Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή «καρφώνει» Μητσοτάκη: «Δική του απόφαση η μαζική θανάτωση των αιγοπροβάτων»

Το απαντητικό έγγραφο της Γενικής Διεύθυνσης Υγείας και Ασφάλειας Τροφίμων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προς το Αγροτικό Κόμμα Ελλάδος,  ήρθε να κάνει αυτό που απέφευγε συστηματικά η κυβέρνηση: να βάλει τα πράγματα στη θέση τους. Και η θέση τους είναι απολύτως εκτεθειμένη. Η επιλογή της μαζικής θανάτωσης πάνω από 500.000 αιγοπροβάτων δεν προέκυψε από ευρωπαϊκή επιβολή, αλλά από πολιτική απόφαση, ντυμένη εκ των υστέρων με το μανδύα της αναγκαιότητας.

Η επίκληση της Ευρώπης ως άλλοθι κατέρρευσε. Η ίδια η Επιτροπή καταγράφει ότι ο εμβολιασμός όχι μόνο ήταν επιτρεπτός, αλλά είχε προταθεί επανειλημμένα ως κρίσιμο εργαλείο περιορισμού της νόσου. Από το φθινόπωρο του 2024 μέχρι και το 2025, οι συστάσεις ήταν σαφείς, τεκμηριωμένες και επίσημες. Η απάντηση από την ελληνική πλευρά ήταν η γνωστή: σιωπή, αδράνεια και, τελικά, σφαγή.

Η DG SANTE δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνείας. Αναγνωρίζει ότι τα μέτρα που εφαρμόστηκαν στην Ελλάδα αποδείχθηκαν ανεπαρκή και μάλιστα υπονοεί κακή εφαρμογή στο πεδίο. Δηλώνει έτοιμη να στηρίξει τον εμβολιασμό με τεχνική βοήθεια, εμβόλια από την ευρωπαϊκή τράπεζα και χρηματοδότηση. Και, για να μην υπάρχουν παρεξηγήσεις, ξεκαθαρίζει ότι η απόφαση ανήκε αποκλειστικά στις ελληνικές αρχές.

Με απλά λόγια, η επιλογή ήταν πολιτική. Και το αποτέλεσμα μετριέται σε κατεστραμμένες εκτροφές, οικονομική εξόντωση κτηνοτρόφων και έναν αγρο-κτηνοτροφικό τομέα που συρρικνώνεται βίαια. Η επίκληση των κανονισμών δεν αντέχει ούτε στοιχειώδη έλεγχο, αφού το ίδιο το ευρωπαϊκό πλαίσιο προβλέπει τον εμβολιασμό όταν τα υποχρεωτικά μέτρα αποτυγχάνουν. Ακριβώς αυτό συνέβη.

Το αφήγημα της «μονόδρομης θανάτωσης» αποδείχθηκε βολικό, όχι αληθινό. Και όσο τα επίσημα έγγραφα συσσωρεύονται, τόσο γίνεται φανερό ότι η καταστροφή παρουσιάστηκε ως διαχείριση κρίσης. Η πραγματικότητα είναι πιο πεζή και πιο κυνική: υπήρχε εναλλακτική, υπήρχε στήριξη, υπήρχε χρόνος. Επιλέχθηκε κάτι άλλο.

Η ευθύνη πλέον δεν κρύβεται πίσω από ευρωπαϊκές σφραγίδες. Το έγγραφο υπάρχει, οι συστάσεις καταγράφηκαν και η απόφαση έχει ονοματεπώνυμο. Ό,τι ακολούθησε δεν ήταν αναπόφευκτο, αλλά Μητσοτακική επιλογή για την οποία οφείλει να απολογηθεί.

Το κείμενο της απάντησης από την DG SANTE στα Ελληνικά

Αξιότιμε κύριε Τσιομπανίδη,

Σας ευχαριστούμε για την επιστολή σας με ημερομηνία 21 Ιουλίου 2025.

Ο έλεγχος της ευλογιάς των αιγοπροβάτων (SGP) ρυθμίζεται από ένα ολοκληρωμένο κανονιστικό πλαίσιο της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένου του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/429 («Νόμος για την Υγεία των Ζώων»), του Κατ’ Εξουσιοδότηση Κανονισμού (ΕΕ) 2020/687(1), του Κατ’ Εξουσιοδότηση Κανονισμού (ΕΕ) 2020/689 (2), και λαμβάνοντας υπόψη τον Κανονισμό (ΕΕ) 2017/625 για τους επίσημους ελέγχους (3).

Η SGP ταξινομείται ως ασθένεια Κατηγορίας Α που κανονικά δεν εμφανίζεται στην Ένωση και για την οποία πρέπει να ληφθούν άμεσα μέτρα εξάλειψης μόλις εντοπιστούν, όπως η θανάτωση και η απόρριψη όλων των ευπαθών ζώων στις πληγείσες εγκαταστάσεις (εξάλειψη) και η δημιουργία απαγορευμένων ζωνών γύρω από αυτές, με περιορισμούς μετακίνησης ζώων και ζωικών προϊόντων.

Επιπλέον, ο εμβολιασμός κατά του SGP είναι δυνατός ως συμπληρωματικό μέτρο στα άλλα αναφερθέντα υποχρεωτικά μέτρα ελέγχου (εξάλειψη, απολυμάνσεις, περιορισμένες ζώνες κ.λπ.), σε περιπτώσεις όπου αυτά τα άλλα μέτρα κρίνονται ανεπαρκή για τον έλεγχο της νόσου, σύμφωνα με τον Κατ’ Εξουσιοδότηση Κανονισμό (ΕΕ) 2023/361 (4).

Συμμεριζόμαστε πλήρως τις ανησυχίες σας σχετικά με την εξάπλωση του SGP στην Ελλάδα τον τελευταίο χρόνο και την αναποτελεσματικότητα των τρεχόντων μέτρων ελέγχου του SGP (που θα μπορούσε να οφείλεται σε κακή εφαρμογή στο πεδίο).

Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω, η ΓΔ Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων συνέστησε να εξεταστεί το ενδεχόμενο εμβολιασμού κατά του ΣΣΑ στην Ελλάδα (επιπλέον των παραπάνω υποχρεωτικών μέτρων) ήδη από τον Νοέμβριο του 2024 και τον Σεπτέμβριο του 2025. Επιπλέον, εμπειρογνώμονες της Ομάδας Κτηνιατρικής Έκτακτης Ανάγκης τον Μάιο του 2025 συνέστησαν τον εμβολιασμό κατά της νόσου, καθώς ο εμβολιασμός περιορίζει την εξάπλωση του ΣΣΑ και ελαχιστοποιεί τον αριθμό νέων κρουσμάτων και τον αριθμό των ζώων που πρέπει να θανατωθούν σε πληγείσες εγκαταστάσεις.

Σε περίπτωση που η Ελλάδα αποφασίσει να εφαρμόσει τον εμβολιασμό κατά του ΣΣΑ, η Επιτροπή είναι έτοιμη να στηρίξει με τεχνική βοήθεια και παροχή εμβολίων από την τράπεζα εμβολίων του ΣΣΑ της ΕΕ ή να παράσχει οικονομική στήριξη για ορισμένα επιλέξιμα έξοδα, όπως η αγορά εμβολίων και το κόστος εμβολιασμού.

Σε κάθε περίπτωση, ωστόσο, είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με τον Κατ’ εξουσιοδότηση Κανονισμό (ΕΕ) 2023/361, η απόφαση για την εφαρμογή του εμβολιασμού βαρύνει τις αρμόδιες αρχές του ενδιαφερόμενου κράτους μέλους.

Να είστε βέβαιοι για τη δέσμευσή μας να συνεχίσουμε να παρακολουθούμε στενά την εξέλιξη του ΣΣΑ και να συνεχίσουμε να υποστηρίζουμε τα κράτη μέλη στον έλεγχο και την εξάλειψη των ζωικών ασθενειών.

Με εκτίμηση,
Bernard Van Goethem
SANTE G2