Γερμανία: Προειδοποίηση για «εμφύλιο» αν ξεκινήσουν μαζικές απελάσεις μεταναστών

Σε ιδιαίτερα δραματικούς τόνους περιγράφει την πορεία του μεταναστευτικού στην Ευρώπη ο πρώην αξιωματικός της γερμανικής ομοσπονδιακής αστυνομίας και αναλυτής ασφαλείας Γιαν Σόλβιν, προειδοποιώντας ότι η αδυναμία ελέγχου των εξωτερικών συνόρων και εκτέλεσης των αποφάσεων επιστροφής μπορεί να οδηγήσει σε βαθιά πολιτική και κοινωνική αποσταθεροποίηση.

Ο Σόλβιν εκτιμά ότι το μεταναστευτικό έχει εξελιχθεί σε ένα από τα σοβαρότερα ρήγματα στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η συνεχής διαφωνία μεταξύ των κρατών-μελών για τα σύνορα, το άσυλο, την κατανομή των αιτούντων και κυρίως τις επιστροφές όσων δεν δικαιούνται διεθνή προστασία ενισχύει, κατά την άποψή του, την πολιτική πόλωση και υπονομεύει την εμπιστοσύνη των κοινωνιών προς τους θεσμούς.

Ο πρώην Γερμανός αστυνομικός, ο οποίος έχει υπηρετήσει και σε επιχειρήσεις στα ευρωπαϊκά εξωτερικά σύνορα, υποστηρίζει ότι «η παράνομη μετανάστευση έχει τη δυνατότητα να καταστρέψει την ΕΕ», εφόσον η Ευρώπη εξακολουθήσει να αδυνατεί να επιβάλει στην πράξη τους ίδιους τους κανόνες της.

Το πλέον εκρηκτικό σημείο της παρέμβασής του αφορά τις απελάσεις. Κατά τον Σόλβιν, η πραγματική εφαρμογή αποφάσεων επιστροφής σε μεγάλη κλίμακα θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές συγκρούσεις στις γερμανικές πόλεις, καθώς άνθρωποι που έχουν λάβει εντολή να εγκαταλείψουν τη χώρα ενδέχεται να αντισταθούν στην απομάκρυνσή τους, ενώ οργανώσεις και ακτιβιστές μπορεί επίσης να επιχειρήσουν να παρεμποδίσουν τις επιχειρήσεις της αστυνομίας.

Προειδοποίηση για ακραία κοινωνική σύγκρουση στη Γερμανία

Ο αναλυτής ασφαλείας φτάνει μέχρι το σημείο να χρησιμοποιεί τον όρο «εμφύλιος πόλεμος» για να περιγράψει το ακραίο σενάριο μιας βίαιης αντιπαράθεσης στις μεγάλες γερμανικές πόλεις, εφόσον επιχειρηθεί μαζική εφαρμογή των αποφάσεων απέλασης.

Πρόκειται για εκτίμηση και προειδοποίηση του ίδιου και όχι για επίσημη πρόβλεψη των γερμανικών Αρχών. Ο Σόλβιν θεωρεί, ωστόσο, ότι το πρόβλημα έχει διογκωθεί επί χρόνια ακριβώς επειδή οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ανέβαλαν δύσκολες αποφάσεις σχετικά με την προστασία των συνόρων και την απομάκρυνση όσων δεν δικαιούνται να παραμείνουν.

Κατά την εκτίμησή του, οι αστυνομικές δυνάμεις δεν θα είχαν να αντιμετωπίσουν μόνο την αντίσταση των ίδιων των υπό απέλαση μεταναστών. Θεωρεί πιθανή την κινητοποίηση οργανωμένων ΜΚΟ, αλληλέγγυων και πολιτικών ακτιβιστών, με κίνδυνο επεισοδίων και συγκρούσεων στους δρόμους.

Ο πρώην ομοσπονδιακός αστυνομικός παραπέμπει σε εικόνες αντιπαράθεσης που έχουν καταγραφεί σε άλλες χώρες κατά τη διάρκεια επιχειρήσεων σύλληψης και απέλασης παράτυπων μεταναστών, εκτιμώντας ότι ανάλογες εντάσεις στη Γερμανία θα μπορούσαν να λάβουν πολύ μεγαλύτερες διαστάσεις.

Παράλληλα υποστηρίζει ότι, παρά όσα μεσολάβησαν μετά τη μεγάλη μεταναστευτική κρίση του 2015, η Ευρώπη παραμένει ευάλωτη σε ένα νέο κύμα μαζικών αφίξεων. Κατά την άποψή του, το βασικό πρόβλημα εξακολουθεί να βρίσκεται στην αδυναμία αποτελεσματικής φύλαξης των εξωτερικών συνόρων και στη δυσκολία επιστροφής ανθρώπων των οποίων οι αιτήσεις ασύλου έχουν απορριφθεί.

Ο Σόλβιν εκτιμά ότι η συνέχιση αυτής της κατάστασης μπορεί τελικά να πλήξει ακόμη και την ίδια τη συνοχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Υποστηρίζει ότι, εάν οι ευρωπαϊκοί θεσμοί αποδειχθούν ανίκανοι να ελέγξουν ένα ζήτημα που οι κοινωνίες θεωρούν θεμελιώδες, όλο και περισσότερα κράτη θα επιδιώξουν να ανακτήσουν εθνικά τον πλήρη έλεγχο των συνόρων τους.

Σε ένα τέτοιο σενάριο, κατά τον ίδιο, η Ευρώπη θα μπορούσε να οδηγηθεί σε σταδιακή επιστροφή των εθνικών συνοριακών ελέγχων, αποδυνάμωση της κοινής μεταναστευτικής πολιτικής και τελικά σε μεγαλύτερο πολιτικό κατακερματισμό.

Ιδιαίτερη είναι και η προσέγγισή του για το άσυλο. Ο Σόλβιν υποστηρίζει ότι η διεθνής προστασία πρέπει να αντιμετωπίζεται πρωτίστως ως προστασία ανθρώπων που κινδυνεύουν και όχι αυτομάτως ως μόνιμη εγκατάσταση στην Ευρώπη. Κατά τη θέση του, όταν οι συνθήκες που οδήγησαν στην παροχή προστασίας παύουν να υφίστανται, πρέπει να εξετάζεται και η δυνατότητα επιστροφής στη χώρα προέλευσης.

Η θέση αυτή βρίσκεται στο επίκεντρο μιας ευρύτερης πολιτικής αντιπαράθεσης σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, καθώς κυβερνήσεις και κόμματα διαφωνούν έντονα τόσο για το εύρος του δικαιώματος ασύλου όσο και για το πότε μπορεί να θεωρηθεί ασφαλής η επιστροφή ενός ανθρώπου στη χώρα καταγωγής του.

Οι προειδοποιήσεις για «εμφύλια» ένταση και η συζήτηση που ανοίγει στην Ευρώπη

Ο Γιαν Σόλβιν δεν είναι ο μόνος αναλυτής που χρησιμοποιεί πλέον εξαιρετικά δραματική γλώσσα για τις κοινωνικές εντάσεις στην Ευρώπη. Παρόμοιες προειδοποιήσεις έχουν διατυπώσει τα τελευταία χρόνια στρατιωτικοί και ακαδημαϊκοί, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι υπάρχει κοινή επιστημονική αποδοχή πως ένας ευρωπαϊκός «εμφύλιος πόλεμος» είναι αναπόφευκτος.

Ο απόστρατος Βρετανός συνταγματάρχης Ρίτσαρντ Κεμπ έχει υποστηρίξει ότι οι κυβερνήσεις της Δύσης καθυστερούν να αντιμετωπίσουν δύσκολα κοινωνικά και μεταναστευτικά προβλήματα επειδή λειτουργούν με βάση τον εκλογικό κύκλο. Κατά τη δική του προσέγγιση, επιλέγουν συχνά τη βραχυπρόθεσμη ηρεμία, μεταφέροντας το πραγματικό πολιτικό κόστος στο μέλλον.

Ο Κεμπ έχει επίσης προειδοποιήσει για τον κίνδυνο σύγκλισης ακραίων πολιτικών και θρησκευτικών κινημάτων, παρουσιάζοντας την κοινωνική συνοχή των δυτικών χωρών ως ένα από τα βασικά ζητήματα ασφαλείας των επόμενων ετών.

Ακόμη πιο εκτεταμένη θεωρητική συζήτηση έχει ανοίξει ο καθηγητής Ντέιβιντ Μπετζ του King's College London, ο οποίος μελετά το ενδεχόμενο εμφάνισης μορφών εσωτερικής σύγκρουσης σε δυτικές κοινωνίες. Στις αναλύσεις του εξετάζει χώρες όπως η Βρετανία, η Γαλλία και η Ιρλανδία και υποστηρίζει ότι η πολιτική πόλωση, η απώλεια εμπιστοσύνης στους θεσμούς και οι κοινωνικές και πολιτισμικές διαιρέσεις μπορούν, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να δημιουργήσουν ιδιαίτερα επικίνδυνα περιβάλλοντα.

Ο Μπετζ έχει φτάσει σε εξαιρετικά απαισιόδοξες εκτιμήσεις, θεωρώντας ότι σε ορισμένες δυτικές κοινωνίες οι δυνατότητες μιας εύκολης πολιτικής αποκλιμάκωσης έχουν ήδη περιοριστεί σημαντικά. Στο πλαίσιο αυτό έχει μιλήσει για κινδύνους βίαιης αποσταθεροποίησης των μεγάλων αστικών κέντρων.

Οι θέσεις αυτές είναι έντονα αμφιλεγόμενες και δεν αποτελούν δεδομένη εξέλιξη για τη Γερμανία ή την υπόλοιπη Ευρώπη. Αναδεικνύουν, όμως, μια συζήτηση που μέχρι πρόσφατα βρισκόταν στο περιθώριο και πλέον περνά όλο και συχνότερα στη δημόσια αντιπαράθεση: τι συμβαίνει όταν μια κοινωνία χάνει την εμπιστοσύνη της στην ικανότητα του κράτους να ελέγχει τα σύνορα, να εφαρμόζει τις αποφάσεις του και ταυτόχρονα να διατηρεί την κοινωνική ειρήνη.

Το μεταναστευτικό έχει ήδη αλλάξει τις πολιτικές ισορροπίες σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης, ενισχύοντας κόμματα που απαιτούν αυστηρότερο έλεγχο των συνόρων, ταχύτερες απελάσεις και δραστικό περιορισμό των παράτυπων αφίξεων. Ταυτόχρονα, ισχυρές κοινωνικές και πολιτικές δυνάμεις αντιδρούν σε πολιτικές που θεωρούν ότι παραβιάζουν το δικαίωμα στο άσυλο ή τη διεθνή προστασία.

Αυτή ακριβώς η σύγκρουση βρίσκεται πίσω από τις δραματικές προειδοποιήσεις του Σόλβιν. Το ζήτημα για την Ευρώπη δεν περιορίζεται πλέον στον αριθμό των αφίξεων. Αφορά την αξιοπιστία των συνόρων, τη δυνατότητα εκτέλεσης αποφάσεων επιστροφής, την προστασία όσων πραγματικά δικαιούνται άσυλο και κυρίως την ικανότητα των κρατών να εφαρμόζουν τον νόμο χωρίς να οδηγούνται σε γενικευμένη κοινωνική σύγκρουση.

Η πρόβλεψη ενός «εμφυλίου πολέμου» παραμένει μια ακραία εκτίμηση. Η πολιτική πίεση γύρω από το μεταναστευτικό, όμως, είναι ήδη πραγματική και αυξάνεται. Και όσο η Ευρωπαϊκή Ένωση αδυνατεί να διαμορφώσει ένα σύστημα που να συνδυάζει αποτελεσματικά σύνορα, νόμιμο άσυλο και πραγματικές επιστροφές, το μεταναστευτικό θα εξακολουθεί να λειτουργεί ως ένα από τα βαθύτερα ρήγματα στο ευρωπαϊκό οικοδόμημα.