Υπαρκτό και εύλογο θεωρεί τον κίνδυνο ύφεσης στην Ευρωζώνη ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας, σε συνέντευξή του στον «Φιλελεύθερο» της Κύπρου, επισημαίνοντας ότι η νέα γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή δημιουργεί σοβαρές πιέσεις στην ευρωπαϊκή οικονομία.
Ο κ. Στουρνάρας υπογραμμίζει ότι η κλιμάκωση της σύγκρουσης προκαλεί νέα αρνητική διαταραχή από την πλευρά της προσφοράς, με άμεσες επιπτώσεις στις τιμές της ενέργειας, στην αβεβαιότητα και τελικά στην αναπτυξιακή δυναμική της Ευρωζώνης.
Η υψηλή ενεργειακή εξάρτηση των ευρωπαϊκών οικονομιών καθιστά την περιοχή πιο ευάλωτη σε τέτοιου τύπου κρίσεις, καθώς οι αυξήσεις στο ενεργειακό κόστος μεταφέρονται γρήγορα στην παραγωγή, στις επιχειρήσεις και στα νοικοκυριά.
Ασθενέστερη ανάπτυξη και περιορισμένα περιθώρια πολιτικής
Σύμφωνα με τον διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, η σημερινή συγκυρία διαφέρει από εκείνη του 2022. Η νέα άνοδος των τιμών καταγράφεται σε περιβάλλον χαμηλότερης ανάπτυξης, αυστηρότερων χρηματοπιστωτικών συνθηκών και περιορισμένου δημοσιονομικού χώρου.
Αυτό σημαίνει ότι οι κυβερνήσεις και οι ευρωπαϊκοί θεσμοί έχουν μικρότερα περιθώρια παρέμβασης, ενώ οι οικονομίες εμφανίζονται πιο εκτεθειμένες σε εξωτερικές αναταράξεις.
Ο κ. Στουρνάρας αναγνωρίζει ότι η οικονομία της Ευρωζώνης έχει επιδείξει αντοχές, σημειώνει όμως ότι η δυναμική της παραμένει χαμηλή. Με βάση τις προβλέψεις της ΕΚΤ του Μαρτίου, η ανάπτυξη εκτιμάται ότι θα επιβραδυνθεί από περίπου 1,4% το 2025 σε 0,9% το 2026.
Τα εναλλακτικά σενάρια της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, όπως αναφέρει, δείχνουν ότι οι καθοδικοί κίνδυνοι για την ανάπτυξη υπερισχύουν. Η γεωπολιτική αποκλιμάκωση των τελευταίων ημερών έχει συγκρατήσει τα πιο ακραία σενάρια, όμως η αβεβαιότητα παραμένει.
Σε περίπτωση αποτυχίας των διαπραγματεύσεων και νέας ανάφλεξης των συγκρούσεων, ο κίνδυνος ύφεσης θα μπορούσε να ενισχυθεί. Ο ίδιος, πάντως, διευκρινίζει ότι αυτό το ενδεχόμενο παραμένει πιθανότητα και δεν αποτελεί το βασικό σενάριο.
Πιέσεις σε τράπεζες και νέα κόκκινα δάνεια
Ο Γιάννης Στουρνάρας αναφέρεται και στις πιθανές επιπτώσεις της γεωπολιτικής αβεβαιότητας στο κόστος χρηματοδότησης και στην ποιότητα των δανειακών χαρτοφυλακίων των τραπεζών.
Όπως εκτιμά, μπορεί να υπάρξει αύξηση στη ροή νέων μη εξυπηρετούμενων δανείων, κυρίως από ευάλωτα νοικοκυριά και από επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε κλάδους ιδιαίτερα ευαίσθητους στις μεταβολές των τιμών ενέργειας.
Σε δυσμενές σενάριο, η αυξημένη μεταβλητότητα στις αγορές θα μπορούσε να οδηγήσει σε υψηλότερο κόστος χρηματοδότησης. Παράλληλα, οι τράπεζες ενδέχεται να αναθεωρήσουν τα επιχειρηματικά τους πλάνα, εφόσον μειωθεί η ζήτηση για νέα δάνεια.
Ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος τονίζει, ωστόσο, ότι οι ελληνικές, οι κυπριακές και συνολικά οι ευρωπαϊκές τράπεζες εισέρχονται σε αυτή την περίοδο αβεβαιότητας με ισχυρά θεμελιώδη μεγέθη.
Η εικόνα αυτή λειτουργεί ως παράγοντας σταθερότητας, αν και η πορεία των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή και στις διεθνείς αγορές ενέργειας θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό την πίεση που μπορεί να δεχθεί το τραπεζικό σύστημα.
Θεσμοί, εμπιστοσύνη και λογοδοσία στην Ελλάδα
Ο κ. Στουρνάρας τοποθετήθηκε και για τη λειτουργία των θεσμών στην Ελλάδα, σημειώνοντας ότι έχει υπάρξει σαφής πρόοδος τα τελευταία χρόνια.
Κατά την εκτίμησή του, η περαιτέρω ενίσχυση της εμπιστοσύνης των πολιτών προς το κράτος απαιτεί ταχύτερη και αποτελεσματικότερη απονομή δικαιοσύνης, ισχυρότερη λογοδοσία και πλήρη εφαρμογή των κανόνων διαφάνειας.
Παράλληλα, υπογραμμίζει την ανάγκη σταθερής αντιμετώπισης φαινομένων διαφθοράς και διοικητικής αναποτελεσματικότητας, καθώς αυτά επηρεάζουν άμεσα την ποιότητα της διακυβέρνησης και την εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς.
Η παρέμβασή του συνδέει την οικονομική σταθερότητα με τη θεσμική αξιοπιστία, επισημαίνοντας ότι σε περιόδους αυξημένης εξωτερικής αβεβαιότητας η αποτελεσματική λειτουργία του κράτους αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία.
