Η αστάθεια στη Βρετανία γίνεται κανόνας

Η πολιτική σκηνή του Ηνωμένου Βασιλείου βιώνει μια άνευ προηγουμένου περίοδο αστάθειας, με την εναλλαγή έξι πρωθυπουργών μέσα σε μία δεκαετία να εγείρει ερωτήματα για το αν η παραδοσιακή σταθερότητα της βρετανικής δημοκρατίας έχει πλέον εκλείψει. Το φαινόμενο αυτό, που χαρακτηρίζεται από πολλούς ως μη φυσιολογικό, φαίνεται να γίνεται ο νέος κανόνας, καθώς η χώρα προετοιμάζεται για την έβδομη αλλαγή ηγεσίας σε δέκα χρόνια, με τον Άντι Μπέρναμ να θεωρείται το φαβορί για την ηγεσία των Εργατικών και την πρωθυπουργία.

Ο Μπέρναμ καλείται να κληρονομήσει ένα κόμμα που έχει υποστεί βαθιές αλλαγές, με πολλούς βουλευτές να μην έχουν γνωρίσει τίποτα άλλο πέρα από την πολιτική αναταραχή. Από τους 103 βουλευτές των Εργατικών που ζήτησαν δημόσια την παραίτηση του Κιρ Στάρμερ, οι 63 εξελέγησαν για πρώτη φορά το 2024. Η πλειονότητα αυτών δεν είχε καμία εμπειρία από τη λειτουργία του κοινοβουλίου πριν από το 2016, μια εποχή που η χώρα είχε μόλις οκτώ πρωθυπουργούς σε σχεδόν μισό αιώνα. Αρκετοί, μάλιστα, όπως οι Sam Carling και Rosie Wrighting, ήταν ακόμη έφηβοι όταν διεξήχθη το δημοψήφισμα για το Brexit.

Αυτή η νέα γενιά πολιτικών, που έχει διαμορφωθεί από τη συνεχή κρίση και την πόλωση, δεν γνωρίζει άλλο τρόπο διακυβέρνησης. Ένας πρώην ανώτερος αξιωματούχος, μιλώντας υπό καθεστώς ανωνυμίας στο Politico, δήλωσε χαρακτηριστικά: "Είναι εξίσου κακοί με τους Συντηρητικούς. Καταστρέφουν πρωθυπουργίες αντί να αντιμετωπίζουν τα πολιτικά προβλήματα που αντιμετωπίζει η χώρα". Η συχνότητα των αλλαγών ηγεσίας, αν και δεν είναι πρωτόγνωρη στην ιστορία, έχει λάβει ανησυχητικές διαστάσεις.

Η περίοδος χάριτος έχει εκλείψει

Ο καθηγητής Πολιτικής στο Πανεπιστήμιο Queen Mary του Λονδίνου, Philip Cowley, επισημαίνει ότι ενώ από το 1945 οι περισσότεροι πρωθυπουργοί ανέλαβαν καθήκοντα εν μέσω κοινοβουλευτικής θητείας, η σημερινή κατάσταση είναι διαφορετική. "Υπάρχει κάτι που συμβαίνει σήμερα και τους αφήνει λιγότερο χρόνο να κάνουν λάθη και να ανακάμψουν. Μήπως αυτή η συμπεριφορά έχει πλέον διδαχθεί και αναπαράγεται; Νομίζω πως ναι", ανέφερε.

Η αποδυνάμωση της κομματικής πειθαρχίας ξεκίνησε συνειδητά από τον Ντέιβιντ Κάμερον, ο οποίος ανέστειλε την αρχή της συλλογικής ευθύνης του υπουργικού συμβουλίου κατά τη διάρκεια του δημοψηφίσματος για το Brexit. Ο Κάμερον, στα απομνημονεύματά του, παραδέχεται ότι αγωνιζόταν για μια δεκαετία να κρατήσει ενωμένο το κόμμα του γύρω από το ευρωπαϊκό ζήτημα, το οποίο τελικά τον οδήγησε στην παραίτηση. Η αποχώρησή του εγκαινίασε μια νέα πολιτική τάση, όπου η παραίτηση μετά από μια ήττα έγινε ο κανόνας.

Η Theresa May, ο Μπόρις Τζόνσον, η Λιζ Τρας και ο Ρίσι Σούνακ διαδέχθηκαν ο ένας τον άλλον, με τον Τζόνσον να περιγράφει το "ένστικτο της αγέλης" που οδηγεί σε μαζικές αποχωρήσεις. Ο Στάρμερ, παρά τη σαρωτική του νίκη το 2024, υποσχέθηκε να βάλει τέλος στο χάος, αλλά η θητεία του σημαδεύτηκε από συνεχείς αναδιπλώσεις και πτώση της δημοτικότητας, με τους Εργατικούς να βρίσκονται πίσω από το Reform UK του Νάιτζελ Φάρατζ σε δημοσκοπήσεις.

Η πρόκληση για τον Μπέρναμ

Ο Άντι Μπέρναμ, αν και θεωρείται καλύτερος επικοινωνιακά από τον προκάτοχό του, δεν διαθέτει άμεση λαϊκή εντολή πέρα από τη στήριξη λιγότερων από 25.000 ψηφοφόρων στην περιφέρειά του. Η πρόκληση για τον νέο πρωθυπουργό είναι να μετατρέψει μια τοπική εκλογική νίκη σε εθνική πολιτική επιτυχία, σε ένα περιβάλλον όπου οι ψηφοφόροι είναι λιγότερο υπομονετικοί και οι βουλευτές της "Γενιάς Brexit" είναι έτοιμοι να αναζητήσουν ξανά τον επόμενο αρχηγό, αν τα αποτελέσματα δεν είναι άμεσα.