Η ΕΕ μπροστά σε κρίσιμες αποφάσεις για Κίνα και προϋπολογισμό

Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται αντιμέτωπη με μια διπλή πρόκληση, καθώς οι ηγέτες των κρατών-μελών καλούνται να διαχειριστούν ταυτόχρονα την αυξανόμενη οικονομική απειλή από την Κίνα και τις εσωτερικές διαφωνίες για τον προϋπολογισμό της Ένωσης. Οι συζητήσεις, που ξεκίνησαν στο περιθώριο της συνόδου της G7 στο Εβιάν-λε-Μπαιν της Γαλλίας και συνεχίζονται στις Βρυξέλλες, αναδεικνύουν τις βαθιές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ευρώπη σε μια περίοδο γεωπολιτικής αστάθειας και οικονομικής αναδιάρθρωσης.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, περιέγραψε το σκηνικό ως ένα τοπίο γεωπολιτικού κατακερματισμού, οικονομικής αναδιάρθρωσης και ταχείας τεχνολογικής αλλαγής. Η σύνοδος κορυφής, η τελευταία πριν από το καλοκαιρινό διάλειμμα, έχει σχεδιαστεί για να επιτρέψει στους ηγέτες να κάνουν ένα βήμα πίσω και να εξετάσουν στρατηγικά ζητήματα, όπως η εμπορική πολιτική έναντι της Κίνας και η άρση του αδιεξόδου για τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό της ΕΕ, ο οποίος αναμένεται να τεθεί σε ισχύ το 2028.

Δύο στρατόπεδα, μία διαχωριστική γραμμή

Οι κυβερνήσεις της ΕΕ εμφανίζονται διχασμένες σε δύο βασικά στρατόπεδα, με τη διαχωριστική γραμμή να είναι εντυπωσιακά παρόμοια τόσο για το θέμα της παγκόσμιας ανταγωνιστικότητας όσο και για τον κεντρικό προϋπολογισμό. Από τη μία πλευρά, οι χώρες του βορρά και της δυτικής Ευρώπης, όπως η Γερμανία, η Σουηδία, η Ολλανδία και η Αυστρία, τάσσονται υπέρ ενός μικρότερου προϋπολογισμού με αυστηρότερο έλεγχο δαπανών. Αυτοαποκαλούνται "φίλοι του εκσυγχρονισμού" και υποστηρίζουν ότι τα χρήματα πρέπει να διοχετεύονται σε νέες προτεραιότητες, όπως η άμυνα, η καινοτομία και η ενεργειακή ανθεκτικότητα.

Από την άλλη πλευρά, οι κυβερνήσεις του Νότου και της Ανατολής επιθυμούν έναν μεγαλύτερο προϋπολογισμό και υποστηρίζουν τη διατήρηση των παραδοσιακών πολιτικών, όπως οι αγροτικές επιδοτήσεις και η χρηματοδότηση για τις λιγότερο ανεπτυγμένες περιοχές. Αυτοαποκαλούνται "φίλοι της συνοχής" και θεωρούν ότι η χρηματοδότηση συνοχής μπορεί να προσαρμοστεί ώστε να καλύψει νέες ανάγκες, όπως η άμυνα και η στέγαση.

Η πίεση της γεωπολιτικής πραγματικότητας

Η άνοδος της Κίνας, ο πόλεμος στην Ουκρανία και η συναλλακτική πολιτική του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ έχουν αλλάξει θεμελιωδώς τη συζήτηση για τον προϋπολογισμό. Οι βόρειες και δυτικές χώρες υποστηρίζουν ότι η Ευρώπη πιέζεται από όλες τις πλευρές, με τις κινεζικές βιομηχανίες να κυριαρχούν σε τομείς όπως η αυτοκινητοβιομηχανία και οι καθαρές ενεργειακές τεχνολογίες, ενώ οι ΗΠΑ εφαρμόζουν δασμούς και προσελκύουν επενδύσεις μακριά από την Ευρώπη.

"Πρέπει να μπορούμε να προσαρμόζουμε τον προϋπολογισμό μας στις νέες προτεραιότητες και να κατανέμουμε περισσότερους ίδιους πόρους, αντί να παραμένουμε εγκλωβισμένοι σε ξεπερασμένα πλαίσια", δήλωσε ανώτερος διπλωμάτης χώρας της ομάδας του εκσυγχρονισμού. Η προοπτική η ΕΕ να μείνει πίσω από δύο οικονομικές υπερδυνάμεις που χρησιμοποιούν επιθετικά την κρατική ισχύ για να στηρίξουν τις βιομηχανίες τους αποτελεί σοβαρή ανησυχία.

Αδιέξοδο και ανάγκη για συμβιβασμό

Η Παρασκευή αποτελεί την πρώτη ευκαιρία για τους ηγέτες να συζητήσουν τη νέα εκδοχή του σχεδίου δαπανών. Ένας ανώτερος αξιωματούχος της ΕΕ τόνισε ότι η προοπτική να μην υπάρχει λειτουργικός προϋπολογισμός το 2028 είναι "απλώς αδιανόητη" στο σημερινό γεωπολιτικό πλαίσιο. Για να επιτευχθεί συμφωνία, απαιτείται πλήρης συναίνεση μέχρι το τέλος του τρέχοντος έτους.

Ένας διπλωμάτης από χώρα της ενδιάμεσης ομάδας επισήμανε ότι πολλές πρωτεύουσες δεν έχουν ακόμη προσαρμοστεί στη μεταβαλλόμενη γεωπολιτική πραγματικότητα. "Αυτές οι χώρες εξακολουθούν να μιλούν σαν να είναι το 2008 και να μην υπάρχει απειλή", είπε, προσθέτοντας ότι ο μόνος τρόπος για συμβιβασμό είναι να υπάρξουν νέα χρήματα μαζί με τρόπους να δαπανώνται καλύτερα. Η δυσαρέσκεια αυτή γίνεται ολοένα και πιο κοινή, με δύο διπλωμάτες να εκφράζουν ενόχληση ότι τα Ευρωπαϊκά Συμβούλια ζητούν μεγαλύτερη επένδυση στην ανταγωνιστικότητα, αλλά οι διαπραγματεύσεις επιστρέφουν στην προστασία των παραδοσιακών πυλώνων του προϋπολογισμού.

Η αυξανόμενη πίεση από τα εθνικιστικά και ακροδεξιά κόμματα σε όλη την Ευρώπη καθιστά πολιτικά επικίνδυνο για τις κυβερνήσεις να στηρίζουν υψηλότερες συνεισφορές προς τις Βρυξέλλες. Ένας διπλωμάτης από τη Δυτική Ευρώπη σημείωσε ότι η λαϊκιστική δεξιά νιώθει "αναζωογονημένη" και χρησιμοποιεί το επιχείρημα ότι τα χρήματα των πολιτών αφαιρούνται για να δοθούν σε γραφειοκράτες που απολαμβάνουν πολυτελή ζωή.