Η ενεργειακή ασφάλεια προτεραιότητα για την Κίνα

Σε μια στρατηγική στροφή που αναδεικνύει την ενεργειακή ασφάλεια ως τον υπέρτατο στόχο, η Κίνα παρουσίασε το νέο πενταετές σχέδιο για τον ενεργειακό τομέα, το οποίο αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο αύξησης της κατανάλωσης άνθρακα, ακόμη και εν μέσω της ραγδαίας ανάπτυξης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Η απόφαση αυτή έρχεται σε μια περίοδο που η χώρα επιδιώκει να θωρακίσει το ενεργειακό της σύστημα έναντι εξωτερικών κραδασμών, θέτοντας σε δεύτερη μοίρα τις φιλόδοξες κλιματικές δεσμεύσεις.

Ο άνθρακας επιστρέφει ως βασικός πυλώνας

Κατά την παρουσίαση του σχεδίου, ο επικεφαλής της Εθνικής Διοίκησης Ενέργειας, Γουάνγκ Χονγκζί, υπογράμμισε με έμφαση ότι η ενεργειακή ασφάλεια παραμένει η απόλυτη προτεραιότητα. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, η συγκεκριμένη στρατηγική απέδωσε καρπούς, επιτρέποντας στη χώρα να διαχειριστεί με επιτυχία τις σοβαρές αναταράξεις στον ενεργειακό εφοδιασμό που προκλήθηκαν από τη γεωπολιτική κρίση με το Ιράν. Το νέο πλαίσιο προβλέπει την ενίσχυση του ρόλου του άνθρακα, ο οποίος πλέον αντιμετωπίζεται ως ένας κρίσιμος μηχανισμός ασφαλείας για το συνολικό ενεργειακό σύστημα.

Συγκεκριμένα, το σχέδιο περιλαμβάνει την αναβάθμιση πέντε υφιστάμενων κέντρων παραγωγής άνθρακα, τη σημαντική επέκταση της παραγωγικής δυναμικότητας στις κεντρικές και ανατολικές επαρχίες, καθώς και την περαιτέρω ανάπτυξη της βιομηχανίας μετατροπής άνθρακα σε χημικά προϊόντα. Η κίνηση αυτή έρχεται ως άμεση συνέπεια του κύματος κατασκευής νέων θερμικών μονάδων ηλεκτροπαραγωγής που ξεκίνησε μετά τις εκτεταμένες ελλείψεις ηλεκτρικής ενέργειας που έπληξαν τη χώρα το 2021 και το 2022. Είναι ενδεικτικό ότι μόνο το 2025, η Κίνα πρόσθεσε 95 γιγαβάτ νέας θερμικής ισχύος, μια επίδοση που αποτελεί την υψηλότερη ετήσια αύξηση από το 2008, ενώ οι αιτήσεις για νέες άδειες κατά το πρώτο τρίμηνο του 2026 κινούνται σε ακόμη υψηλότερα επίπεδα.

Παράλληλα, ο κλάδος μετατροπής άνθρακα σε χημικά προϊόντα γνωρίζει ραγδαία ανάπτυξη, καθώς οι εταιρείες εξόρυξης αναζητούν νέες διεξόδους για την παραγωγή τους, δεδομένης της αυξανόμενης διείσδυσης των ανανεώσιμων πηγών στην ηλεκτροπαραγωγή. Η αύξηση των τιμών της νάφθας και του υγραερίου, που ακολούθησε τη γεωπολιτική κρίση, έχει καταστήσει τον άνθρακα ιδιαίτερα ανταγωνιστικό ως πρώτη ύλη, ενισχύοντας περαιτέρω τη στροφή προς αυτόν.

Χαλαρότερες δεσμεύσεις για το κλίμα

Παρά το γεγονός ότι το νέο πλάνο περιλαμβάνει κάποιους περιορισμούς στη χρήση ορυκτών καυσίμων, η κοινότητα των αναλυτών εκτιμά ότι οι δεσμεύσεις που αναλαμβάνονται είναι σχετικά ήπιες. Η στρατηγική της κινεζικής κυβέρνησης φαίνεται να δίνει μεγαλύτερη έμφαση στην ανάπτυξη της καθαρής ενέργειας, παρά στην επιβολή αυστηρών και δεσμευτικών ορίων στις εκπομπές ρύπων. Το σχέδιο επαναλαμβάνει τον στόχο η κατανάλωση άνθρακα να κορυφωθεί εντός της επόμενης πενταετίας, ωστόσο, απουσιάζει η προηγούμενη δέσμευση του προέδρου Σι Τζινπίνγκ για σταδιακή μείωση της χρήσης του καυσίμου.

Επιπλέον, δεν έχει ακόμη ανακοινωθεί ένα συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για την εφαρμογή του νέου συστήματος διπλού ελέγχου του άνθρακα, το οποίο αναμένεται να θέσει ένα συνολικό πλαφόν στις εκπομπές. Σύμφωνα με ανάλυση του Center for Research on Energy and Clean Air (CREA), ο στόχος για κάλυψη του 50% της ηλεκτροπαραγωγής από καθαρές πηγές εξακολουθεί να επιτρέπει μια αύξηση έως και 10% στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ορυκτά καύσιμα κατά τη διάρκεια της πενταετίας. Η αναλύτρια του CREA, Qi Qin, χαρακτήρισε τους νέους στόχους ως σχετικά συντηρητικούς, τονίζοντας ότι θα πρέπει να εκλαμβάνονται περισσότερο ως το ελάχιστο επίπεδο πολιτικής δέσμευσης και όχι ως μια ένδειξη αυξημένης φιλοδοξίας για την προστασία του κλίματος.

Επενδύσεις στην αποθήκευση ενέργειας

Παρά την έμφαση που δίνεται στον άνθρακα, το Πεκίνο δεν εγκαταλείπει την προσπάθεια εκσυγχρονισμού του ηλεκτρικού συστήματος. Το νέο σχέδιο προβλέπει σημαντικές επενδύσεις στην αποθήκευση ενέργειας, με στόχο την ενίσχυση της ευελιξίας του δικτύου. Ειδικότερα, ο στόχος για τα αντλησιοταμιευτικά υδροηλεκτρικά έργα αυξάνεται στα περίπου 160 γιγαβάτ, από 66 γιγαβάτ που ήταν στο τέλος του 2025. Παράλληλα, η εγκατεστημένη ισχύς των συστημάτων αποθήκευσης με μπαταρίες προβλέπεται να φτάσει τα 300 γιγαβάτ, έναντι 136 γιγαβάτ σήμερα.

Οι κινεζικές αρχές διευκρινίζουν ότι ο άνθρακας θα πρέπει σταδιακά να μετατραπεί από βασική πηγή ηλεκτροπαραγωγής σε ένα εργαλείο ευελιξίας, το οποίο θα υποστηρίζει τη μεγαλύτερη διείσδυση των ανανεώσιμων πηγών στο ενεργειακό μείγμα. Σε αυτό το νέο μοντέλο, οι τεχνολογίες αποθήκευσης αναμένεται να διαδραματίσουν έναν ολοένα και πιο κεντρικό ρόλο, λειτουργώντας ως η ραχοκοκαλιά του μελλοντικού ενεργειακού συστήματος της χώρας.