Η AfD επαναφέρει το Dexit: Έξοδος από το ευρώ και τη Σένγκεν

Η πρόεδρος του κόμματος «Εναλλακτική για τη Γερμανία» (AfD), Άλις Βάιντελ, επανέφερε δυναμικά στο προσκήνιο το αίτημα για την έξοδο της Γερμανίας από την Ευρωζώνη, γνωστό και ως Dexit. Σε μια εκτενή τηλεοπτική συνέντευξη που παραχώρησε στο γερμανικό κανάλι ZDF, στις 23 Αυγούστου στη Βιέννη, η επικεφαλής του κόμματος που συγκεντρώνει τα υψηλότερα ποσοστά στις δημοσκοπήσεις, υπερασπίστηκε με σθένος τη ριζοσπαστική αυτή θέση, η οποία αποτελεί πυλώνα του εκλογικού προγράμματος της παράταξής της.

Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης, η οποία είχε διάρκεια περίπου είκοσι λεπτών και κάλυψε ένα ευρύ φάσμα θεμάτων, από την οικονομία και την αυτοκινητοβιομηχανία έως τη μεταναστευτική πολιτική και την κλιματική αλλαγή, η κυρία Βάιντελ δεν άφησε κανένα περιθώριο παρερμηνείας. Όταν ρωτήθηκε σχετικά με την προοπτική αποχώρησης από το κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα, επιβεβαίωσε κατηγορηματικά ότι η AfD εξακολουθεί να υποστηρίζει πως η Γερμανία πρέπει να εγκαταλείψει το σύστημα του ευρώ, εφόσον αναλάβει την κυβέρνηση της χώρας.

Το επιχείρημα του «ασταθούς νομίσματος»

Η επιχειρηματολογία της προέδρου της AfD βασίστηκε στην αντίληψη ότι το ευρώ έχει εξελιχθεί σε ένα «ασταθές νόμισμα», το οποίο χαρακτήρισε ως «Weichwährung», δηλαδή ως ένα αδύναμο ή «μαλακό» νόμισμα. Σύμφωνα με την ίδια, η νομισματική ένωση δεν λειτουργεί προς όφελος της γερμανικής οικονομίας, καθώς οι οικονομίες των κρατών-μελών της Ευρωζώνης παρουσιάζουν σημαντικές διαφορές ως προς τα χαρακτηριστικά τους, τις ανάγκες τους και τις δημοσιονομικές τους επιδόσεις. Η κυρία Βάιντελ προχώρησε ένα βήμα παραπέρα, συνδέοντας το ζήτημα του κοινού νομίσματος με το βιοτικό επίπεδο των Γερμανών πολιτών, υποστηρίζοντας ότι η ακολουθούμενη νομισματική πολιτική έχει οδηγήσει σε απώλεια περιουσίας για τα νοικοκυριά και διατυπώνοντας τον ισχυρισμό ότι «η Γερμανία ήταν πολύ καλύτερα πριν από την εισαγωγή του ευρώ».

Ωστόσο, η συγκεκριμένη επιχειρηματολογία φαίνεται να έρχεται σε αντίθεση με τα διαθέσιμα οικονομικά στοιχεία. Το γερμανικό κανάλι ZDF, στο πλαίσιο της αξιολόγησης των δηλώσεων της κυρίας Βάιντελ, επισήμανε ότι η εικόνα ενός εγγενώς ασταθούς ευρώ δεν επιβεβαιώνεται από την πραγματικότητα. Σε ειδική έκθεση του γερμανικού υπουργείου Οικονομικών για τα 25 χρόνια του ευρώ, αναφέρεται ότι ο μέσος ετήσιος πληθωρισμός στη Γερμανία από την εισαγωγή των χαρτονομισμάτων και κερμάτων διαμορφώθηκε περίπου στο 1,9%. Στις περισσότερες περιόδους, ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη κυμάνθηκε κάτω από τον στόχο του 2%, ενώ οι όποιες μεγάλες αποκλίσεις συνδέθηκαν κυρίως με έκτακτες συνθήκες, όπως η πανδημία και τα προβλήματα στις εφοδιαστικές αλυσίδες.

Οι οικονομικές επιπτώσεις ενός Dexit

Το δεύτερο μεγάλο ζήτημα που αναδεικνύεται αφορά τις πιθανές συνέπειες μιας εξόδου από το ευρώ για τη γερμανική οικονομία. Μια τέτοια εξέλιξη θα σήμαινε στην πράξη την επιστροφή σε ένα εθνικό νόμισμα, πιθανότατα σε μια αναβιωμένη γερμανική μάρκα. Ένα ισχυρότερο εθνικό νόμισμα θα μπορούσε να καταστήσει τα γερμανικά προϊόντα ακριβότερα στις διεθνείς αγορές, πλήττοντας έτσι την ανταγωνιστικότητα της χώρας. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για μια οικονομία που βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στις εξαγωγές, στη βιομηχανική παραγωγή και στην ενσωμάτωσή της στις ευρωπαϊκές αλυσίδες παραγωγής. Το ZDF υπογράμμισε ότι η επιστροφή σε ένα ισχυρότερο εθνικό νόμισμα θα μπορούσε να οδηγήσει σε σημαντικές απώλειες ευημερίας για τη γερμανική οικονομία, θέτοντας εν αμφιβόλω το όφελος ενός τέτοιου εγχειρήματος.

Η θέση της AfD για το νόμισμα δεν είναι μεμονωμένη, αλλά εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο αμφισβήτησης της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Παράλληλα με την έξοδο από το ευρώ, η κυρία Βάιντελ υποστήριξε ότι η Γερμανία θα πρέπει να αποχωρήσει και από τη Συμφωνία του Σένγκεν, προκειμένου να αποκατασταθεί ο πλήρης έλεγχος των εθνικών συνόρων. Σε περίπτωση που η AfD βρεθεί στην κυβέρνηση, διαμήνυσε ότι η Γερμανία θα «κλείσει» τα σύνορά της και θα περιορίσει δραστικά τη μετανάστευση. Έτσι, το όραμα της AfD δεν περιορίζεται σε μια απλή αλλαγή νομισματικής πολιτικής, αλλά συνιστά ένα ευρύτερο σχέδιο επιστροφής της Γερμανίας σε έναν μεγαλύτερο βαθμό εθνικής κυριαρχίας και απομονωτισμού, με λιγότερη ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και αυστηρότερο έλεγχο των συνόρων.

Επίθεση στην πολιτική σκηνή και το μεταναστευτικό

Η πρόεδρος της AfD εμφανίστηκε ιδιαίτερα επιθετική απέναντι στην υπόλοιπη γερμανική πολιτική σκηνή. Υποστήριξε ότι η Χριστιανοδημοκρατική Ένωση (CDU) δεν πρόκειται να κερδίσει ξανά ομοσπονδιακές εκλογές και χαρακτήρισε την πολιτική απομόνωσης της AfD από τα άλλα κόμματα, τη λεγόμενη «Brandmauer», ως «το πιο αντιδημοκρατικό πράγμα που υπάρχει». Παράλληλα, εξέφρασε τη βεβαιότητά της ότι η AfD θα κυβερνήσει σύντομα τόσο σε κρατιδιακό όσο και σε ομοσπονδιακό επίπεδο.

Στο ζήτημα της μετανάστευσης, η κυρία Βάιντελ τάχθηκε υπέρ της αυστηρότερης φύλαξης των συνόρων, του περιορισμού των πολιτογραφήσεων και της επιστροφής των Σύρων προσφύγων στις χώρες προέλευσής τους. Ωστόσο, δεν έδωσε συγκεκριμένη απάντηση για τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσαν να οργανωθούν συμφωνίες επανεισδοχής με χώρες όπως η Συρία ή το Αφγανιστάν. Στον τομέα της οικονομίας, υπερασπίστηκε την παραδοσιακή θέση της AfD για την ενεργειακή και κλιματική πολιτική, ενώ για την αυτοκινητοβιομηχανία τάχθηκε υπέρ της «τεχνολογικής ουδετερότητας», υποστηρίζοντας ότι το κράτος δεν θα πρέπει να επιβάλλει στους καταναλωτές ποια τεχνολογία αυτοκινήτου θα επιλέξουν. Σχετικά με την κλιματική αλλαγή, υποστήριξε ότι αυτή «υπήρχε πάντα», μια θέση που το ZDF αμφισβήτησε, επισημαίνοντας τη συντριπτική επιστημονική τεκμηρίωση για τον καθοριστικό ρόλο της ανθρώπινης δραστηριότητας στη σημερινή υπερθέρμανση του πλανήτη.

Το πολιτικό μήνυμα και η δημοσκοπική κυριαρχία

Το βασικό πολιτικό μήνυμα της συνέντευξης ήταν σαφές: η AfD δεν εγκαταλείπει τον στόχο της εξόδου από το ευρώ. Η κυρία Βάιντελ όχι μόνο επανέλαβε τη θέση αυτή, αλλά την τοποθέτησε στο κέντρο ενός ευρύτερου πολιτικού σχεδίου που περιλαμβάνει την έξοδο από τη Σένγκεν, τον αυστηρό έλεγχο των συνόρων και τον περιορισμό της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Για την Ευρώπη, πρόκειται για μια ιδιαίτερα σημαντική εξέλιξη, καθώς η συζήτηση για ένα γερμανικό «Dexit» δεν αφορά πλέον ένα περιθωριακό σενάριο, αλλά επαναφέρεται δημόσια ως κυβερνητικός στόχος από ένα κόμμα που προηγείται στις δημοσκοπήσεις. Εάν η πολιτική επιρροή της AfD συνεχίσει να αυξάνεται, το ζήτημα του ευρώ μπορεί να μετατραπεί από θεωρητική συζήτηση σε ένα από τα σημαντικότερα πολιτικά και οικονομικά διλήμματα της Γερμανίας και ολόκληρης της Ευρώπης.

Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις στη Γερμανία καταγράφουν μια σημαντική ανατροπή των πολιτικών ισορροπιών, με την AfD να εδραιώνεται στην πρώτη θέση. Στην πιο πρόσφατη μέτρηση της INSA, η AfD συγκεντρώνει 29%, έναντι 21% της CDU/CSU, ενώ ακολουθούν οι Πράσινοι με 13%, το SPD με 12% και η Αριστερά με 11%. Αντίστοιχα, το Politbarometer της Forschungsgruppe Wahlen δίνει στην AfD 27%, έναντι 22% για CDU/CSU, επιβεβαιώνοντας ότι η ακροδεξιά παράταξη διατηρεί προβάδισμα. Ιδιαίτερα ανησυχητική για την κυβέρνηση του Friedrich Merz είναι η αδυναμία των δύο κυβερνητικών κομμάτων: CDU/CSU και SPD συγκεντρώνουν μαζί μόλις 34% στην INSA. Παράλληλα, η AfD προηγείται σημαντικά στις δημοσκοπήσεις ενόψει των εκλογών στη Σαξονία-Άνχαλτ, όπου φτάνει περίπου το 41%, ανοίγοντας για πρώτη φορά σοβαρά τη συζήτηση για πιθανή ανάληψη κυβερνητικής εξουσίας σε κρατιδιακό επίπεδο. Το εκλογικό σύστημα της Γερμανίας προσιδιάζει σε απλή αναλογική (με υψηλό όμως κατώφλι 5% για είσοδο στο ομοσπονδιακό κοινοβούλιο), γεγονός που καθιστά δύσκολη την αυτοδυναμία οποιουδήποτε κόμματος, ωστόσο η εκλογική δυναμική του AfD έχει θορυβήσει τα τελευταία χρόνια τους αναλυτές τόσο στο Βερολίνο όσο και ευρύτερα στην ευρωπαϊκή ήπειρο.