Γερμανία: Κυβερνητική κρίση για το δημοσιονομικό κενό

Η γερμανική κυβέρνηση υπό τον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς αντιμετωπίζει σοβαρές προκλήσεις στην προσπάθειά της να καταλήξει σε συμφωνία για ένα πακέτο μέτρων που στοχεύει στον περιορισμό του διευρυνόμενου δημοσιονομικού κενού. Η διαμάχη γύρω από τα μέτρα έχει κλιμακωθεί σε τέτοιο βαθμό που πλέον αποτελεί άμεση απειλή για τη συνοχή και την επιβίωση του κυβερνητικού συνασπισμού, ο οποίος αποτελείται από το Χριστιανοδημοκρατικό Κόμμα (CDU) του Μερτς και τους Σοσιαλδημοκράτες (SPD).

Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Bloomberg και πρόσωπα που γνωρίζουν τις διαπραγματεύσεις, τα υπό συζήτηση μέτρα εκτιμάται ότι θα μπορούσαν να αποφέρουν περισσότερα από 4 δισεκατομμύρια ευρώ (περίπου 4,5 δισεκατομμύρια δολάρια) σε ετήσια βάση, όταν εφαρμοστούν πλήρως. Οι διαπραγματευτές των δύο κομμάτων βρίσκονται σε συνεχείς επαφές προκειμένου να γεφυρώσουν τις διαφορές τους, οι οποίες εστιάζονται κυρίως σε επιβαρύνσεις στη ζάχαρη και το πλαστικό, καθώς και στην επιβολή υψηλότερης φορολόγησης στα ιδιωτικά κέρδη από κρυπτονομίσματα.

Ο κυβερνητικός συνασπισμός είχε συμφωνήσει καταρχήν στο πακέτο μέτρων ως μέρος της τελευταίας συμφωνίας για τον προϋπολογισμό, ωστόσο κρίσιμες λεπτομέρειες παραμένουν ακόμη άλυτες. Ενώ στη Βουλή συζητούνται ήδη αυξήσεις φόρων στο αλκοόλ και τον καπνό, τα υπόλοιπα μέτρα παραμένουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Εκπρόσωπος του υπουργείου Οικονομικών δήλωσε ότι δεν μπορεί να προβεί σε εκτιμήσεις για την έκβαση των κοινοβουλευτικών διαβουλεύσεων, επιβεβαιώνοντας την αβεβαιότητα που επικρατεί.

Ο καγκελάριος Μερτς, ο οποίος έχει υποστεί σοβαρό πλήγμα μετά τις συντριπτικές ήττες του κόμματός του στις κρατιδιακές εκλογές τον περασμένο μήνα, βλέπει την εξουσία του να διαβρώνεται σταδιακά κατά τους 17 μήνες που βρίσκεται στην κυβέρνηση. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η δημοτικότητά του βρίσκεται σε ιστορικά χαμηλό επίπεδο για Γερμανό ηγέτη μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, γεγονός που καθιστά την παρούσα διαπραγμάτευση ακόμη πιο κρίσιμη για το πολιτικό του μέλλον.

Οι διαπραγματεύσεις την περασμένη εβδομάδα για ένα μέτρο που θα ενίσχυε τη χρηματοδότηση της φροντίδας των ηλικιωμένων ήταν τόσο τεταμένες, ώστε γερμανικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν ότι ο πρόεδρος Φρανκ-Βάλτερ Σταϊνμάιερ παρενέβη προσωπικά προκειμένου να διασφαλίσει ότι ο κυβερνητικός συνασπισμός θα παραμείνει ενωμένος. Η παρέμβαση του προέδρου υπογραμμίζει τη σοβαρότητα της κατάστασης και την ανάγκη για άμεση εξεύρεση λύσης.

Οι διαπραγματευτές βρίσκονται υπό ολοένα και μεγαλύτερη πίεση, σε μια περίοδο που αξιωματούχοι περιγράφουν ως μία από τις δυσκολότερες μέχρι στιγμής. Η συμμαχία του Μερτς επιδιώκει να προωθήσει μέσω του κοινοβουλίου ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων εντός του τρέχοντος έτους, αλλά δυσκολεύεται να συνδυάσει τις φορολογικές ελαφρύνσεις με τον περιορισμό των δαπανών. Την ίδια στιγμή, νοικοκυριά και επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν υψηλότερο ενεργειακό κόστος, εισφορές και επιβαρύνσεις, γεγονός που αυξάνει την κοινωνική πίεση.

Επαναφορά των συζητήσεων για τον προϋπολογισμό

Το διακύβευμα για τον προϋπολογισμό υπερβαίνει κατά πολύ τη φορολογική πολιτική. Τα έσοδα από αρκετά μέτρα, μαζί με την εξοικονόμηση πόρων από τις περικοπές στα επιδόματα στέγασης και στα γονικά επιδόματα, καθώς και το κόστος των φορολογικών ελαφρύνσεων για τον φόρο εισοδήματος, έχουν ήδη ενσωματωθεί στο δημοσιονομικό σχέδιο για το 2027, σύμφωνα με τα πρόσωπα που γνωρίζουν τις διαπραγματεύσεις.

Αυτό σημαίνει ότι οποιεσδήποτε αλλαγές στις επιβαρύνσεις ή στις περικοπές θα απαιτούσαν την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων για τον προϋπολογισμό, προκειμένου να εξευρεθούν πρόσθετα έσοδα ή να γίνουν βαθύτερες περικοπές. Ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να απειλήσει τη σταθερότητα της κυβέρνησης, καθώς αυτή επιδιώκει την τελική κοινοβουλευτική έγκριση του προϋπολογισμού τον Νοέμβριο. Η προοπτική επαναδιαπραγμάτευσης του προϋπολογισμού εγκυμονεί κινδύνους για την πολιτική σταθερότητα της χώρας.

Ο συνδυασμός αυτός είναι ιδιαίτερα ευαίσθητος για τον Μερτς, ο οποίος είχε αποκλείσει τις αυξήσεις φόρων πριν από τις περσινές εκλογές, υποστηρίζοντας ότι θα έβλαπταν την οικονομία. Λίγο μετά την ψηφοφορία, ωστόσο, τάχθηκε υπέρ συνταγματικών αλλαγών που δημιούργησαν ένα ταμείο υποδομών ύψους 500 δισεκατομμυρίων ευρώ, χρηματοδοτούμενο μέσω δανεισμού, και ουσιαστικά εξαίρεσαν τις αμυντικές δαπάνες άνω του 1% του ΑΕΠ από τους δημοσιονομικούς περιορισμούς της Γερμανίας. Αυτή η στροφή έχει προκαλέσει αντιδράσεις και εντός του κόμματός του.

Αυξήσεις φόρων τέτοιας κλίμακας θα μπορούσαν να εξελιχθούν σε σημείο ρήξης και τελικά να απειλήσουν την παραμονή του Μερτς στην εξουσία, σύμφωνα με τα πρόσωπα που επικαλείται το Bloomberg. Η προτεινόμενη επιβάρυνση στη ζάχαρη αποτέλεσε σημείο έντονης αντιπαράθεσης την περασμένη εβδομάδα, όταν η Ομοσπονδιακή Καγκελαρία ανέστειλε τις συνομιλίες μεταξύ των υπουργείων σχετικά με ένα σχέδιο που είχε προωθήσει ο υπουργός Οικονομικών Λαρς Κλίνγκμπαϊλ, ένας από τους συμπροέδρους των Σοσιαλδημοκρατών. Οι λεπτομέρειες της πρότασης, η οποία αναμενόταν να προωθηθεί αυτή την εβδομάδα, απέκλιναν από ένα πλαίσιο που είχε συμφωνηθεί προηγουμένως, σύμφωνα με κυβερνητικούς αξιωματούχους.

Η ίδια η επιβάρυνση, η οποία έχει αντιμετωπίσει αντιδράσεις από βουλευτές και πρωθυπουργούς κρατιδίων που ανήκουν στο κόμμα του Μερτς, δεν έχει εγκαταλειφθεί, ανέφεραν οι αξιωματούχοι, μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας, σύμφωνα με το πρωτόκολλο της κυβέρνησης. Η κυβέρνηση εξακολουθεί να δεσμεύεται για τη φορολόγηση των ζαχαρούχων ποτών, αλλά επαναδιαπραγματεύεται το εύρος εφαρμογής, τους συντελεστές και τον χρόνο έναρξης του μέτρου, ανέφεραν οι ίδιες πηγές.

Ένας κυβερνητικός αξιωματούχος δήλωσε ότι επί του παρόντος δεν υπάρχει σαφής τρόπος για να εγκριθεί όλα τα μέτρα με τη μορφή που είχε αρχικά συμφωνηθεί. Ένας άλλος δήλωσε ότι ο κυβερνητικός συνασπισμός δεν μπορεί πλέον να θεωρεί δεδομένο ότι ο προϋπολογισμός θα εγκριθεί σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα, τον Νοέμβριο. Η αβεβαιότητα αυτή εντείνει τις πιέσεις στον Μερτς και θέτει υπό αμφισβήτηση τη σταθερότητα της κυβέρνησής του.