Γονικές παροχές και Airbnb: Το νέο πλαίσιο που αλλάζει την αγορά

Σε αγώνα δρόμου βρίσκονται χιλιάδες ιδιοκτήτες ακινήτων σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, καθώς από την 1η Ιουλίου ενεργοποιείται το νέο πλαίσιο για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις τύπου Airbnb. Οι αλλαγές αφορούν τις νέες εγγραφές στο Μητρώο Ακινήτων Βραχυχρόνιας Διαμονής και επηρεάζουν άμεσα τις μεταβιβάσεις ακινήτων, δημιουργώντας ισχυρή πίεση σε όσους σχεδιάζουν πώληση, γονική παροχή ή δωρεά.

Το πολυνομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, που βρίσκεται στη Βουλή, εισάγει περιορισμούς με άμεσο αντίκτυπο στην αγορά ακινήτων. Ιδιοκτήτες που ήδη διαθέτουν ακίνητα σε πλατφόρμες βραχυχρόνιας μίσθωσης ή σκοπεύουν να τα αξιοποιήσουν με αυτόν τον τρόπο καλούνται να κινηθούν γρήγορα, καθώς το νέο καθεστώς αλλάζει τα δεδομένα σε περιοχές με υψηλή τουριστική πίεση.

Η κρίσιμη ημερομηνία είναι η 1η Ιουλίου, ιδίως για τη Θεσσαλονίκη. Μέχρι τότε, οι ιδιοκτήτες μπορούν να εξασφαλίσουν Αριθμό Μητρώου Ακινήτου, πριν τεθεί σε ισχύ η αναστολή νέων εγγραφών βραχυχρόνιας μίσθωσης στην Α’ Δημοτική Κοινότητα. Η προθεσμία έχει προκαλέσει κινητικότητα σε συμβολαιογραφικά γραφεία, λογιστές και επαγγελματίες της αγοράς, καθώς πολλοί εξετάζουν αν πρέπει να επισπεύσουν διαδικασίες πριν κλείσει το σχετικό παράθυρο.

Αθήνα και Θεσσαλονίκη στο επίκεντρο των περιορισμών

Οι νέες ρυθμίσεις προστίθενται στα μέτρα που εφαρμόζονται ήδη στο κέντρο της Αθήνας, όπου έχει ανασταλεί η δυνατότητα νέων εγγραφών στα τρία πρώτα δημοτικά διαμερίσματα του Δήμου Αθηναίων. Στις ζώνες αυτές περιλαμβάνονται γειτονιές με έντονη τουριστική δραστηριότητα, όπως το ιστορικό κέντρο, η Πλάκα, το Μοναστηράκι, το Θησείο, το Κουκάκι, το Μεταξουργείο, το Κολωνάκι, τα Εξάρχεια, το Παγκράτι και ο Νέος Κόσμος.

Στη Θεσσαλονίκη, το μέτρο επεκτείνεται στην Α’ Δημοτική Κοινότητα, όπου συγκεντρώνεται μεγάλος αριθμός καταλυμάτων βραχυχρόνιας μίσθωσης. Η κυβερνητική στόχευση είναι να περιοριστεί η υπερσυγκέντρωση Airbnb σε περιοχές όπου η κατοικία έχει δεχθεί ισχυρή πίεση και τα ενοίκια έχουν εκτοξευθεί, με αποτέλεσμα πολλοί μόνιμοι κάτοικοι να δυσκολεύονται να βρουν προσιτό σπίτι.

Το πιο ευαίσθητο σημείο του νέου πλαισίου αφορά τις μεταβιβάσεις ακινήτων. Σύμφωνα με τη διάταξη, στις περιοχές όπου ισχύει ή θα ισχύσει αναστολή νέων εγγραφών, η μεταβίβαση εν ζωή μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια της δυνατότητας βραχυχρόνιας μίσθωσης για τον νέο ιδιοκτήτη. Αυτό σημαίνει ότι ένα ακίνητο που σήμερα λειτουργεί νόμιμα ως Airbnb ενδέχεται, μετά από πώληση, γονική παροχή ή δωρεά, να διαγραφεί από το μητρώο και να μην μπορεί να συνεχίσει την ίδια δραστηριότητα.

Η πρόβλεψη αυτή αλλάζει την εμπορική αξία πολλών ακινήτων, καθώς η δυνατότητα βραχυχρόνιας μίσθωσης έχει ενσωματωθεί τα τελευταία χρόνια στην τιμή πώλησης. Στην αγορά κυριαρχούν αγγελίες που προβάλλουν ακίνητα ως «επενδυτικά», «έτοιμα Airbnb», με «υψηλή απόδοση» και «άμεση εκμετάλλευση». Με το νέο πλαίσιο, ένα μέρος αυτής της αξίας τίθεται υπό αμφισβήτηση.

Εξαίρεση για κληρονομιές, αντιδράσεις για γονικές παροχές

Στην τελική μορφή του νομοσχεδίου περιλαμβάνεται μία κρίσιμη εξαίρεση σε σχέση με το αρχικό σχέδιο. Οι κληρονομικές διαδοχές εξαιρούνται από τον περιορισμό, γεγονός που σημαίνει ότι οι κληρονόμοι μπορούν να συνεχίσουν τη βραχυχρόνια μίσθωση χωρίς να χάνουν το σχετικό δικαίωμα λόγω της μεταβίβασης.

Η εξαίρεση αυτή δεν καλύπτει τις γονικές παροχές και τις δωρεές, στοιχείο που προκαλεί έντονες αντιδράσεις. Ιδιοκτήτες και επαγγελματίες της αγοράς εκτιμούν ότι η απώλεια της δυνατότητας Airbnb μπορεί να λειτουργήσει αποτρεπτικά για τη μεταβίβαση περιουσίας σε παιδιά ή συγγενείς, ειδικά όταν το ακίνητο έχει ανακαινιστεί και εξοπλιστεί με βάση την προοπτική της βραχυχρόνιας μίσθωσης.

Οι επικρίσεις εστιάζουν στο γεγονός ότι η ρύθμιση αγγίζει ακίνητα που λειτουργούν νόμιμα και έχουν ακολουθήσει όλες τις προβλεπόμενες διαδικασίες. Πολλοί ιδιοκτήτες υποστηρίζουν ότι επένδυσαν σημαντικά κεφάλαια για αγορά, ανακαίνιση και εξοπλισμό, στηριζόμενοι σε ένα συγκεκριμένο θεσμικό πλαίσιο, το οποίο πλέον μεταβάλλεται με τρόπο που επηρεάζει την απόδοση και την αξία της περιουσίας τους.

Η κυβέρνηση προβάλλει ως στόχο την αύξηση της προσφοράς κατοικιών για μακροχρόνια μίσθωση σε περιοχές όπου η υπερσυγκέντρωση Airbnb έχει περιορίσει τη διαθεσιμότητα σπιτιών για μόνιμους κατοίκους. Ωστόσο, παράγοντες της αγοράς αμφισβητούν την αποτελεσματικότητα του μέτρου, υποστηρίζοντας ότι πολλά από τα σημερινά καταλύματα έχουν διαμορφωθεί αποκλειστικά για τουριστική χρήση και δεν είναι βέβαιο ότι θα περάσουν αυτόματα στη μακροχρόνια μίσθωση.

Το νέο πλαίσιο ανοίγει ένα δύσκολο μέτωπο ανάμεσα στη στεγαστική πολιτική και στην προστασία της ιδιωτικής περιουσίας. Η παρέμβαση επιχειρεί να απαντήσει στην πίεση των ενοικίων, όμως η εφαρμογή της δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα για τις μεταβιβάσεις, τις οικογενειακές περιουσίες και την επενδυτική ασφάλεια. Από την 1η Ιουλίου, η αγορά Airbnb σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη περνά σε νέα, σαφώς πιο περιοριστική φάση.