο μετά την απόφαση των απεσταλμένων της Ευρωπαϊκής Ένωσης να παρατείνουν κατά επτά ημέρες την προθεσμία για την ανανέωση των καταχωρίσεων στις κυρώσεις κατά της Ρωσίας. Η απόφαση ελήφθη τη Δευτέρα, αφού τα κράτη-μέλη απέτυχαν να καταλήξουν σε συμφωνία για εξάμηνη ανανέωση, η οποία απαιτεί ομοφωνία και των 27 κρατών-μελών. Η παράταση αυτή αντανακλά το βάθος των διαφωνιών που έχουν ανακύψει, με το ζήτημα του Ουσμάνοφ να βρίσκεται στο επίκεντρο των αντιπαραθέσεων.

Σύμφωνα με τις ίδιες διπλωματικές πηγές, η Γαλλία προσχώρησε στη Σλοβακία ζητώντας την άρση των κυρώσεων που επιβλήθηκαν στον Ουσμάνοφ μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022. Ο μεγιστάνας της βιομηχανίας μετάλλων και εξορύξεων έχει καταθέσει πολλαπλές αγωγές σε ευρωπαϊκά δικαστήρια, με απώτερο στόχο την άρση των περιοριστικών μέτρων, ενώ οι νομικοί του εκπρόσωποι έχουν αμφισβητήσει την εγκυρότητα δηλώσεων στα μέσα ενημέρωσης που χρησιμοποιήθηκαν ως βάση για την επιβολή των κυρώσεων.

Γαλλικές διπλωματικές πηγές, από την πλευρά τους, διατείνονται ότι η απόφαση του Παρισιού να ζητήσει την άρση των κυρώσεων σε βάρος του Ουσμάνοφ υπαγορεύτηκε από ζητήματα εθνικής ασφάλειας και ότι η Γαλλία ανταποκρίνεται θετικά σε προσεγγίσεις διεθνών εταίρων σχετικά με την υπόθεση. Η αιτιολόγηση αυτή, ωστόσο, δεν φαίνεται να καθησυχάζει όλα τα κράτη-μέλη, ορισμένα εκ των οποίων εκφράζουν επιφυλάξεις για την ορθότητα της κίνησης.

Οι Ευρωπαίοι διπλωμάτες επισημαίνουν ότι το Παρίσι είχε αφήσει να εννοηθεί ιδιωτικά πως το Μπακού χρησιμοποιεί τον Ουσμάνοφ για να ασκήσει πίεση, ή ακόμη και να εκβιάσει τη Γαλλία, σχετικά με την υπόθεση των δύο Γάλλων πολιτών που κρατούνται στο Αζερμπαϊτζάν. Ο ένας εξ αυτών, σύμφωνα με το Παρίσι, κρατείται αυθαίρετα, ενώ το Μπακού έχει καταδικάσει τον Γάλλο υπήκοο για κατηγορίες περί κατασκοπείας. Η σύνδεση με το Αζερμπαϊτζάν αναφέρθηκε για πρώτη φορά από τους Financial Times τη Δευτέρα, χωρίς ωστόσο να καταστεί σαφές για ποιον λόγο το Αζερμπαϊτζάν επιδιώκει τη διαγραφή του Ουσμάνοφ από τη λίστα των κυρώσεων, αν και ο πρόεδρος Ιλχάμ Αλίγιεφ έχει προηγουμένως ασκήσει σχετικές πιέσεις.

Οι διπλωμάτες προσθέτουν ότι η Γαλλία εκτιμά πως η κίνηση του Μπακού υποστηρίζεται από το Κατάρ και το Καζακστάν, γεγονός που προσδίδει στην υπόθεση ευρύτερες γεωπολιτικές διαστάσεις. Η εμπλοκή αυτών των δύο χωρών ενδέχεται να επηρεάσει τις ισορροπίες εντός της ΕΕ, καθώς τα κράτη-μέλη καλούνται να σταθμίσουν τα συμφέροντά τους απέναντι σε ένα πολύπλοκο διπλωματικό σκηνικό.

Τεταμένες σχέσεις και ιστορικό υπόβαθρο

Οι σχέσεις μεταξύ Αζερμπαϊτζάν και Γαλλίας ήταν εδώ και καιρό τεταμένες και επιδεινώθηκαν περαιτέρω το 2023, όταν το Αζερμπαϊτζάν ανέκτησε τον έλεγχο της περιοχής του Ναγκόρνο-Καραμπάχ. Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε την έξοδο περίπου 120.000 εθνοτικών Αρμενίων που ζούσαν εκεί, προκαλώντας διεθνή κατακραυγή. Το Μπακού αντέδρασε οργισμένα στη γαλλική στρατιωτική υποστήριξη προς την Αρμενία, με την οποία το Αζερμπαϊτζάν έχει διεξαγάγει δύο πολέμους τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, γεγονός που έχει εδραιώσει μια σχέση καχυποψίας και αντιπαλότητας.

Η Γαλλία έχει κατηγορήσει ομάδες που συνδέονται με το Αζερμπαϊτζάν ότι διεξάγουν εκστρατείες παραπληροφόρησης κατά το τελευταίο έτος, ενώ έχει δηλώσει ότι το Μπακού επιδιώκει να υποδαυλίσει τις ταραχές και τα αιτήματα για ανεξαρτησία στη γαλλική επικράτεια της Νέας Καληδονίας στον Ειρηνικό. Οι κατηγορίες αυτές εντείνουν την αμοιβαία δυσπιστία και περιπλέκουν περαιτέρω τις διπλωματικές επαφές.

Οι κυρώσεις της ΕΕ, οι οποίες στοχεύουν σχεδόν 3.000 εταιρείες και φυσικά πρόσωπα με δεσμεύσεις περιουσιακών στοιχείων και ταξιδιωτικές απαγορεύσεις, επρόκειτο να λήξουν στις 15 Σεπτεμβρίου. Η ημερομηνία λήξης μετατέθηκε τελικά στις 22 Σεπτεμβρίου, προκειμένου να δοθεί περισσότερος χρόνος για διαπραγματεύσεις. Ένας διπλωμάτης δήλωσε ότι τα κράτη-μέλη παρακολουθούν πλέον στενά για να δουν πώς θα επιδιώξει το Παρίσι να ξεπεράσει το αδιέξοδο πριν από την επόμενη εβδομάδα, διαφορετικά θα διακινδυνεύσει να υπονομεύσει τόσο την αξιοπιστία του ως υποστηρικτή της Ουκρανίας όσο και τη διαδικασία επιβολής κυρώσεων της ΕΕ συνολικά.