Σήμερα Γιορτάζουν:

ΒΑΛΕΝΤΙΝΗ

Η Εκκλησία στο κάδρο της εξουσίας

Στη δημόσια παρουσία της Εκκλησίας διαμορφώνεται ολοένα και πιο καθαρά ένα ερώτημα για τον αποδέκτη της εγγύτητας και της προβολής της. Η εικόνα που εκπέμπεται αφορά τις επιλογές της, τις παρουσίες που τιμά και τις χειρονομίες που επαναλαμβάνονται μπροστά στις κάμερες.

Η δημόσια επαφή με την πολιτική εξουσία έχει αποκτήσει χαρακτηριστικά σταθερής πρακτικής. Δεν περιορίζεται σε τυπικές συναντήσεις ή εθιμοτυπικές υποχρεώσεις. Εντάσσεται σε μια επαναλαμβανόμενη σκηνή που καταγράφεται, αναπαράγεται και ερμηνεύεται.

 Η πρακτική αυτή γίνεται αντιληπτή από ένα κοινό που παρακολουθεί με αυξημένη προσοχή. Η εικόνα δεν περνά πια αθόρυβα. Παραμένει, επανέρχεται και διαμορφώνει εντυπώσεις που δεν εξαντλούνται στο πολιτικό πρόσωπο που εμφανίζεται δίπλα στον ιεράρχη. Η ταύτιση της Εκκλησίας με την εκάστοτε εξουσία επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο προσλαμβάνεται ο ρόλος της.

Η δημόσια χειρονομία αποκτά βάρος και λειτουργεί σωρευτικά στη συνείδηση όσων εξακολουθούν να αναζητούν σε αυτήν πνευματικό σημείο αναφοράς. Στο πλαίσιο αυτό, η παρουσία πολιτικών προσώπων σε εκκλησιαστικές εκδηλώσεις και η προβολή τους μέσα από εθνικές ή θρησκευτικές επετείους αποκτούν συγκεκριμένο συμβολισμό. Η σύνδεση της πίστης με τη δημόσια εικόνα της εξουσίας γίνεται εμφανής. Η περίπτωση του Κυριάκου Μητσοτάκη εντάσσεται σε αυτή τη συνθήκη.

 Η παρουσία του σε εκκλησιαστικά γεγονότα προβάλλεται ως στοιχείο θεσμικής συνέχειας και δημόσιας αναγνώρισης, χωρίς να αφορά θεολογικό ή ποιμαντικό ρόλο. Η πολιτική διάσταση της προβολής αυτής είναι σαφής.

Η Εκκλησία εμφανίζεται να συμμετέχει σε μια σκηνή όπου ο δημόσιος λόγος, η τελετουργία και η πολιτική επικοινωνία συνυπάρχουν χωρίς διακριτά όρια. Η συσσώρευση αυτών των εικόνων επηρεάζει τη σχέση εμπιστοσύνης. Η δυσπιστία που γεννιέται δεν περιορίζεται στον πολιτικό χώρο. Αγγίζει το ίδιο το εκκλησιαστικό σύμβολο και τον τρόπο με τον οποίο βιώνεται η πίστη.

Η σύγχυση ανάμεσα σε εξουσία, τελετή και δημόσια χειρονομία μεταβάλλει τη λειτουργία της Εκκλησίας στον συλλογικό νου. Ο χώρος που κάποτε λειτουργούσε ως καταφύγιο αρχίζει να εκλαμβάνεται ως σκηνικό. Κάθε δημόσια αγκαλιά, κάθε φιλί και κάθε ευλογία αποκτούν χαρακτήρα εικόνας προς κατανάλωση. Η ποιμαντική διάσταση υποχωρεί μπροστά στη δύναμη της αναπαράστασης.

Η κοινωνία παρακολουθεί αυτή τη διαδικασία με κόπωση. Η απομάκρυνση δεν εκδηλώνεται με αντιδράσεις ή συγκρούσεις. Εκδηλώνεται με σιωπή. Η σιωπή αυτή λειτουργεί ως ένδειξη αποστασιοποίησης. Αποτελεί το πιο σαφές σημάδι ότι η σχέση ανάμεσα στην Εκκλησία και το κοινό της μεταβάλλεται.

Η μεταβολή αυτή συνιστά τον ουσιαστικό κίνδυνο για τη θέση της Εκκλησίας στον δημόσιο χώρο. Όχι ως θεσμό, αλλά ως ζωντανό σημείο αναφοράς.